İçeriğe atla
إشارات الإعجاز
سورهٔ‌‌ِ بقره · Sayfa 190

فوائدڭ و منافعڭ مرجعى اولان و كائناته حيات ويرن بر نظام؛ ألبته و ألبته بر ناظمڭ وجودينه دلالت ايتديگى گبى، او ناظمڭ قصد و حكمتنه ده دلالت ايتمكله، كور تصادفڭ وهملرينى نفى ايدر.

أى إنسان! أگر سنڭ فكرڭ، نظرڭ شو يوكسك نظامى بولمقدن عاجز ايسه و إستقراءِ تام ايله، يعنى عمومى بر آراشديرمه ايله ده او نظامى ألده ايتمگه قادر دگلسه‌ڭ، إنسانلرڭ تلاحقِ أفكار دينيلن فكرلرينڭ برلشمه‌سندن طوغان و نوعِ بشرڭ حواسّى (طويغولرى) حكمنده اولان فنون ايله كائناته باق و صحيفه‌لرينى اوقو كه، عقللرى حيرتده بيراقان او يوكسك نظامى گوره‌سڭ.

أوت كائناتڭ هر بر نوعنه دائر بر فن تشكّل ايتمش ويا ايتمكده‌در. فن ايسه قواعدِ كلّيه‌دن عبارتدر. قاعده‌نڭ كلّيتى ايسه، نظامڭ يوكسكلگنه و گوزللگنه دلالت ايدر. زيرا نظامى اولميه‌نڭ كلّيتى اولاماز. مثلا: هر عالمڭ باشنده بياض بر عمامه وار. كلّيتله سويله‌نيلن شو حكم، علما نوعنده إنتظامڭ بولونماسنه باقار. اويله ايسه، عمومى بر تفتيش نتيجه‌سنده فنونِ كونيه‌دن هر بريسى، قاعده‌لرينڭ كلّيتى ايله كائناتده يوكسك بر نظامڭ بولونماسنه بر دليلدر. و هر بر فن نورلى بر برهان اولوب، موجوداتڭ سلسله‌لرنده صالقيملر گبى آصيلوب صاللانان مصلحت ثمره‌لرينى و أحوالڭ دگيشمه‌سنده گيزلى اولان فائده‌لرى گوسترمكله صانعڭ قصد و حكمتنى إعلان ايدييورلر. عادتا وهم شيطانلرينى طرد ايتمك ايچون هر بر فن، برر نجمِ ثاقبدر. يعنى باطل وهملرى دلوب ياقان برر ييلديزدرلر.

أى آرقداش! او نظامى بولمق ايچون عموم كائناتى آراشديرمقدنسه، شو مثاله دقّت ايت، مطلوبڭ حاصل اولور: گوز ايله گورونمه‌ين بر ميقروب، بر حيوانجق، كوچكلگيله برابر پك اينجه و غريب بر ماكينۀِ إلٰهيه‌يى حاويدر. او ماكينه ممكناتدن اولديغندن، وجود و عدمى متساويدر. علّتسز وجوده گلمسى محالدر.