(صحابهلر رسالهسىنڭ آخرندهكى أهمّيتلى درت سؤال – جواب)
سؤال: دينيلييور كه: صحابهلر رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامى گورديلر، صوڭره ايمان ايتديلر. بز ايسه گورمهدن ايمان ايتدك. اويله ايسه، ايمانمز داها قويدر. هم، قوّتِ ايمانمزه دلالت ايدن روايت وار؟
الجواب: صحابهلر او زمانده، أفكارِ عامّۀِ عالم حقائقِ إسلاميهيه معارض و مخالف ايكن؛ (صحابهلر) يالڭز صورتِ إنسانيهده رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامى گوروب، بعضًا معجزهسز اولارق، اويله بر ايمان گتيرمشلر كه؛ بتون أفكارِ عامّۀِ عالم، اونلرڭ ايمانلرينى صارصمايوردى. شبهه دگل، بعضسنه وسوسه ده ويرمزدى.
سزلر ايسهڭز كندى ايمانڭزى، صحابهلرڭ ايمانلريله موازنه ايدييورسڭز. بتون أفكارِ عامّۀِ إسلاميه، ايمانڭزه قوّت و سند اولديغى حالده؛ رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ شجرۀِ طوباءِ نبوّتنڭ چكردگى اولان بشريتى و صورتِ جسمانيهسنى دگل، بلكه عموم أنوارِ إسلاميه و حقائقِ قرآنيه ايله نورانى محتشم شخصِ معنويسنى بيڭ معجزات ايله محاط اولارق عقل گوزيله گورديگڭز حالده، بر آوروپا فيلسوفنڭ سوزيله وسوسهيه و شبههيه دوشن ايمانڭز نرهده؟ بتون عالمِ كفرڭ و نصارا و يهودڭ و فيلسوفلرڭ هجوملرينه قارشى صارصيلميان صحابهلرڭ ايمانلرى نرهده؟ هم، صحابهلرڭ قوّتِ ايمانلرينى گوسترن و ايمانلرينڭ ترشّحاتى اولان شدّتِ تقوالرى و كمالِ صلاحتلرى نرهده؟ أى مدّعى! سنڭ شدّتِ ضعفڭدن، فرائضى تماميله سندن گوسترمهين سونوك ايمانڭ نرهده؟
امّا حديثده وارد اولان كه، «آخر زمانده بنى گورمهين و ايمان گتيرن، داها زياده مقبولدر» مئالندهكى روايت، خصوصى فضيلته دائردر. خاص بعض أشخاص حقّندهدر. بحثمز ايسه، فضيلتِ كلّيه و أكثريت إعتباريلهدر.
ايكنجى سؤال: دييورلر كه: أهلِ ولايت و أصحابِ كمالات، دنيايى ترك ايتمشلر. حتّى حديثده وار كه: «دنيا محبّتى بتون خطالرڭ باشيدر.» حالبوكه صحابهلر دنيايه پك چوق گيرمشلر؛ تركِ دنيا دگل، بلكه بر قسم صحابه، او زمانڭ أهلِ مدنيتندن داها ايلرى گيتمشلر. ناصل اولويور كه، بويله صحابهلرڭ أڭ أدناسنه، أڭ بيوك بر ولى قدر قيمتى وار، دييورسڭز؟
الجواب: اوتوز ايكنجى سوزڭ ايكنجى و اوچنجى موقفلرنده غايت قطعى إثبات ايديلمشدر كه: دنيانڭ آخرته باقان يوزيله، أسماءِ إلٰهيهيه مقابل اولان يوزينى سَوْمك؛ سببِ نقصانيت دگل، بلكه مدارِ كمالدر و او ايكى يوزده نه قدر ايلرى گيتسه، داها زياده عبادت و معرفت اللّٰهده ايلرى گيدر. صحابهلرڭ دنياسى ايسه، ايشته او ايكى يوزدهدر. دنيايى آخرت مزرعهسى گوروب، أكوب بيچمشلر. موجوداتى، أسماءِ إلٰهيهنڭ آيينهسى گوروب، مشتاقانه تماشا ايدوب باقمشلر. فناءِ دنيا ايسه، فانى يوزيدر كه، إنسانڭ هوساتنه باقار.
اوچنجى سؤال: طريقتلر، حقيقتلرڭ يوللريدر. طريقتلرڭ ايچريسنده أڭ مشهور و أڭ يوكسك و جادّۀِ كبرا إدّعا اولونان طريقِ نقشبندى حقّنده، او طريقتڭ قهرمانلرندن و إماملرندن بعضلرى أساسنى بويله تعريف ايتمشلر. ديمشلر كه:
﴿دَرْ طَرٖيقِ نَقْشِبَنْدٖى لَازِمْ اٰمَدْ چَارْ تَرْكْ:
تَرْكِ دُنْيَا تَرْكِ عُقْبٰى تَرْكِ هَسْتٖى تَرْكِ تَرْكْ﴾
يعنى، طريقِ نقشيده درت شيئى بيراقمق لازم. هم دنيايى، هم نفس حسابنه آخرتى دخى مقصودِ حقيقى ياپمامق، هم وجودينى اونوتمق، هم عُجْبه، فخره گيرمهمك ايچون بو تركلرى دوشونمهمكدر. ديمك حقيقى معرفت اللّٰه و كمالاتِ إنسانيه تركِ ماسوا ايله اولور؟
الجواب: أگر إنسان يالڭز بر قلبدن عبارت اولسه ايدى؛ بتون ماسوايى ترك، حتّى أسماء و صفاتى دخى بيراقمق، يالڭز جنابِ حقّڭ ذاتنه ربطِ قلب ايتمك لازم گليردى. فقط إنسانڭ عقل، روح، سرّ، نفس گبى پك چوق وظيفهدار لطائفى و حاسّهلرى واردر.
