هم هيچ ممكن ميدر كه: حدسز أنواعِ نعمتيله كندينى ذىشعورلره سَوْديرسين؛ و حدسز معجزاتِ صنعتيله كندينى اونلره طانيتديرسين؛ صوڭره اونلرڭ شكر و عبادتلرينى، حمد و محبّتلرينى، معرفت و منّتدارلقلرينى أسبابه و طبيعته ترك ايدوب أهمّيت ويرمهسين؛ حكمتِ مطلقهسنى إنكار ايتديرسين؛ سلطنتِ ربوبيتنى هيچه اينديرسين! يوز بيڭ دفعه حاشا و كلّا!..
هيچ ممكن ميدر كه: بر بهارى خلق ايدهمهين و بتون ميوهلرى ايجاد ايدهمهين و ير يوزنده سكّهلرى بر اولان بتون ألمالرى إنشا ايدهمهين؛ اونلرڭ بر مثالِ مصغّرى اولان بر ألمايى خلق ايدوب و او ألمايى نعمت اولارق بريسنه ييديرسين، شكرينى قزانسين، محمودِ بِالإطلاقه حمد نقطهسنده إشتراك ايتسين؟ حاشا!.. چونكه بر ألمايى خلق ايدن كيم ايسه، بتون دنيايه گلن ألمالرى ايجاد ايدن ينه او اولابيلير. چونكه سكّه بردر. هم ألمالرى ايجاد ايدن كيم ايسه، بتون دنياده مدارِ رزق اولان حبوبات و ثمراتى خلق ايدن ينه اودر. ديمك أڭ كوچك جزئى بر ذىحياته، أڭ جزئى بر نعمتى ويرن، طوغريدن طوغرىيه كائناتڭ خالقيدر و رزّاقِ ذو الجلالدر. اويله ايسه شكر و حمد، طوغريدن طوغرىيه اوڭا عائددر. اويله ايسه حقيقتِ كائنات، دائما حق لسانيله دير:
﴿لَهُ الْحَمْدُ مِنْ كُلِّ اَحَدٍ مِنَ الْاَزَلِ اِلَى الْاَبَدِ﴾
آلتنجى كلمه:
(يُحْيٖى) يعنى: حيات ويرن يالڭز اودر. اويله ايسه، هر شيئڭ خالقى دخى يالڭز اودر. چونكه كائناتڭ روحى، نورى، مايهسى، أساسى، نتيجهسى، خلاصهسى حياتدر. حياتى ويرن كيم ايسه، بتون كائناتڭ خالقى ده اودر. حياتى ويرن ألبته اودر، حىّ و قيّومدر.
ايشته شو مرتبۀِ توحيدڭ برهانِ أعظمنه شويله إشارت ايدرز كه: (باشقه بر سوزده ايضاح و إثبات ايديلديگى گبى) زمين يوزينڭ صحراسنده چاديرلرى