معجزاتِ أحمديه (عصم) ذيلنڭ بر پارچهسيدر
(رسالتِ أحمديه (عصم) دلائلى حقّنده اولوب، معراج رسالهسنڭ اوچنجى أساسنڭ نهايتندهكى اوچ مهمّ مشكلدن برنجى مشكله عائد سؤاله، مختصر بر فهرسته صورتنده ويريلن جوابدر.)
سؤال: شو معراجِ عظيم، نه ايچون محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامه مخصوصدر؟
الجواب: شو برنجى مشكلڭز، اوتوز اوچ عدد سوزلرده تفصيلًا حلّ ايديلمشدر. يالڭز شوراده ذاتِ أحمديهنڭ (عصم) كمالاتنه و دلائلِ نبوّتنه و او معراجِ أعظمه أڭ أليق او اولديغنه إجمالى إشارتلر نوعنده، بر مختصر فهرسته گوسترييورز. شويله كه:
أوّلا: تورات، إنجيل، زبور گبى كتبِ مقدّسه، پك چوق تحريفاته معروض اولدقلرى حالده، شو زمانده دخى، حسينِ جسرى گبى بر محقّق، نبوّتِ أحمديهيه (عصم) دائر او كتابلردن يوز اون درت إشارى بشارتلر چيقاروب «رسالۀِ حميديه»ده گوسترمشدر.
ثانيًا: تاريخجه مثبتدر كه: شق و سطيح گبى مشهور ايكى كاهنڭ، نبوّتِ أحمديهدن (عصم) برآز أوّل، نبوّتنه و آخر زمان پيغمبرى اولديغنه بياناتلرى گبى چوق بشارتلر، صحيح بر صورتده تاريخًا نقل ايديلمشدر.
ثالثًا: ولادتِ أحمديه (عصم) گيجهسنده كعبهدهكى صنملرڭ سقوطى ايله، كِسراىِ فارسڭ سراىِ مشهورهسى اولان أيوانى إنشقاق ايتمهسى گبى، إرهاصات دينيلن يوزر خارقهلر تاريخجه مشهوردر.
رابعًا: بر اوردويه پارمغندن گلن صويى ايچيرمسى و جامعده بر جماعتِ عظيمهنڭ حضورنده، قورو ديرگڭ، منبرڭ نقلندن طولايى مفارقتِ أحمديهدن (عصم) دوه گبى أنين ايدهرك آغلامهسى؛
﴿وَانْشَقَّ الْقَمَرُ﴾
نصّى ايله، شقِّ قمر گبى، محقّقلرڭ تحقيقاتيله بيڭه بالغ اولان معجزاتيله سرفراز اولديغنى تاريخ و سِيَر گوسترييور.
خامسًا: دوست و دشمنڭ إتّفاقيله أخلاقِ حسنهنڭ شخصنده أڭ يوكسك درجهده؛ و بتون معاملاتنڭ شهادتيله سجاياىِ ساميه، وظيفهسنده و تبليغاتنده أڭ عالى بر درجهده؛ و دينِ إسلامدهكى محاسنِ أخلاقڭ شهادتيله، شريعتنده أڭ عالى خصالِ حميده أڭ مكمّل درجهده بولونديغنى أهلِ إنصاف و دقّت تردّد ايتمز.
سادسًا: اوننجى سوزڭ ايكنجى إشارتنده إشارت ايديلديگى گبى: الوهيت، مقتضاىِ حكمت اولارق تظاهر ايستهمسنه مقابل، أڭ أعظمى بر درجهده ذاتِ أحمديه (عصم) دينندهكى أعظمى عبوديتله أڭ پارلاق بر درجهده گوسترمشدر.
هم خالقِ عالمڭ نهايت كمالدهكى جمالنى بر واسطه ايله مقتضاىِ حكمت و حقيقت اولارق گوسترمك ايستهمسنه مقابل؛ أڭ گوزل بر صورتده گوستريجى و تعريف ايديجى، بِالبداهه ينه او ذاتدر.
هم صانعِ عالمڭ نهايت جمالده اولان كمالِ صنعتى اوزرينه أنظارِ دقّتى جلب ايتمك، تشهير ايتمك ايستهمسنه مقابل؛ أڭ يوكسك بر صدا ايله دلاّللق ايدن، ينه بِالمشاهده او ذاتدر.
هم بتون عالملرڭ ربّى، كثرت طبقاتنده وحدانيتى إعلان ايتمك ايستهمسنه مقابل، أڭ أعظمى بر درجهده بتون مراتبِ توحيدى إعلان ايدن ينه بِالضروره او ذاتدر.
