﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
رسالۀِ نور حقّنده يازيلان بو حقيقتلى و اوزون مكتوبى يازان مرحوم حسن فيضى قارداشمز، عينًا شهيد مرحوم حافظ على مِثللو، بر مكتوبنده ديديگى گبى: «دخى نذرم بو كه جانم سڭا قربان اولاجق!» ديديگنى تصديقًا استادينه بدل شهيد اولوب شهيد قارداشى بيوك حافظ علىنڭ ياننه گيتمش. بو ذاتِ ذو الجناحيْن، أهلِ قلب و غايت يوكسك بر أهلِ علم و حقيقت، اوتوز سنه معلّملك پردهسى آلتنده ايمانه خدمت ايتمش و اون سنهدن بَرى رسالۀِ نورى ألده ايدوب گيزلى پرده آلتنده چاليشمش. صوڭره ده ايكى سنه ظرفنده طوغريدن طوغرىيه رسالۀِ نورڭ يوكسك حقيقتلرينى و كمالاتنى چكينميهرك روح و جانيله هركسه إعلان ايتمشدر.
جنابِ حق، رسالۀِ نورڭ هر بر حرفنه مقابل اونڭ روحنه و عالمِ برزخدهكى نورجى آرقداشلرينڭ روحلرينه بيڭلر رحمت أيلهسين، آمين آمين آمين!
سعيد النورسى
(مكتبِ فنونده و علومِ إسلاميهده غايت مدقّق و قِدَملى معلّملردن حسن فيضىنڭ أهمّيتلى و چوق اوزون بر مكتوبيدر. فقط بر قسمى طىّ ايديلدى، نشرينه لزوم گورولمدى.)
﴿بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ﴾
﴿وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ﴾
﴿اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ مَثَلُ نُورِهٖ كَمِشْكٰوةٍ فٖيهَا مِصْبَاحٌ اَلْمِصْبَاحُ فٖى زُجَاجَةٍ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّىٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضٖٓىءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلٰى نُورٍ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُورِهٖ مَنْ يَشَٓاءُ﴾
آيتى اون وجهله رسالۀِ نوره إشارت ايتديگى ايچون بز دخى اونى شويله تعريف ايدييورز:
أى رسالۀِ نور! سنڭ قرآنِ كريمڭ نورلرندن و معجزهلرندن گلديگنه، حقّڭ إلهامى، حقّڭ ديلى اولوب اونڭ أمرى و اونڭ إذنى ايله يازيلديغنه و يازديرلديغنه، آرتيق شك شبهه يوق. فقط عجبا سنڭ بر مِثلڭ داها يازيلمش ميدر؟ توركجه اولارق تأليف و ترتيب و تنظيم اولونان، مزيَّن و مكمّل، فصيح و بليغ نسخهلرينڭ شيمدىيه قدر بر أشى و بر بڭزرى گورولمش ميدر؟ يوزندهكى فصاحت و ئوزندهكى بلاغت و سندهكى حلاوت باشقه أثرلرده گورونمييور.
أهل و أربابنه معلوم اولديغى اوزره آياتِ بيّناتِ إلٰهيهنڭ درلو قرائت ايله حكمت و حقيقت و معرفت علملرينى و داها بر چوق رموز و أسرار و إشارت و علومِ عربيهيى حامل اولديغى گبى سن دخى بر چوق يوجهلكلر صحيفه و سطرلرنده، حتّى كلمه و حرفلرنده، طلبهلرينى حيرت و دهشتلره دوشورن بر چوق أسرار و لدنّيات طاشييورسڭ. ايشته بو حال سنڭ بر معجزۀِ قرآن اولديغنى إثبات ايدييور.
اويله يازيلمش و اويله ديزيلمشسڭ كه إنسانڭ باقدقجه باقهجغى، اوقودقجه اوقويهجغى گلييور. أڭ عالى بر طلبهڭ سندن فيض و علم و عرفان عشقى آلديغى گبى أڭ عوام بر طلبهڭ ده ينه سندن درس طويغوسنى آلييور. سن نه بيوك بر أثر نه طاتلى بر كوثرسڭ.
بو حالڭ توركجهمزه بيوك بر قيمت و توكنمز بر مزيت بخش ايدييور. سنڭ علويت و كرامتڭ تورك ديلنى بتون ديللر ايچنده يوكسلتييور. قرآندن ماعدا هيچ بر كتابه و هيچ بر قَومڭ لساننه صيغميان بو قدر يوكسك أصالت و فصاحتى سنڭله ديلمزده گورويورز.
