(يگرمى سكزنجى مكتوبدن)
اوچنجى مسئله اولان اوچنجى رساله
(شو مسئله عموم إخوانمڭ أكثرى لسانِ حال ايله و بر قسمنڭ لسانِ قال ايله ايتدكلرى عمومى بر سؤالڭ، خاص و خصوصى و محرمجه بر جوابيدر.)
سؤال: سنڭ زيارتڭه گلن هركسه دييورسڭ كه: «بنم شخصمدن بر همّت بكلهمهيڭز و شخصمى مبارك طانيمايڭز. بن مقام صاحبى دگلم. عادى بر نفرڭ مشير مقامنڭ أوامرينى تبليغى گبى، بن ده معنوى بر مشيريت مقامنڭ أوامرينى تبليغ ايدييورم. هم مفلس بر آدمڭ، غايت قيمتدار و زنگين ألماس و مجوهرات دكّاننڭ دلاّلى اولديغى گبى؛ بن دخى، مقدّس و قرآنى بر دكّانڭ دلاّلىيم.» دييورسڭ.
حالبوكه «عقلمز علمه محتاج اولديغى گبى، قلبمز دخى بر فيض ايستر، روحمز بر نور ايستر و هكذا چوق جهتله چوق شيلر ايستهيورز. سنى حاجاتمزه يارايهجق آدم ظن ايدوب، سنڭ زيارتڭه گلييورز. بزه عالمدن زياده بر صاحبِ ولايت، صاحبِ همّت و صاحبِ كمالات لازم. أگر حقيقتِ حال ديديگڭ گبى ايسه، زيارتڭزه ياڭليش گلدك.» لسانِ حاللرى دييور.
الجواب: بش نقطهيى ديڭلهيڭز، صوڭره دوشونڭز. زيارتڭز بيهوده مى، يوقسه فائدهلى ميدر؟ او وقت حكم ايديڭز.
برنجى نقطه:
ناصلكه بر پادشاهڭ عادى بر خدمتكارى و بيچاره بر نفرى؛ پادشاه نامنه فريقلره، پاشالره هداياىِ شاهانهسنى و نشانلرينى ويرييور، اونلرى منّتدار ايدييور. أگر فريقلر و مشيرلر، «بو عادى نفره نهدن تنزّل ايدوب، ألندن إحسان و نشانلرى آلييورز؟» ديسهلر، مغرورانه بر ديوانهلكدر. أگر او نفر دخى؛ وظيفهسنڭ خارجنده مشيره قيام ايتمزسه، كندينى اوندن يوكسك گورسه، أبلهجهسنه بر ديوانهلكدر.
هم أگر او ممنون اولان فريقلردن بريسى، متشكّرانه او نفرڭ قولبهجگنه تنزّلًا مسافر گيتسه؛ قورو أكمكدن باشقه بولميان او نفر محجوب قالمامق ايچون، او حالى گورن و بيلن پادشاه (ألبته او نفرينى محجوب ايتمهمك ايچون) مطبخِ شاهانهدن، صادق خدمتكارينڭ محترم مسافرينه طبله گوندرر.
اويله ده: قرآنِ حكيمڭ صادق بر خدمتكارى، نه قدر عادى اولورسه اولسون قرآن نامنه، أڭ بيوك إنسانلره أمرلرينى چكينميهرك تبليغ ايدر و أڭ زنگين روحلى اولانلره قرآنڭ عالى ألماسلرينى يالوارهرق متذلّلانه دگل، بلكه مفتخرانه و مستغنيانه صاتار. اونلر نه قدر بيوك اولورسه اولسون، او عادى خدمتكاره، وظيفه باشنده ايكن تكبّر ايدهمزلر. و او خدمتكار دخى، اونلرڭ اوڭا مراجعتنده، كندينه مدارِ غرور بولاماز.. و حدّندن تجاوز ايتمز.