هم صاحبِ عالمڭ نهايت درجهده آثارندهكى جمالڭ إشارتيله، نهايتسز حسنِ ذاتيسنى و جمالنڭ محاسننى و حُسننڭ لطائفنى آيينهلرده مقتضاىِ حقيقت و حكمت اولارق گورمك و گوسترمك ايستهمسنه مقابل؛ أڭ شعشعهلى بر صورتده آيينهدارلق ايدن و گوسترن و سَووب، باشقهسنه سَوْديرن ينه بِالبداهه او ذاتدر.
هم شو سراىِ عالمڭ صانعى، غايت خارقه معجزهلر ايله و غايت قيمتدار جوهرلر ايله طولو خزينۀِ غيبيهلرينى إظهار و تشهير ايستهمسى و اونلرله كمالاتنى تعريف ايتمك و بيلديرمك ايستهمسنه مقابل، أڭ أعظمى بر صورتده تشهير ايديجى، توصيف ايديجى و تعريف ايديجى ينه بِالبداهه او ذاتدر.
هم شو كائناتڭ صانعى، شو كائناتى أنواعِ عجائب و زينتلرله سوسلنديرمك صورتنده ياپماسى و ذىشعور مخلوقاتنى سير و تنزّه و عبرت و تفكّر ايچون اوڭا إدخال ايتمهسى و مقتضاىِ حكمت اولارق اونلره او آثار و صنايعڭ معنالرينى، قيمتلرينى، أهلِ تماشا و تفكّره بيلديرمك ايستهمسنه مقابل؛ أڭ أعظمى بر صورتده جنّ و إنسه، بلكه روحانيلره و ملائكهلره ده قرآنِ حكيم واسطهسيله رهبرلك ايدن، ينه بِالبداهه او ذاتدر.
هم شو كائناتڭ حاكمِ حكيمى، شو كائناتڭ تحوّلاتندهكى مقصد و غايهيى تضمّن ايدن طلسمِ مغلقنى و موجوداتڭ «نرهدن؟ نرهيه؟ و نه اولدقلرى» اولان شو اوچ سؤالِ مشكلڭ معمّاسنى بر ألچى واسطهسيله عموم ذىشعورلره آچديرمق ايستهمسنه مقابل، أڭ واضح بر صورتده و أڭ أعظمى بر درجهده حقائقِ قرآنيه واسطهسيله او طلسمى آچان و او معمّايى حلّ ايدن، ينه بِالبداهه او ذاتدر.
هم شو عالمڭ صانعِ ذو الجلالى، بتون گوزل مصنوعاتيله كندينى ذىشعور اولانلره طانيتديرمسى و قيمتلى نعمتلر ايله كندينى اونلره سَوْديرمسى، بِالضروره اونڭ مقابلنده ذىشعور اولانلره مرضياتى و آرزوىِ إلٰهيهلرينى بر ألچى واسطهسيله بيلديرمسنى ايستهمسنه مقابل، أڭ أعلا و أكمل بر صورتده، قرآن واسطهسيله او مرضيات و آرزولرى بيان ايدن و گتيرن، ينه بِالبداهه او ذاتدر.
هم ربّ العالمين، ميوۀِ عالم اولان إنسانه، عالمى ايچنه آلاجق بر وسعتِ إستعداد ويرديگندن و بر عبوديتِ كلّيهيه مهيّا ايتديگندن و حسّياتجه كثرته، دنيايه مبتلا اولديغندن، بر رهبر واسطهسيله، يوزلرينى كثرتدن وحدته، فانيدن باقىيه چويرمك ايستهمسنه مقابل؛ أڭ أعظم بر درجهده، أڭ أبلغ بر صورتده، قرآن واسطهسيله أڭ أحسن بر طرزده رهبرلك ايدن و رسالتڭ وظيفهسنى أڭ أكمل بر طرزده ايفا ايدن، ينه بِالبداهه او ذاتدر.
ايشته موجوداتڭ أڭ أشرفى اولان ذىحيات و ذىحيات ايچنده أڭ أشرف اولان ذىشعور و ذىشعور ايچنده أڭ أشرف اولان حقيقى إنسان و حقيقى إنسان ايچنده گچمش وظائفى أڭ أعظمى بر درجهده، أڭ أكمل بر صورتده ايفا ايدن ذات؛ ألبته بر معراجِ أعظم ايله قاب قوسَيْنه چيقهجق، سعادتِ أبديه قپوسنى چالاجق، خزينۀِ رحمتى آچاجق، ايمانڭ حقائقِ غيبيهسنى گورهجك، ينه او اولاجقدر.