إنسانِ كامل اودر كه: بتون او لطائفى؛ كنديلرينه مخصوص آيرى آيرى طريقِ عبوديتده، حقيقت جانبنه سَوق ايتمك ايله صحابه گبى گنيش بر دائرهده، زنگين بر صورتده، قلب بر قوماندان گبى، لطائف عسكرلريله قهرمانانه مقصده يوروسون. يوقسه قلب، يالڭز كندينى قورتارمق ايچون عسكرينى بيراقوب تك باشيله گيتمك، مدارِ إفتخار دگل، بلكه نتيجۀِ إضطراردر.
دردنجى سؤال: صحابهلره قارشى إدّعاىِ رجحان نرهدن چيقييور؟ كيم چيقارييور؟ شو زمانده، بو مسئلهيى مدارِ بحث ايتمك نهدندر؟ هم مجتهدينِ عظامه قارشى مساوات دعوا ايتمك نهدن ايلرى گلييور؟
الجواب: شو مسئلهيى سويلهين ايكى قسمدر:
بر قسمى، صافى أهلِ ديانت و أهلِ علمدر كه؛ بعض أحاديثى گورمشلر، شو زمانده أهلِ تقوا و صلاحتى تشويق و ترغيب ايچون اويله مبحثلر آچييورلر. بو قسمه قارشى سوزيمز يوق. ذاتًا اونلر آزدرلر، چابوق ده إنتباهه گليرلر.
ديگر قسم ايسه غايت مدهش مغرور إنسانلردر كه؛ مذهبسزلكلرينى، مجتهدينِ عظامه مساوات دعواسى آلتنده نشر ايتمك ايستهيورلر و دينسزلكلرينى، صحابهيه قارشى مساوات دعواسى آلتنده إجرا ايتمك ايستهيورلر. چونكه
أوّلًا: او أهلِ ضلالت سفاهته گيرمش، سفاهتده ترياكى اولمش؛ سفاهته مانع اولان تكاليفِ شرعيهيى ياپهميور. كندينه بر بهانه بولمق ايچون دير كه: «شو مسائل، إجتهاديهدرلر. او مسائلده، مذهبلر بربرينه مخالف گيدييور. هم اونلر ده بزم گبى إنسانلردر، خطا ايدهبيليرلر. اويله ايسه بز ده اونلر گبى إجتهاد ايدرز، ايستديگمز گبى عبادتمزى ياپارز. اونلره تابع اولمغه نه مجبوريتمز وار؟» ايشته بو بدبختلر، بو دسيسۀِ شيطانيه ايله، باشلرينى مذاهبڭ زنجيرندن چيقارييورلر. بونلرڭ شو دعوالرى نه قدر چوروك، نه قدر أساسسز اولديغى يگرمى يدنجى سوزده قطعى بر صورتده گوسترلديگندن اوڭا حواله ايدرز.
ثانيًا: او قسم أهلِ ضلالت باقديلر كه، مجتهدينلرده ايش بيتمييور. اونلرڭ اوموزلرندهكى يالڭز نظرياتِ دينيهدر. حالبوكه بو قسم أهلِ ضلالت، ضرورياتِ دينيهيى ترك و تغيير ايتمك ايستهيورلر. «اونلردن داها ايىيز» ديسهلر، مسئلهلرى تمام اولمايور. چونكه مجتهدين، نظرياته و قطعى اولميان تفرّعاته قاريشهبيليرلر.
حالبوكه بو مذهبسز أهلِ ضلالت، ضرورياتِ دينيهده دخى فكرلرينى قاريشديرمق و قابلِ تبديل اولميان مسائلى تبديل ايتمك و قطعى أركانِ إسلاميهيه قارشى گلمك ايستدكلرندن؛ ألبته ضرورياتِ دينيهنڭ حَمَلهلرى و ديركلرى اولان صحابهلره ايليشهجكلر.
هيهات! دگل بونلر گبى إنسان صورتندهكى حيوانلر، بلكه حقيقى إنسانلر و حقيقى إنسانلرڭ أڭ كامللرى اولان أوليانڭ بيوكلرى؛ صحابهنڭ كوچكلرينه قارشى مساوات دعواسنى قزانهمادقلرى، غايت قطعى بر صورتده يگرمى يدنجى سوزده إثبات ايديلمشدر.
(اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى رَسُولِكَ الَّذٖى قَالَ:
لَاتَسُبُّوا اَصْحَابٖى لَوْ اَنْفَقَ اَحَدُكُمْ مِثْلَ اُحُدٍ ذَهَبًا مَا بَلَغَ نِصْفَ مُدٍّ مِنْ اَصْحَابٖى
صَدَقَ رَسُولُ اللّٰهِ)
﴿سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ﴾
* * *