أگر او خزينۀِ قدسيهنڭ مشتريلرى ايچنده بعضلرى، او بيچاره خدمتكاره ولايت نظريله باقسهلر و بيوك طانيسهلر؛ ألبته حقيقتِ قرآنيهنڭ مرحمتِ قدسيهسى شانندندر كه، او خدمتكارينى محجوب ايتمهمك ايچون، خزينۀِ خاصّۀِ إلٰهيهدن، او خدمتكارڭ هيچ خبرى و مدخلى اولمادن، اونلره مدد ويرسين و همّت ايدهرك فيضدار ايتسين.
ايكنجى نقطه:
إمامِ ربّانى و مجدّدِ ألفِ ثانى أحمدِ فاروقى (رض) ديمش: «حقائقِ ايمانيهدن بر تك مسئلهنڭ إنكشافى و وضوحى، بنم عندمده بيڭلر أذواق و كراماته مرجّحدر. هم بتون طريقتلرڭ غايهسى و نتيجهسى، حقائقِ ايمانيهنڭ إنكشافى و وضوحيدر.» مادام شويله بر طريقت قهرمانى بويله حكم ايدييور؛ ألبته حقائقِ ايمانيهيى كمالِ وضوح ايله بيان ايدن و أسرارِ قرآنيهدن ترشّح ايدن سوزلر، ولايتدن مطلوب اولان نتيجهلرى ويرهبيليرلر.
اوچنجى نقطه:
بوندن اون بر سنه أوّل، أسكى سعيدڭ غافل قفاسنه مدهش طوقاتلر ايندى، (اَلْمَوْتُ حقٌّ) قضيهسنى دوشوندى. كندينى باتاقلق چامورنده گوردى. مدد ايستدى، بر يول آرادى، بر خلاصكار تحرّى ايتدى. گوردى كه، يوللر مختلف؛ تردّدده قالدى. غوثِ أعظم اولان شيخِ گيلانى رضى اللّٰه عنهڭ «فتوح الغيب» نامندهكى كتابيله تفأل ايتدى. تفألده شو چيقدى:
﴿اَنْتَ فٖى دَارِ الْحِكْمَةِ فَاطْلُبْ طَبٖيبًا يُدَاوٖى قَلْبَكَ﴾
عجيبدر كه؛ او وقت بن، دار الحكمة الإسلاميه أعضاسى ايدم. گويا أهلِ إسلامڭ يارهلرينى تداوىيه چاليشان بر حكيم ايدم. حالبوكه أڭ زياده خسته بن ايدم. خسته أوّلا كندينه باقمالى، صوڭره خستهلره باقهبيلير.
ايشته حضرتِ شيخ بڭا دير كه: «سن كندڭ خستهسڭ، كنديڭه بر طبيب آرا!» بن ديدم: «سن طبيبم اول!» طوتدم، كنديمى اوڭا مخاطب ايدهرك او كتابى بڭا خطاب ايدييور گبى اوقودم. فقط كتابى چوق شدّتلى ايدى. غروريمى دهشتلى قيرييوردى. نفسمده شدّتلى عملياتِ جرّاحيه ياپدى. طايانهمدم، ياريسنه قدر كنديمى اوڭا مخاطب ايدهرك اوقودم؛ بيتيرمگه تحمّلم قالمادى. او كتابى دولابه قويدم. فقط صوڭره، عملياتِ شفاكارانهدن گلن آجيلر گيتدى، لذّت گلدى. او برنجى استاديمڭ كتابنى تمام اوقودم و چوق إستفاده ايتدم. و اونڭ وردينى و مناجاتنى ديڭلهدم، چوق إستفاضه ايتدم.
صوڭره إمامِ ربّانينڭ مكتوبات كتابنى گوردم، أليمه آلدم. خالص بر تفأل ايدهرك آچدم. عجائبدندر كه، بتون مكتوباتنده يالڭز ايكى يرده «بديع الزمان» لفظى وار. او ايكى مكتوب بڭا بردن آچيلدى. پدريمڭ إسمى ميرزا اولديغندن، او مكتوبلرڭ باشنده «ميرزا بديع الزمانه مكتوب» دييه يازيلى اولارق گوردم. فسبحان اللّٰه ديدم، بو بڭا خطاب ايدييور. او زمان أسكى سعيدڭ بر لقبى، «بديع الزمان» ايدى. حالبوكه هجرتڭ اوچ يوز سنهسنده، بديع الزمانِ همدانيدن باشقه او لقبله إشتهار ايتمش ذاتلرى بيلمييوردم. حالبوكه إمامڭ زماننده دخى اويله بر آدم واردى كه، اوڭا او ايكى مكتوبى يازمش. او ذاتڭ حالى، بنم حالمه بڭزهيورمش كه، او ايكى مكتوبى كندى درديمه دوا بولدم.