سابعًا: بِالمشاهده شو مصنوعاتده غايت گوزل تحسينات، نهايت درجهده سوسلى تزيينات واردر. و بِالبداهه شويله تحسينات و تزيينات، اونلرڭ صانعنده، غايت شدّتلى بر إرادۀِ تحسين و قصدِ تزيين وار اولديغنى گوسترر. و إرادۀِ تحسين و تزيين ايسه، بِالضروره او صانعده، صنعتنه قارشى قوّتلى بر رغبت و قدسى بر محبّت اولديغنى گوسترر. و مصنوعات ايچنده أڭ جامع و لطائفِ صنعتى بردن كندنده گوسترن و بيلن و بيلديرن و كندينى سَوْديرن و باشقه مصنوعاتدهكى گوزللكلرى «ما شاء اللّٰه» دييوب إستحسان ايدن، بِالبداهه او صنعتپرور و صنعتنى چوق سَون صانعڭ نظرنده أڭ زياده محبوب، او اولاجقدر.
ايشته مصنوعاتى يالديزلايان مزايا و محاسنه و موجوداتى ايشيقلانديران لطائف و كمالاته قارشى، «سبحان اللّٰه، ما شاء اللّٰه، اللّٰه أكبر» دييهرك سماواتى چينلاتديران و قرآنڭ نغماتيله كائناتى ولوَلهيه ويرديرن، إستحسان و تقدير ايله، تفكّر و تشهير ايله، ذكر و توحيد ايله، برّ و بحرى جذبهيه گتيرن، ينه بِالمشاهده او ذاتدر.
ايشته بويله بر ذات كه:
﴿اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ﴾
سرّنجه بتون امّتنڭ ايشلديگى حسناتڭ بر مِثلى، اونڭ كفۀِ ميزاننده بولونان و عموم امّتنڭ صلواتى، اونڭ معنوى كمالاتنه إمداد ويرن و رسالتنده گورديگى وظائفڭ نتائجنى و معنوى اجرتلريله برابر رحمت و محبّتِ إلٰهيهنڭ نهايتسز فيضنه مظهر اولان بر ذات، ألبته معراج نردبانيله جنّته، سِدْرة المنتهٰىيه، عرشه، قاب قوسَيْنه قدر گيتمك، عينِ حق، نفسِ حقيقت، محضِ حكمتدر.
اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى
سعيد النورسى
* * *
(حاشيه): أڭ مهمّ بر جريدۀِ إسلاميهده، عموم عالمِ إسلامه تعلّق ايدن و غايت أهمّيتلى سياسيلردن و حياتِ إجتماعيه ايله چوق علاقهدار اولان عموم حقوقجيلردن ١٩٢٧ سنهسنده آوروپاده طوپلانان بر قونغرهده مهمّ أجنبى فيلسوفلر، شريعتِ محمّديهيه (عصم) دائر بو آشاغيده يازيلان عربى فقرهنڭ عيننى كندى لسانلريله سويلهمشلر. او عربى جريدهنڭ نقل ايتديگى عربى إفادهيى عينًا يازييورز و ترجمهسنى ده عربى إفادهنڭ آلتنه علاوه ايدييورز. نور چشمهسنڭ آخرنده يازيلان أجنبى فيلسوفلردن قرق اوچ دانهسنڭ بياناتى، بو ايكى قهرمان فيلسوفڭ بياناتيله قرق بش دانه شاهدِ صادق اولويور.
﴿اَلْفَضْلُ مَا شَهِدَتْ بِهِ الْاَعْدَاءُ﴾
«فضيلت اودر كه؛ دشمنلر دخى اونى تصديق ايتسين.»