فصاحت و بلاغتڭ صوڭ حدّينه چيقديغى بر دورده قرآنِ كريمڭ نازل اولمغه باشلاماسيله، قرآن نورى قارشيسنده اُدَبا و بلغانڭ قيمتدن دوشوب سونن آثارى گبى سنڭ ده او حدودسز و نهايتسز و أمانسز فصاحت و بلاغتڭ خُطَبايى حيرتلره دوشورمشدر. سن بر شعرِ دستانى دگلسڭ. فقط او قدر فصيح و بليغ و أدالى و صدالى و نغمهلى يازيلمش و بتون حرفلرڭ بربرينه طايانهرق كلمه و كلاملرڭ سياق و سباق، إنتظام و إنسجام ايله ديزيلمش و بونلر بربرينه او قدر قوّت و قدرت و متانت ويرمش كه منثور و تُرْكى عبارهلى اولديغڭ حالده، ينه مِثلڭ گتيريلهمز. سنڭ گبى پارلاق بر أثر بر داها كيمسهيه نصيب اولماز.
إسلاميت گونشنڭ طوغوشندن تام اون درت عصر صوڭره، سنڭ گبى علوى و إلٰهى و عرشى بر نورڭ، تكرار و يڭيدن، باخصوص بو صوڭ عصرده هم تورك ألنده و هم ده تورك ديلنده طوغماسى عجبا كيمڭ خاطر و خيالندن گچردى؟ بو نه بيوك بر نعمت بزلره و بو عصر خلقى ايچون نه بختيارلق يا ربّى!
توركجهمز سنڭله إفتخار ايدوب طولمقده، قباروب شيشمكده و هر لسان اوستنه باغداش قوروب اوطورمقدهدر. غرب ديللرينڭ هر بريسنه ترجمه و نقل اولونان مولانا جامى و مولانا جلال الدينڭ و حضرتِ مصرى و بدر الدّينلرڭ آثارِ مباركهلرى سڭا باقوب «بارك اللّٰه، زهى سعادت سڭا أى رسالۀِ نور، هپمزه باش تاجى اولدڭ!» دييه تبريك و تهنيهلرينى صونمغه و روىِ زمينڭ إنسانله برابر بتون ذىحيات مخلوقاتى دخى سنى قبوله حاضرلانييورلر.
حتّى چكرگهلر و آرى و سرچه قوشى گبى بر قسم حيوانات دخى سنڭ بو سوزلرڭ و نورڭ اوقونوركن پروانه گبى أطرافنده طولاشوب سڭا اولان إنجذابلرينى و نورندن و سوزلرندن فرحناك و ذوقياب اولدقلرينى، باشلرينى باشلريمزه چارپمقله گويا بزه آڭلاتمق ايستهملرى، نه قدر غريبدر. أزجمله، صاوهده ايكى چكرگه و أميرطاغنده ايكى گوگرجين و ايكى قوش، اينهبولىده ايكى عجيب قوش، إسپارطه و صاوهده بلبل و هُدْهُد بو كرامتى گوسترديلر.
ديارِ إسلامڭ مسجد و معبدلرنده، منبر و كرسيلرنده دخى سنڭ گبى بر أثرِ مبارك ياقين بر زمانده كمالِ تفاخر و تهاجمله اوقونماسى اميد ايديلهبيلير.
سنڭ برهانلرندهكى قوّت و قناعت و أصالت و جزالتڭ، إنسانڭ إراده و إختيارينى آلوب تسخير ايدييور. هركسى كندينه چكوب رام ايدييور.
هله او گوزل تشبيه و تعبيرلرڭ بر مِثلى، بر داها بولونوب سويلهنهمز. سندهكى مقايسه و محاكمهلرڭ، وقعه و تمثيللرڭ بر بڭزرى و بر نظيرى بر داها گتيريلهمز.
قرآنِ عربيدن توركجه سوزلره آقان و بوگون ئوز توركجهدن فيشقيران بو فيض و بو نورلر، قلبلرده سنڭ بر نمونۀِ قدرت و نشانۀِ رحمت اولديغنه هيچ بر ريب و گمان بيراقمييور. سن آيينۀِ إدراكه جلا و عالمِ قلبه صفا و روحِ روانه غداسڭ.
