طوغريدر؛ فقط عالمِ مثال، صورةً عالمِ مدّىيه بڭزهديگى ايچون، ايكى عالمى ممزوج گورويورلر؛ اويله تعبير ايدييورلر. عالمِ صحوهيه دوندكلرى وقت، ميزانسز اولديغى ايچون، مشهوداتلرينى عينًا يازدقلرندن خلافِ حقيقت تلقّى ايديلييور. ناصل كوچك بر آيينهده بيوك بر سراى ايله بيوك بر باغچهنڭ وجودِ مثاليهلرى اونده يرلشير. اويله ده عالمِ مادّينڭ بر سنهلك مسافهسنده، بيڭلر سنه وسعتنده وجودِ مثالى و حقائقِ معنويه يرلشير.
خاتمه:
شو مسئلهدن آڭلاشيلييور كه: درجۀِ شهود، درجۀِ ايمانِ بِالغيبدن چوق آشاغيدر. يعنى: يالڭز شهودينه إستناد ايدن بر قسم أهلِ ولايتڭ إحاطهسز كشفياتى، وراثتِ نبوّت أهلى اولان أصفيا و محقّقينڭ شهوده دگل، قرآنه و وحيه، غيبى فقط صافى، إحاطهلى، طوغرى حقائقِ ايمانيهلرينه دائر أحكاملرينه يتيشمز. ديمك بتون أحوال و كشفياتڭ و أذواق و مشاهداتڭ ميزانى: كتاب و سنّتدر. و محنكلرى، كتاب و سنّتڭ دساتيرِ قدسيهلرى و أصفياءِ محقّقينڭ قوانينِ حدسيهلريدر.
ايكنجى مسئلۀِ مهمّه:
سؤال: وحدت الوجود مسئلهسى، چوقلر طرفندن أڭ يوكسك مقام تلقّى ايديلييور. حالبوكه ولايتِ كبراده بولونان باشده خلفاىِ أربعه اولمق اوزره صحابهلر و هم باشده خمسۀِ آلِ عبا اولارق أئمّۀِ أهلِ بيت و هم باشده أئمّۀِ أربعه اولارق مجتهدين و تابعيندن بو چشيد وحدت الوجود مشربى صريحًا گورولمهمش. عجبا اونلردن صوڭره چيقانلر داها ايلرى مى گيتمشلر، داها مكمّل بر جادّۀِ كبرا مى بولمشلر؟
الجواب:
حاشا! شمسِ رسالتڭ أڭ ياقين ييلديزلرى و أڭ قريب ورثهلرى بولونان او أصفيادن هيچ كيمسهنڭ حدّى دگل، داها ايلرى گيدهبيلسين. بلكه جادّۀِ كبرا اونلرڭدر.