İçeriğe atla
مثنوئِ نوريه
حبّه · Sayfa 186

أوت إنسانده، هر شيده صانعِ أزلينڭ مصنوعى اولدقلرينه موجوداتڭ عددنجه شاهدلر واردر. مثلا:

١- كائناتدر. أوت كائناتڭ إحتوا ايتديگى بتون ذرّات و مركّباتڭ هر بريسى أللى بش لسان ايله شهادت ايتمكده‌در.

٢- قرآندر. أوت قرآن، بتون أنبيا، أوليا و موحّدينڭ كتابلريله، صحيفۀ كون و وجودده ياراديلان ايجادى و تكوينى آيتلر خالقڭ خلاّقيتنه عادل شاهدلردر.

٣- مخلوقاتڭ رئيسى و رسولى، بتون أنبيا، أوليا، ملائكه ايله برلكده، هر شيئڭ صانعى اللّٰه اولديغنه إعلانِ شهادت ايدييورلر.

٤- إنس و جنّ طائفه‌لرى أنواعًا إحتياجاتِ فطريه‌سيله شاهددرلر.

٥- الوهيت و خلاّقيتڭ اللّٰهه مخصوص و منحصر اولديغنه اللّٰه ده شهادت ايدييور.

آرقداش! صنعتڭ، وجوهِ ثلاثۀِ مذكوره اوزرينه ممكنه ويا حقّڭ إستلزام ايتديگنه نظرًا واجبه اولان إسنادى مسئله‌سى؛ ثمره‌دار بر آغاج مسئله‌سى گبيدر. شويله كه: آغاجڭ او ثمره‌لرى، يا وحدته إسناد ايديلير. يعنى نشو و نما قانونيله آغاجڭ كوكندن، كوك ده چكردكدن، چكردك ده أوامرِ تكوينيه‌يى تمثّلدن، أوامرِ تكوينيه ده «كُنْ» أمرندن، «كُنْ» أمرى دخى واحدِ واجبدن صادر اولمشدر.

او وقت، او آغاج بتون أجزاسيله، ياپراقلريله، داللريله، ثمره‌لريله ياراديليش قولايلغنده بر ثمرۀِ واحده حكمنده اولور. چونكه وحدته نسبةً كوچك بر ثمره آغاجيله پك بيوك و چوق ثمره‌لى بر آغاج آراسنده فرق يوقدر. بو عدمِ فرق، وحدتده سهولتله يُسر، كثرتده صعوبتله عُسْرڭ بولونديغندن نشئت ايتمشدر.