غيرِ ضروريه حوائجِ ضروريه حكمنه گچمشلردر. بداوتده بر آدم درت شيئه محتاج ايكن؛ مدنيت يوز شيئه محتاج و فقير ايتمشدر. سعى مصرفه كافى گلمديگندن حيلهيه حرامه سَوق ايتمكله، أخلاقڭ أساسنى شو نقطهدن إفساد ايتمشدر. جماعته نوعه ويرديگى ثروت حشمته بدل، فردى شخصى فقير، أخلاقسز ايتمشدر.
قرونِ اولٰىنڭ مجموعِ وحشتنى بو مدنيت بر دفعهده قوصدى!
عالمِ إسلامڭ شو مدنيته قارشى إستنكافى و صوغوق طاورانماسى و قبولده إضطرابى جاىِ دقّتدر. زيرا إستغنا و إستقلاليت خاصّهسيله ممتاز اولان شريعتدهكى إلٰهى هدايت، روما فلسفهسنڭ دهاسيله آشيلانماز، إمتزاج ايتمز، بلع اولونماز، تابع اولماز... بر أصلدن توئم (ايكيز) اولارق نشئت ايدن أسكى روما و يونان ايكى دهالريله؛ صو و ياغ گبى مرورِ أعصار (عصرلر)، مدنيت و خرستيانلغڭ تمزيجنه چاليشديغى حالده، ينه إستقلاللرينى محافظه، عادتا تناسخله او ايكى روح شيمدى ده باشقه شكللرده ياشايورلر. اونلر توئم و أسبابِ تمزيج واركن إمتزاج اولونمازسه، شريعتڭ روحى اولان نورِ هدايت، او مظلم پيس مدنيتڭ أساسى اولان روما دهاسيله هيچ بر وقت مزج اولونماز، بلع اولونماز...
ديديلر: شريعتِ غرّادهكى مدنيت ناصلدر؟
ديدم: شريعتِ أحمديهنڭ (عصم) تضمّن ايتديگى و أمر ايتديگى مدنيت ايسه كه، مدنيتِ حاضرهنڭ إنقشاعندن إنكشاف ايدهجكدر. اونڭ منفى أساسلرى يرينه مثبت أساسلر وضع ايدر. ايشته نقطۀِ إستناد، قوّته بدل حقدر كه، شأنى عدالت و توازندر. هدف ده منفعت يرينه فضيلتدر كه، شأنى محبّت و