يالڭز إمام، او مكتوبلرنده توصيه ايتديگى گبى چوق مكتوبلرنده مصرّانه شونى توصيه ايدييور: «توحيدِ قبله ايت.» يعنى: برينى استاد طوت، آرقهسندن گيت، باشقهسيله مشغول اولمه. شو أڭ مهمّ توصيهسى، بنم إستعداديمه و أحوالِ روحيهمه موافق گلمدى. نه قدر دوشوندم: «بونڭ آرقهسندن مى، يوقسه اوتهكينڭ مى، يوقسه داها اوتهكينڭ مى آرقهسندن گيدهيم؟» تحيّرده قالدم. هر برنده آيرى آيرى جاذبهدار خاصيتلر وار. بريله إكتفا ايدهمييوردم.
او تحيّرده ايكن، جنابِ حقّڭ رحمتيله قلبمه گلدى كه: بو مختلف طُرُقلرڭ باشى و بو جدوللرڭ منبعى و شو سيّارهلرڭ گونشى، قرآنِ حكيمدر. حقيقى توحيدِ قبله بونده اولور. اويله ايسه، أڭ أعلا مرشد ده و أڭ مقدّس استاد ده اودر. اوڭا ياپيشدم. ناقص و پريشان إستعدادم ألبته لايقيله او مرشدِ حقيقينڭ آبِ حيات حكمندهكى فيضنى مصّ ايدوب آلامييور؛ فقط أهلِ قلب و صاحبِ حالڭ درجاتنه گوره او فيضى، او آبِ حياتى ينه اونڭ فيضيله گوسترهبيليرز.
ديمك قرآندن گلن او سوزلر و او نورلر، يالڭز عقلى مسائلِ علميه دگل؛ بلكه قلبى، روحى، حالى مسائلِ ايمانيهدر و پك يوكسك و قيمتدار معارفِ إلٰهيه حكمندهدرلر.
دردنجى نقطه:
صحابهلردن و تابعين و تبعِ تابعيندن أڭ يوكسك مرتبهلى ولايتِ كبرا صاحبى اولان ذاتلر، نفسِ قرآندن بتون لطائفلرينڭ حصّهلرينى آلدقلرندن و قرآن اونلر ايچون حقيقى و كافى بر مرشد اولديغندن گوسترييور كه: هر وقت قرآنِ حكيم، حقيقتلرى إفاده ايتديگى گبى، ولايتِ كبرا فيضلرينى دخى أهل اولانلره إفاضه ايدر.
أوت ظاهردن حقيقته گچمك ايكى صورتلهدر:
برى: طريقت برزخنه گيروب، سير و سلوك ايله قطعِ مراتب ايدهرك حقيقته گچمكدر.
ايكنجى صورت: طوغريدن طوغرىيه، طريقت برزخنه اوغرامدن، لطفِ إلٰهى ايله حقيقته گچمكدر كه، صحابهيه و تابعينه خاص و يوكسك و قيصه طريق شودر. ديمك حقائقِ قرآنيهدن ترشّح ايدن نورلر و او نورلره ترجمانلق ايدن سوزلر، او خاصّهيه مالك اولابيليرلر و مالكدرلر.
بشنجى نقطه:
بش جزئى مثال ايله گوسترهجگز كه؛ سوزلر تعليمِ حقائق ايتدكلرى گبى، إرشاد وظيفهسنى ده گورويورلر.
برنجى مثال: بن كندم اون دگل، يوز دگل، بيڭلر دفعه متعدّد تجرباتمله قناعتم گلمش كه: سوزلر و قرآندن گلن نورلر؛ عقلمه درس ويرديگى گبى، قلبمه ده ايمان حالى تلقين ايدييور، روحمه ايمان ذوقى ويرييور و هكذا...