اللّٰه اللّٰه! تورك ملّتى سنڭله نه قدر إفتخار ايتسه ينه آزدر. گوزلرى نورلانديروب گوڭللرى سرورلانديران بو حجّتلر و تعبيراتڭ و بو كلمات و تشبيهاتڭ عرشِ أعظمدن اينن قرآنِ حكيمڭ دليل، حجّت و برهانلرى اولديغى محقّقدر. چونكه كدرلرى گيدرهرك إنسانه نشئه و نشاط ويرييور. اوقونوركن هيچ بر إعتراض سسى و هيچ بر إنكار قوقوسى طويولمييور. او زمان عقل و منطق طورييور، نفسِ إنسانى صافيلشييور هم طوريلييور.
صانكه سنڭ بتون حقيقتلرڭ، أوّلا ربّانى و رحمانى فابريقهلرڭ علوى و صمدانى تزگاهلرنده ايشلنهرك، صوڭره نورِ إلٰهى درياسنده ييقانوب چيقاريلدقدن صوڭره گُل ياغى فابريقهسنه ويريلمش، اوراده يدى دفعه گل ياغلرينه باتيريلدقدن صوڭره خالص اود آغاجى ايله بخورلانمش و بونلر ايله يازيلمشسڭ.
بتون مَثله و مادّهلرڭ هپ صاييلى و صايغيليدر. او منتظم و مكمّل، مزيَّن و منوّر سوزلرڭ شيمدىيه قدر يازيلان إختلافلى أثرلرى بوكوب هپسنى بر يانه بيراقمش، آنجق كندينى نظرگاهِ أنامه أرض أيلهمشدر.
شيمدى بر نداىِ نورانى ايله خطاب ايدهرك «آرتيق إختلاف يوق، إتّحاد وار. جانسزلر و جامدلر دورى گچمك اوزرهدر. جانليلر و جاذبلر عصرى گلييور. صوصڭز، ديڭلهيڭز! شيمدى نور دَوريدر و نور حاكمدر. ظلمتده بوغولان شو عصرى و گلهجك عصرلرى، قرآندن آلديغم نورمله ريّان ايدهجگم.» دييور؛ هركسى ايمانه، هر فردى اللّٰهه چاغيرييورسڭ.
أى نورِ قرآن! آخر زمانده بر كره داها قتمرلشهرك و سنبللنهرك، آفاقِ جهانى قرآنڭ حقيقتيله تنوير و تزيين ايدييورسڭ. شيمدىيه قدر دنيانڭ ياريسنى ايشيقلانديران أى إسلاميت گونشى! بوگون ده بتون زمين سكّاننى جهل و ضلالت و شرك و شقاوتلرى نورِ هدايت و أمن و أمنيت و سلامته دعوت ايدييورسڭ. بو دعوتڭ سڭا قوطلو اولسون.
دنائت و أنانيت و شيطنت غيّاسنده بوغولمق اوزره چيرپينان بدبختلره ايشيقلر سرپ، نورلر و سرورلر وير. پوتلرينى كندى أللريله ياپوب طاپانلره، نورسز و اوغورسز ضلالت درهسنده باتانلره، زائل و فانيلرى گوڭلنه پوت ياپانلره، نفسِ أمّاره و هوا و هوساتيله اوغراشيركن قربان دوشنلره، حقيقى حق يولنى آچوب هدفلرينى گوستر و قورتار. قراڭلق گيجهلرده اويومايوب آغلايان و «امان يا ربّى نور وير!» دييه فرياد ايدن، عاشق و صادقلرڭ إضطراب و إمدادينه قوش. اونلره اميد و تسلّى و نشئه و نور وير. كور و صاغير، مغلوب و مفتون اولان أهلِ طبيعت و شركى مدرسۀِ نورِ ايمانه و خالقِ أرض و سماوات اولان حضرتِ رحمٰنِ رحيمه چاغير.
