İçeriğe atla
مثنوئِ نوريه
قطره‌ · Sayfa 69

داها أهوندر. مثلا بال آريسينڭ خلقتى، قدرتِ إلٰهيه‌يه إسناد ايديلمزسه نهايتسز مشكلات اولور.

مع هذا، واحدڭ كثرته ياپديغى وضعيت و مصلحتى، كثرت چوق مشقّتلردن صوڭره ياپابيلير. مثلا، بر قوماندانڭ پك چوق نفرلره ويرديگى إنتظام وضعيتنى، او نفرلره ويريلسه سهولتله ياپامازلر. ديمك خالقِ واحده ياپيلان إسنادده، ظاهرًا بُعد و غرابت وارسه ده أسباب و كثرته ايديلن إسنادده، مضاعف اولارق متسلسل محاللر واردر. شويله كه:

هر بر ذرّه‌ده، واجب الوجودڭ صفتلرينى فرض ايتمك لازم گلييور. چونكه نقشده‌كى كمال، صنعتده‌كى حُسن او صفتلرى ايستر. هم شركتى قبول ايتمه‌ين وجوب حقّنده، غيرِ متناهى شريكلرڭ فرضى لازمدر. هم هر بر ذرّه‌نڭ، بتون ذرّه‌لره هم حاكمِ مطلق، هم محكومِ مطلق اولماسى لازم گلييور. چونكه نظام و إنتظام اويله ايستر. هم هر بر ذرّه‌ده، إحاطه‌لى بر شعور، تام بر علم لازمدر. چونكه ذرّه‌لر آراسنده تساند و موازنه واردر. بو تساند و موازنه ايسه علم ايله اولور.

ايشته، أشيايى أسبابه إسناد ايتمكده بو قدر محاللر واردر. امّا صاحبِ حقيقى اولان واجب الوجوده إسناد ايديلديگى وقت، او ذرّه‌لر شويله بر وضعيته گيررلر كه، شمسڭ جلوه‌لرينه، تمثاللرينه، لمعه‌لرينه مظهر اولان صو قطره‌لرى گبى؛ قدرتِ أزليه‌نڭ نورانى تجلّيسنه، جلوه‌لرينه، لمعه‌لرينه او ذرّه‌لر ده مظهر اولوب، صاحبِ قدرتڭ إذنيله، غيرِ متناهى اولان علم و إراده‌سيله، او ذرّه‌لرده تشكّلات و تركيبات ياپيلير. بناءً عليه قدرتِ أزليه‌نڭ بر لمعه‌سى قدرتڭ خاصيتنه مالك اولديغندن، أسبابڭ بيڭلر لمعه‌سندن و أسبابڭ سلطانندن داها تأثيرليدر. چونكه بونده تجزّى و إنقسام واردر، قدرتِ أزليه‌ده ايسه يوقدر.