حتّى دنيوى ايشلرمده؛ كرامت صاحبى بر شيخڭ بر مريدى، ناصل شيخندن حاجاتنه دائر مدد و همّت بكلهيور؛ بن ده قرآنِ حكيمڭ كرامتلى أسرارندن او حاجاتمى بكلركن، اُميد ايتمديگم و اومماديغم بر طرزده بڭا چوق دفعه حاصل اولويور. يالڭز جزئياتدن ايكى كوچك مثال:
برى: اون آلتنجى مكتوبده ايضاحى و تفصيلى گچن؛ سليمان إسمنده بر مسافريمه، قطران آغاجى باشنده قوجه بر أكمك خارقه بر طرزده گوستريلمش. ايكى گون ايكيمز، او هديۀِ غيبيدن ييدك.
ايكنجى مثال: غايت كوچك و لطيف، بوگونلرده واقع اولان مسئلهيى سويلهيهجگم. شويله كه:
فجردن أوّل خاطريمه گلدى كه؛ بر ذاتڭ قلبنه وسوسه ويرهجك بر طرزده طرفمدن سوزلر سويلهنيلمشدى؛ كاشكه ديدم اونى گورسه ايدم، قلبندهكى دغدغهيى إزاله ايتسه ايدم. عين دقيقهده، نيسه گيتمش بر پارچه كتابم بڭا لازم ايدى؛ كاشكه أليمه گچسه ايدى ديدم. صباح نمازندن صوڭره اوطوردم؛ باقدم عين ذات، او كتاب پارچهسى ألنده اولديغى حالده ايچرى گيردى. اوڭا ديدم: «سنڭ ألڭدهكى نهدر؟» ديدى: «بيلمييورم، قپونڭ اوڭنده نيسدن گلمش دييه بريسى بڭا ويردى؛ بن ده سزه گتيردم.» فسبحان اللّٰه ديدم؛ بويله بر وقتده بو آدمڭ أوندن چيقوب گلمهسى و شو سوزڭ نيسدن گلمهسى، هيچ تصادفه بڭزهمييور. و بويله بر آدمه شويله بر پارچه كتابى عين دقيقهده ألنه ويروب بڭا گوندرن، ألبته قرآنِ حكيمڭ همّتيدر دييهرك، الحمد لِلّٰهِ ديدم؛ بنم أڭ كوچك، أهمّيتسز، خفى آرزوىِ قلبمى بيلن بريسى، ألبته بڭا مرحمت ايدييور، بنى حمايه ايدييور؛ اويله ايسه دنيانڭ منّتنى بش پارهيه آلمام.
ايكنجى مثال: برادرزادهم مرحوم عبد الرحمن، سكز سنهدن بَرى بندن آيريلوب دنيانڭ غفلت و أوهاملرينه بولاشديغى حالده، شخصمه قارشى حدّمدن چوق فضله حسنِ ظنّى وارمش. بنده اولميان و أليمدن گلمهين همّتى ايستهيور و مدد بكلهيوردى. قرآنِ حكيمڭ همّتى إمدادينه يتيشدى. حشره دائر اولان اوننجى سوزى، وفاتندن اوچ آى أوّل ألنه يتيشديردى. او سوز اونى معنوى كيرلرندن و أوهام و غفلتدن تميزلهمكله برابر؛ عادتا مرتبۀِ ولايته چيقمش گبى، وفاتندن أوّل يازديغى مكتوبنده اوچ ظاهر كرامت إظهار ايتمش. يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرى ايچنده درج ايديلمش، مراجعت اولونسون.
