عامى دير كه: «يا بو قرآن بتون ديڭلهديگمز كتابلرڭ آشاغيسندهدر. بو ايسه، هيچ بر دشمن دخى دييهمز و هم يوز درجه محالدر. اويله ايسه، بتون ايشيديلن كتابلرڭ فوقندهدر. اويله ايسه، معجزهدر.» ايشته بو قولاقلى عامينڭ فهم ايتديگى إعجازى، اوڭا يارديم ايچون بر درجه ايضاح ايدهجگز. شويله كه:
قرآنِ معجز البيان ميدانه چيقديغى وقت بتون عالمه ميدان اوقودى و إنسانلرده ايكى شدّتلى حسّ اويانديردى:
بريسى:
دوستلرنده حسِّ تقليدى؛ يعنى سَوْگيلى قرآنڭ اُسلوبنه قارشى بڭزهمكلك آرزوسى و اونڭ گبى قونوشمق حسّى...
ايكنجيسى:
دشمنلرده بر حسِّ تنقيد و معارضه؛ يعنى قرآن اُسلوبنه مقابله ايتمكله دعواىِ إعجازى قيرمق حسّى...
ايشته بو ايكى حسِّ شديد ايله ميليونلر عربى كتابلر يازيلمشلر، ميداندهدر. شيمدى بتون بو كتابلرڭ أڭ بليغلرى، أڭ فصيحلرى قرآنله برابر اوقونديغى وقت، هر كيم ديڭلهسه، قطعيًا دييهجك كه؛ قرآن بونلرڭ هيچ بريسنه بڭزهمييور. ديمك قرآن، عموم بو كتابلرڭ درجهسنده دگلدر. اويله ايسه هر حالده، يا قرآن عمومنڭ آلتنده اولاجق؛ او ايسه يوز درجه محال اولمقله برابر، هيچ كيمسه، حتّى شيطان بيله اولسه دييهمز. (حاشيه) اويله ايسه قرآنِ معجز البيان، يازيلان عموم كتابلرڭ فوقندهدر.
حتّى معنايى ده فهم ايتمهين جاهل عامى طبقهيه قارشى ده قرآنِ حكيم، اوصانديرمامق صورتيله إعجازينى گوسترر. أوت او عامى، جاهل آدم دير كه: «أڭ
___
(حاشيه): يگرمى آلتنجى مكتوبڭ أهمّيتلى برنجى مبحثى، شو جملهنڭ حاشيهسى و ايضاحيدر.