أوت، لسانِ نورڭله «گل أى طبيعتجى، أى فلسفهجى، او درين باتاقلقدن چيق، گوزينى آج، نوريمه باق. سڭا طبيعت و فلسفهنڭ حقيقتنى اوگرتهيم. علم و فنلرڭ أصل و أساسى بندهدر. بنى گوزل اوقور، گوزل ديڭلرسهڭ، بندهكى نورانى نردبانله بر سرايه ايريشير و بر سلطانه قاووشورسڭ. أصل علمِ أعظم و أساس فقهِ أكبر بندهدر. سن طبيعت و فلسفهيى بندن اوگرن. علومِ أوّلين و آخرين هپ بندهدر. بن كيمسهنڭ مالى و كيمسهنڭ قالى دگلم و هيچ بر كتابدن آلينمادم و هيچ بر أثردن چالينمادم. بن ربّانى و قرآنىيم، اويله قورو قواق دگلم. شوقلى و شعشعهلى و نورانىيم. بر حىِّ لا يموتڭ أثرندن فيشقيران، لا يموت، صنعتلى و كرامتلى بر نورم. جانسزلره جان و جانليلره تازه جان اوفلهيورم. بن دردلره درمان و عالملره رحمتِ رحمٰنم. عناد و إصرارينى بيراق، بنى اوقو و بنى ديڭله. قراڭلغه و هيچلگه گيدن حسابسز و هدفسز يولندن سنى قورتاروب قوصقوجهمان بر سعادت و سرمديت عالمى قزانديرايم.» دييه ندا ايدييورسڭ.
آه! سن نه مبارك و ناصل بر أثرِ زيبا و يكتاسڭ كه اوقويانى آغلاتوب آغلايانى گولديرييور، ئولويى ديريلتوب، أنادن گچيروب (مُوتُوا قَبْلَ اَنْ تَمُوتُوا) يا گوتورويورسڭ. بيوك بر عشق و علاقه ايله كندينى ديڭلهتوب گوڭللرى جذبهلنديرييور و روحلرى وجده گتيرييورسڭ. سن چوق فيضلى، حكمتلى و رحمتلى بر حق كتابيسڭ. سڭا حقيقى طلبه اولانلر نهدن نفس و ماللرينى درحال اللّٰهه صاتييورلر؟
سڭا بر عيب و نقص إسناد و إفترا ايدنلر، گوزلرى قاماشديريجى نورينه باقمغه طاقت گتيرهمهين كور ويا خسته گوزلى عليل و سفيللردر. سڭا لكه سورمك ايستهين دلى و دنيلرڭ جُرم و جنايتله لكهدار اولديغى آپآچيق گورولمكدهدر. أهلِ فضل و كمال سنى تام و كامل گورور. سنى شائبۀِ عيب و قصوردن تنزيه ايدر.
سن أڭ صادق و أڭ ماهر دوقتورلرڭ بيله حالا تشخيص و تداوى ايدهمدكلرى أڭ مهمّ قلب و قفا و روح خستهلقلرينى، نورڭله مشاهده و معاينه ايدوب و أڭ لزوملى شفا و دوايى بولوب روحى و معنوى دردلره دوشمشلره صونويور، عقل و إدراك گوزلرينى آچييور و أڭ قيصه بر زمانده زوالليلرى قورتارييورسڭ.
سن أڭ حكمتلى و طلسملى، نازلى و نيازلى، معنيدار و مُنيف و مؤثّر و مثمر، مطلوب و محبوب بر ورد اولمغه لايق و سَزاسڭ سنى سَووب يازانلره و اوقويوب قفاسنه قاتانلره، سن رحمتلر و بركتلر صاچوب خارقه كرامتلر گوسترييورسڭ. و بعضًا خاص و خالص طلبهلرينى، أوليا و أصفيا نشانلريله تلطيف و تزيين ايدييورسڭ. خصمنه قارشى ده چوق امانسز طاورانوب ايجابنده اونلرى صوصديرييور، وقت وقت كاه خصوصى و كاه عمومى طوقات و سيللهلر وورويورسڭ.
سڭا ايليشلديگى زمان عناصر حدّت ايدهرك بعضًا يللر و سيللر حالنده و بعضًا ييلديرملر و شمشكلر شكلنده و بعضًا شدّتلى يانغين و زلزلهلر صورتنده طوقاتلر وورديغندن سن قوشوب گلديگنده مجروح و موتالرى، شهيد و يزيد دييه ايكى صنفه آييرييورسڭ.
آه! سنڭ نه قدر واضح برهانلرڭ و قوّتلى حجّتلرڭ، نه يامان دليللرڭ و دستورلرڭ وار. سن نه قدر مزيَّن و نه قدر مجهّز و نه قدر مكمّلسڭ.
