گنيشدر كه؛ حضرتِ محيى الدين خطاسندن مؤاخذه ايديلمهمش، مقبول اولارق قالمش. يوقسه أگر علمًا، فكرًا و كشفًا او فرق و او مأخذ گورونسه ايدى، اونڭ ايچون غايت بيوك بر سقوط و آغير بر خطا اولوردى.
مادام فرق او قدر دريندر. بر تمثيل ايله او فرقى و او مأخذلرى، حضرتِ محيى الدينڭ او مسئلهده ياڭليشنى گوسترمگه مختصرًا چاليشهجغز. شويله كه:
مثلا بر آيينهده گونش گورونويور. شو آيينه گونشڭ هم ظرفى، هم موصوفيدر. يعنى گونش بر جهتده اونڭ ايچنده بولونور، بر جهتده آيينهيى زينتلنديروب پارلاق بر بوياسى، بر صفتى اولور. أگر او آيينه فوطوغراف آيينهسى ايسه، گونشڭ مثالنى ثابت بر صورتده كاغده آلييور.
شو حالده آيينهده گورونن گونش فوطوغرافڭ رسم كاغدندهكى گورونن ماهيتى هم آيينهيى سوسلنديروب صفتى حكمنه گچديگى جهتده حقيقى گونشڭ غيريدر. گونش دگل، بلكه گونشڭ جلوهسى باشقه بر وجوده گيرمهسيدر. آيينه ايچنده گورونن گونشڭ وجودى ايسه خارجدهكى گورونن گونشڭ عينِ وجودى دگل ايسه ده، اوڭا إرتباطى و اوڭا إشارت ايتديگى ايچون اونڭ عينِ وجودى ظن ايديلمش.
ايشته بو تمثيله بناءً «آيينهده حقيقى گونشدن باشقه بر شى يوقدر» دينيلمك و آيينهيى ظرف و ايچندهكى گونشڭ وجودِ خارجيسى مراد اولمق جهتيله دينيلهبيلير. آيينهنڭ صفتى حكمنه گچمش منبسط عكسى و فوطوغراف كاغدينه إنتقال ايدن رسم جهتيله، گونشدر دينيلسه خطادر. «گونشدن باشقه ايچنده بر شى يوقدر» ديمك ياڭليشدر. چونكه آيينهنڭ پارلاق يوزندهكى عكس و