سببيله إنسانڭ حدسز آرزولرينى تطمين ايدهمديگى ايچون، رقابته دوشويورلر. فقط، آخرتده تك بر آدمه بش يوز سنه (حاشيه) مسافهلك بر جنّت إحسان ايديلمسى و يتمش بيڭ قصر و حوريلر ويريلمسى و أهلِ جنّتدن هركس كندى حصّهسندن كمالِ رضا ايله ممنون اولماسى إشارتيله گوستريلييور كه، آخرتده مدارِ رقابت بر شى يوقدر و رقابت ده اولاماز. اويله ايسه، آخرته عائد اولان أعمالِ
___
(حاشيه): مهمّ بر طرفدن أهمّيتلى بر سؤال: روايتده گلمش كه؛ جنّتده بر آدمه بش يوز سنهلك بر جنّت ويريلير. بو حقيقت عقلِ دنيوينڭ حوصلهسنده ناصل يرلشير؟
الجواب: ناصلكه بو دنياده هركسڭ دنيا قدر خصوصى و موقّت بر دنياسى وار. و او دنيانڭ ديرگى اونڭ حياتيدر. و ظاهرى و باطنى طويغولريله او دنياسندن إستفاده ايدر. گونش بر لامبام، ييلديزلر موملرمدر دير. باشقه مخلوقات و ذىروحلر بولونمالرى، او آدمڭ مالكيتنه مانع اولمادقلرى گبى، بِالعكس اونڭ خصوصى دنياسنى شنلنديرييورلر، زينتلنديرييورلر.
عينًا اويله ده، فقط بيڭلر درجه يوكسك، هر بر مؤمن ايچون بيڭلر قصر و حوريلرى إحتوا ايدن خاص باغچهسندن باشقه، عمومى جنّتدن بش يوز سنه گنيشلگنده برر خصوصى جنّتى واردر. درجهسى نسبتنده إنكشاف ايدن حسّياتيله، طويغولريله جنّته و أبديته لايق بر صورتده إستفاده ايدر. باشقهلرڭ إشتراكى اونڭ مالكيتنه و إستفادهسنه نقصان ويرمدكلرى گبى، قوّت ويررلر. و خصوصى و گنيش جنّتنى زينتلنديرييورلر. أوت، بو دنياده بر آدم، بر ساعتلك بر باغچهدن و بر گونلك بر سيرانگاهدن و بر آيلق بر مملكتدن و بر سنهلك بر مسيرهگاهده سياحتندن؛ آغزيله، قولاغيله، گوزيله، ذوقيله، ذائقهسيله، سائر طويغولريله إستفاده ايتديگى گبى؛ عينًا اويله ده، فقط بر ساعتلك بر باغچهدن آنجق إستفاده ايدن بو فانى مملكتدهكى قوّۀِ شامّه و قوّۀِ ذائقه، او باقى مملكتده بر سنهلك باغچهدن عين إستفادهيى ايدر. و بوراده بر سنهلك مسيرهگاهدن آنجق إستفاده ايدهبيلن بر قوّۀِ باصره و قوّۀِ سامعه اوراده بش يوز سنهلك مسيرهگاهندهكى سياحتدن؛ او حشمتلى، باشدن باشه زينتلى مملكته لايق بر طرزده إستفاده ايدر. هر مؤمن درجهسنه و دنياده قزانديغى ثوابلر، حسنهلر نسبتنده إنبساط و إنكشاف ايدن طويغولريله ذوق آلير، تلذّذ ايدر، مستفيد اولور.