طوفانه، تا قَومِ فرعونڭ غرقنه، تا أكثر أنبيانڭ مهمّ حادثاتنه قدر و (اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ) إشارت ايتديگى حادثۀِ أزليهدن طوت، تا (وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ ۞ اِلٰى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ) إفاده ايتديگى واقعۀِ أبديهيه قدر بتون مباحثِ أساسيهيى و مهمّهيى اويله بر طرزده بيان ايدر كه؛ او بيان، بتون كائناتى بر سراى گبى إداره ايدن و دنيايى و آخرتى ايكى اوطه گبى آچوب قپايان و زمين بر باغچه و سما، مصباحلريله سوسلنديرلمش بر طام گبى تصرّف ايدن و ماضى و مستقبل، بر گيجه و گوندوز گبى نظرينه قارشى حاضر ايكى صحيفه حكمنده تماشا ايدن و أزل و أبد، دون و بوگون گبى سلسلۀِ شئوناتڭ ايكى طرفى برلشمش، إتّصال پيدا ايتمش بر صورتده بر زمانِ حاضر گبى اونلره باقان بر ذاتِ ذو الجلاله ياقيشير بر طرزِ بياندر. ناصل بر اوسته، بنا ايتديگى و إداره ايتديگى ايكى خانهدن بحث ايدر. پروغرامنى و ايشلرينڭ ليسته و فهرستهسنى ياپار. قرآن دخى، شو كائناتى ياپان و إداره ايدن و ايشلرينڭ ليستهسنى و فهرستهسنى (تعبير جائز ايسه) پروغرامنى يازان، گوسترن بر ذاتڭ بياننه ياقيشير بر طرزدهدر. هيچ بر جهتله أثرِ تصنّع و تكلّف گورونميور. هيچ بر شائبۀِ تقليد ويا باشقهسنڭ حسابنه و اونڭ يرنده كندينى فرض ايدوب قونوشمش گبى بر خدعهنڭ أمارهسى اولماديغى گبى بتون جدّيتيله، بتون صفوتيله، بتون خلوصيله صافى، برّاق، پارلاق بيانى، ناصل گوندوزڭ ضياسى «گونشدن گلدم» دير. قرآن دخى، «بن، خالقِ عالمڭ بيانىيم و كلامىيم» دير.
أوت شو دنيايى آنتيقه صنعتلرله سوسلنديرن و لذّتلى نعمتلرله طولديران و صنعتپرورانه و نعمتپرورانه شو درجه صنعتنڭ عجيبهلريله، شو درجه قيمتدار نعمتلرينى دنيانڭ يوزينه سرپن، صيرهوارى تنظيم ايدن و زمينڭ يوزنده سرهن، گوزلجه ديزن بر صانع، بر منعمدن باشقه شو ولولۀِ تقدير و إستحسانله و زمزمۀِ حمد و شكرانله دنيايى طولديران و زمينى بر ذكرخانه، بر مسجد، بر تماشاگاهِ