أى نور! أڭ قوى و أڭ معنّد خصمڭ، سنڭ گوزينه سيورىسينك قدر ده گورونمييور. سن أهلِ وقوفلرڭ أللرينه و اوڭلرينه امان ديلهمك و مدد ايستهمك ايچون دگل بلكه كنديلرينه زمانڭ أڭ يوكسك أهلِ علمى سوسنى ويرنلره قوّت و قدرت، شوكت و عظمتنى و أبدى نورينى گوستروب اونلرى صوصديرمق، اونلرى زبون و مغلوب و رشدينى إثبات ايتمك و حقِّ حياتنى اونلره ده تصديق ايتديرمك ايچون چيقمشدڭ. نهايت گوزلر طولديران نورينه طايانهميهرق عصاىِ إنكار و إعتراضلرينى قيروب يرلره فيرلاتهرق سڭا تسليم و تابع اولديلر.
هم محكمهلره سنڭ أجزالرڭ بر مجرم و بر جانى و بر مظنون صفتيله دگل بلكه بر معلّم، بر مربّى و بر مرشد اولارق گيرمشديلر. هر ديوانِ عدالتده أڭ بيوك دهشت و صولتڭى، عظمت و عزّتنى غايت پارلاق و شعشعهلى بر صورتده گوسترهرك اونلرى ده ايمان و قرآن صويى ايله ييقادڭ. اورايه ده تازه بر روح و تازه بر نفخه اوفلهدڭ.
هله سن او عاشق و صادق طلبهلرينى، بر قافلۀِ ملائكه گبى صف صف ايدوب و هپسنڭ باشنه حضرتِ استادى بر باش قوماندان تعيين ايدهرك «إذنِ إلٰهى ايله يورو أى قافلۀِ نور!» دييه قوماندا ايتديگڭ وقت، او سطوتلى و شوكتلى نورِ ايمان اوردوسنڭ كمالِ سكون و وقار ايله يوللردن گچيشنى هر صنف خلقدن يوزلرجه كيشى سير ايدوب سلاملايور، روح و جانيله او نورانى آلايى تبريك و تبجيل ايدييوردى. بو منظرۀِ منوّرهيى كورلر بيله گورمش، صاغيرلر بيله ايشيتمش، قلبسزلر بيله آغلامشدى.
و حپسخانهلره قوشمقلغڭ سرِّ حكمتى ايسه ييللردن بَرى اوراده نورسز، چيراسز ياتوب بكلهين محكوملر و محبوسلر «أى نورِ قرآن بزه ده يتيش. بورادن چيقوب قورتولمغه و سڭا وارمغه بزه مساعده و مجال يوق، لٰكن سن هر يره گيرر چيقارسين، سڭا ياساق يوق. امان بزى اونوتما، بزى مأيوس و محروم بيراقمه. يارين حضورِ پاكِ إلٰهىيه پاك اولارق چيقهبيلمكلگمز ايچون جُرم و عصيانمزله قراران روىِ سياه و ناصيۀِ ناپاكمزى آبِ رحمتڭ و نورِ ايمانڭله ييقا و تميزله، شربتِ صافى و كوثرِ باقيدن و آبِ حياتِ أبدى و أحمديدن قانه قانه بزه ده ايچير!» دييه وقوع بولان مراجعتِ معنويه و مهمّهدر.
أوت، دڭزلى حپسنده حقيقت بويله تجلّى ايتدى. اورالرده آچديغڭ مكتبِ علمِ عرفان و مدرسۀِ حضرتِ قرآنده، اوراده و اوندن إنتباهه گلن حپسلرده بوگون يوزلرجه طلبه اوقويوب تنوّر و تكمّل ايتمكده و هپسى ده عالمِ إنسانيت و مدنيته يارار برر عضوِ نافع حالنى آلمقده، قومارخانهلر قپانوب نورخانهيه دونمكدهدر. آسايش و إنضباطه نه بيوك يارديم…
قلبًا و روحًا ترقّى و تعالى ايدهرك عند اللّٰه مقبول و ممدوح بر حاله گلمش، ولايت درجهسنى إحراز و إكتساب ايتمش اولان صادق و صافى طلبهلرندن، اوغراديغڭ هر مملكتڭ قبرستاننه رحمتلى و مغفرتلى برر شهيد ياتيرمق و باشلرينه بكجى ديكمكله، رسالۀِ نورڭ ذوقِ روحانيسنى اونلره ده طاتديرهرق، أهلِ قبورڭ مزار و مرقدلرينى پرنور و روحلرينى مسرور أيلهدڭ.
