اولان نسبت، آنجق عبادتدر. أوت كمالاتِ بشريهنڭ أڭ يوكسگى، شو نسبت و مناسبتدر.
إخطار: عبادتڭ روحى، إخلاصدر. إخلاص ايسه، ياپيلان عبادتڭ يالڭز أمر ايديلديگى ايچون ياپيلماسيدر. أگر باشقه بر حكمت و بر فائده عبادته علّت گوستريلسه، او عبادت باطلدر. فائدهلر، حكمتلر يالڭز مرجّح اولابيليرلر، علّت اولامازلر.
قرآنِ كريم وقتا كه (يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا) أمريله إنسانلرى عبادته دعوت ايتدى؛ صانكه لسانِ حال ايله: «نه ايچون عبادت ياپالم، علّتى نهدر؟» دييه صورولان سؤالى، قرآنِ كريم (رَبَّكُمُ الَّذٖى خَلَقَكُمْ) إلخ.. جملهلريله جوابلانديرمق اوزره صانعڭ وجود و وحدتنه دائر برهانلرى ذكر ايتمگه باشلادى.
مقدّمه
آتشڭ دومانه اولان دلالتى گبى، مؤثّردن أثره ياپيلان إستدلاله «برهانِ لمّى» دينيلديگى گبى؛ دومانڭ آتشه اولان دلالتى گبى، أثردن مؤثّره اولان إستدلاله ده «برهانِ إنّى» دينير. برهانِ إنّى، شبههلردن داها سالمدر.
بو آيتڭ، صانعڭ وجود و وحدتنه إشارت ايدن دليللرندن برى ده، «عنايت دليلى»در. بو دليل؛ كائناتى و كائناتڭ أجزاسنى و أنواعنى إختلالدن، إختلافدن، طاغيلمقدن قورتاروب بتون خصوصاتنى إنتظام آلتنه آلمقله كائناته حيات ويرن نظامدن عبارتدر. بتون مصلحتلرڭ، حكمتلرڭ، فائدهلرڭ، منفعتلرڭ منشئى، بو نظامدر. منفعتلردن، مصلحتلردن بحث ايدن بتون آياتِ قرآنيه، بو نظام اوزرينه يورويور و بو نظامڭ تجلّيسنه مظهردر. بناءً عليه بتون مصالحڭ،