عربى جريدهنڭ بياناتى:
﴿وَقَدْ اِعْتَرَفَ حَتّٰى عُلَمَاءُ الْغَرْبِ بِسُمُوِّ مَبَادِى الْاِسْلَامِ وَصَلَاحِهَا لِلْعَالَمِ ...﴾
﴿قَالَ عَمٖيدُ كُلِّيَّةِ الْحُقُوقِ بِجَامِعَةِ فِيَنَا اَلْاُسْتَاذُ شَبُولْ فٖى مُؤْتَمَرِ الْحُقُوقِيّٖينَ الْمُنْعَقَدِ فٖى سَنَةِ (١٩٢٧):
اِنَّ الْبَشَرِيَّةَ لَتَفْتَخِرُ بِاِنْتِسَابِ رَجُلٍ كَمُحَمَّدٍ (ع ص م) اِلَيْهَا اِذْ اِنَّهُ رَغْمَ اُمِّيَّتِهٖ اِسْتَطَاعَ قَبْلَ بِضْعَةِ عَشَرَ قَرْنًا اَنْ يَاْتٖى بِتَشْرٖيعٍ سَنَكُونُ نَحْنُ الْاَوْرُوبَائِيّٖينَ اَسْعَدَ مَا نَكُونُ لَوْ وَصَلْنَا اِلٰى قِيْمَتِهٖ بَعْدَ اَلْفَىْ عَامٍ.﴾
﴿وَقَالَ بَرْنَارْد شَوْ : لَقَدْ كَانَ دٖينُ مُحَمَّدٍ (ع ص م) مَوْضِعَ التَّقْدٖيرِ السَّامٖى دَائِمًا لِمَا يَنْطَوٖى عَلَيْهِ مِنْ حَيَوِيَّةٍ مُدْهِشَةٍ لِاَنَّهُ عَلٰى مَا يَلُوحُ لٖى هُوَ الدّٖينُ الْوَحٖيدُ الَّذٖى لَهُ مَلَكَةُ الْهَضْمِ لِاَطْوَارِ الْحَيَاةِ الْمُخْتَلِفَةِ وَالَّذٖى يَسْتَطٖيعُ لِذٰلِكَ اَنْ يَجْذِبَ اِلَيْهِ كُلَّ جَيْلٍ مِنَ النَّاسِ وَاَرٰى وَاجِبًا اَنْ يُدْعٰى مُحَمَّدٌ (ع ص م) مُنْقِذَ الْاِنْسَانِيَّةِ وَاَعْتَقِدُ اَنَّ رَجُلًا مِثْلَهُ اِذَا تَوَلّٰى زَعَامَةَ الْعَالَمِ الْحَدٖيثِ نَجَحَ فٖى حَلِّ مُشْكِلَاتِهٖ وَاَحَلَّ فِى الْعَالَمِ السَّلَامَةَ وَالسَّعَادَةَ (يَعْنِى الْمُسَالَمَةَ وَالصُّلْحَ الْعُمُومِىَّ) وَمَا اَشَدَّ حَاجَةَ الْعَالَمِ اَلْيَوْمَ اِلَيْهَا ...﴾
ترجمهسنڭ بر خلاصهسى:
أوت غرب علماسى و فيلسوفلرى إعتراف و إقرار ايتمشلر كه: «إسلاميتڭ قانونلرى، يوكسك بر طرزده عالمڭ إصلاحنه كافيدر.»
هم كلّية الحقوق قونغرهسنڭ جمعيتنده، بتون حقوقيونڭ طوپلانديغى او قونغرهده ١٩٢٧ سنهسنده اونڭ رئيسى فيلسوف استاد شبول ديمش كه: «محمّدڭ (عصم) بشريته إنتسابيله بتون بشريت محقّق إفتخار ايدر. چونكه او ذات اُمّى اولماسيله برابر، اون اوچ عصر أوّل اويله بر شريعت گتيرمش كه؛ بز آوروپاليلر ايكى بيڭ سنه صوڭره اونڭ قيمتنه و حقيقتنه يتيشسهك، أڭ مسعود، أڭ سعادتلى اولورز.»
ايكنجيسى وياخود نور چشمهسنڭ آخرينه علاوه ايديلنلرله قرق بشنجيسى اولان بَرْنَارْدْ شَوْ ديمش: «دينِ محمّدينڭ (عصم) أڭ يوكسك مقامِ تقديره چيقمهسنڭ سببى: غايت عجيب و صاغلام بر حياتى تأمين ايتمهسيدر. بڭا آچيلان بودر كه: او دين تك، يكتا، أمثالسز بر دينِ فريد اولوب، بتون مختلف آيرى آيرى حياتڭ أطوارلرينى و چشيدلرينى هضم ايتديرييور. يعنى، إصلاح و إستحاله طرزنده تصفيه و ترقّى ايتديرييور. هم محمّدڭ (عصم) دينى اويله بر ديندر كه، إنسانڭ آيرى آيرى بتون ملّتلرينى كندينه جلب ايدهبيلير. بن گورويورم و إعتقاد ايدييورم كه: بشره واجبدر كه ديسين: «محمّد (عصم) إنسانيتڭ خلاصكاريدر. و خلاصكارلق نامى، اوڭا ويريلمك لازمدر.»
هم دييور: «بن إعتقاد ايدييورم كه: محمّدڭ مِثلى، يعنى سيرتنده، طرزنده بر آدم شيمديكى يڭى عالمه رئيس اولسه، حكم ايتسه؛ بو يڭى عالمڭ مشكلاتنى حلّ ايدوب، بو يڭى قارمهقاريشيق عالمده مسالمتِ عموميهيه و سعادتِ حياتڭ حصولنه سبب اولاجق. أوت، بو يڭى عالمڭ مسالمت و سعادتِ حياتيهيه نه قدر شديد إحتياجى وار اولديغنى هركس آڭلار!»
* * *