اوچنجى مثال: بوردورلى حسن أفندى إسمنده أهلِ قلب بر آخرت قارداشم و طلبهم واردى. بڭا قارشى حدّمدن چوق فضله حسنِ ظن ايدهرك، بيوك بر وليدن همّت بكلهمك گبى بيچاره بندن مدد بكلهيوردى. بردن بره هيچ مناسبت يوقكن، اوتوز ايكنجى سوزى بوردور كويلرنده اوطوران بريسنه مطالعه ايتمك اوزره ويردم. صوڭره حسن أفندى خاطريمه گلدى، ديدم: «شايد بوردوره گيدرسهڭ حسن أفندىيه وير، بش آلتى گون مطالعه ايتسين.» او آدم گيتمش، طوغريدن طوغرىيه حسن أفندىيه ويرمش. حسن أفندينڭ أجلى اوتوز قرق گون قالمشدى. غايت صوصامش بر آدمڭ، آبِ كوثر گبى طاتلى صويه راست گليركن ياپيشمهسى گبى؛ اويله ده اوتوز ايكنجى سوزه ياپيشمش، متماديًا مطالعه ياپه ياپه و تفيّض ايده ايده، خصوصًا اوچنجى موقفندهكى محبّت اللّٰه بحثنده، تماميله دردينه دوا بولمش و بر قطبِ أعظمدن بكلهديگى فيضى اونده بولمش. صاغلام اولارق جامعه گيتمش، نماز قيلمش، اوراده روحنى رحمانه تسليم أيلهمش (رحمة اللّٰه عليه).
دردنجى مثال: خلوصى بگڭ يگرمى يدنجى مكتوبدهكى فقرهلرينڭ شهادتيله؛ أڭ مهمّ و مؤثّر طريقت اولان نقشى طريقتندن زياده همّت و مدد، فيض و نورى؛ أسرارِ قرآنيهنڭ ترجمانى اولان نورلى سوزلرده بولمشدر.
بشنجى مثال: قارداشم عبد المجيد، برادرزادهم عبد الرحمانڭ (رحمة اللّٰه عليه) وفاتى اوزرينه و داها سائر أليم أحوالات ايچنده بر پريشانيت حسّ ايتمشدى. هم أليمدن گلمهين معنوى همّت و مدد بكلهيوردى. بن اونڭله مخابره ايتمييوردم. بردن بره مهمّ بر قاچ سوزى اوڭا گوندردم. او ده مطالعه ايتدكدن صوڭره يازييور كه: «الحمد لِلّٰهِ قورتولدم! چيلديرهجقدم. بو سوزلرڭ هر برى برر مرشد حكمنه گچدى. چندان بر مرشددن آيريلدم، فقط چوق مرشدلرى بردن بولدم، قورتولدم.» دييه يازييوردى. بن باقدم كه، حقيقةً عبد المجيد گوزل بر مسلگه گيروب او أسكى وضعيتلرندن قورتولمش.
داها بو بش مثال گبى پك چوق مثاللر وار. اونلر گوسترييورلر كه: علومِ ايمانيه، خصوصًا طوغريدن طوغرىيه إحتياجه بناءً و يارهلرينه دواءً قرآنِ حكيمڭ أسرارندن معنوى علاجلر آلينسه و تجربه ايديلسه؛ ألبته او علومِ ايمانيه و او أدويۀِ روحانيه، إحتياجنى حسّ ايدنلره و جدّى إخلاص ايله إستعمال ايدنلره يتر، كافى گلير. اونلرى صاتان و گوسترن أجزاجى و دلاّل نه حالده بولونورسه بولونسون؛ عادى اولسون، مفلس اولسون، زنگين اولسون، مقام صاحبى اولسون، خدمتكار اولسون چوق فرق يوقدر.
أوت گونش واركن موملرڭ ايشيغى آلتنه گيرمگه إحتياج يوق. مادام گونشى گوسترييورم، بندن موم ايشيغى (باخصوص بنده بولونمازسه) ايستهمك معناسزدر، لزومسزدر. بلكه اونلرڭ بڭا دعا ايله، معنوى يارديم ايله، حتّى همّت ايله معاونت ايتمهلرى لازمدر. و بن اونلردن إستمداد ايتمهم و مدد ايستهمم، بنم حقّمدر. اونلر، نورلردن آلدقلرى فيضه قناعت ايتمك، اونلرڭ اوستنده حقدر.
﴿سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ﴾
(اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَاةً تَكُونُ لَكَ رِضَاءً وَلِحَقِّهٖ اَدَاءً وَعَلٰى اٰلِهٖ وَصَحْبِهٖ وَسَلِّمْ)
* * *