سنڭ سوزلرڭ أثناىِ تقرير و تحريرنده، قلمڭ كاغد اوزرنده غيرِ إختيارى يورويوب سريع بر صورتده و هيچ مسودّهسز و غلطسز، خطا و نقصانسز يازماسى و بر قاچ ساعت گبى قيصه بر زمانده رساله و كتابلر ميدانه گلمهسى و بعضًا ترجمانڭ خستهلق و راحتسزلغنه راستلامهسنه رغمًا، تام و طوغرى و درست اولارق نهايته ايرمسى، قطعى دليلدر كه بر أثرِ ذكا و درايت دگل بلكه قرآنى بر خارقه و كرامتدر.
بو قدر صيقى و صاقلى اولديغڭ حالده ينه بر سيرِ سريع ايله هر طرفه ياييلوب يازيلمقلغڭ، قادين و أركك هركس طرفندن تلاش و هيجانله بر پانزهر و بر ترياق گبى حسنِ قبوله مظهريتڭ و سونسون دييه اوفلنيركن سونمهيوب بِالعكس يانوب آرتان شدّتڭ، كفرِ مطلقه و زندقهيه قارشى تك باشنه مردانه و شاهانه هيبت و صولتڭ و نهايت نتيجهده ظفر و غالبيتڭ، يالڭز كُرۀِ أرضده دگل بلكه عالمِ ملائكهده دخى آلقيشلرله قارشيلانديغى شبههسزدر.
شيمدىيه قدر قراڭلقلرده قالان و مجهوللره قاريشان فقط ذهنلرى تحريك و تخريش ايتمكدن خالى قالميان بر چوق معمّالرى نورڭله آيدينلاتوب آچيقلادڭ و بزى يوللرده يورولوب قالمقدن قورودڭ و قورتاردڭ. زمينڭ يدى سنه بو دهشتلى هنگامنده، بو تميز ملّتڭ و بو جنّت گبى مملكتڭ صاپهصاغلام بر حالده طورماسى و بتون إسلام ديارينڭ ده كذا هر تعرّضدن مصون قالماسى ده بر عونِ إلٰهى و إمدادِ أحمدى عليه الصلاة والسلام و بو نورِ قرآنى ايله اولديغى شبههسزدر.
بو وضعيتِ أليمه و ذليله قارشيسنده باشدن باشه ييقيلوب خراب اولان خرستيانلق عالمى عجبا شيمدى نه ياپاجق؟ أوت، كفر و إلحاد يا باتاجق وياخود كنديسنى أهلِ إسلامڭ اُفقنده طوغوب پارلايان قرآنه آتاجق، دگل مى؟
سن درگاهِ أحديته و بارگاهِ مجدِ الوهيته گيدن و تا ذروۀِ كمال اولان (قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰى) يا طايانان أڭ قيصه و أڭ كسديرمه و أڭ طوغرى يولى آچوب گوستردڭ. آچديغڭ بو يڭى و ياقين يولده، صراطِ مستقيم اولان بو أوليا و أصفيا جادّهسنده يول آلمغه چاليشان خسته و بيچاره، إختيار، معلول و معصوم، غريب و بىكس، دول و يوقسوللر شيمدى هپ شفاخانۀِ فيضِ حكمتنده معاينه و تداوى اولوب لايق اولدقلرى موقع و حامىيى بولورلر. كورلره گوز، صاغيرلره قولاق، ديلسزلره ديل ويرييور. دردليلره درمان، ايمانسزلره ايمان صونويورسڭ.
قيل و قال ايله مالى و حق و حقيقتدن خالى اولان آثارِ مختلفهيى تدقيق و مطالعه ايده ايده يورولوب اوصانمش و حالا آراديغڭى بولامامش اولان و شيمدى حقدن بر نور، بر حضور ايستهين كيمسهلره مژدهلر ويروب نوره چاغيرييورسڭ. «بن بتون بيلگيلرڭ قايناغى و بتون فنلرڭ قايماغىيم. و هر شيئڭ زبده و خلاصهسى و گوڭل شهرينڭ جلاسىيم.» دييورسڭ.
آوروپا و آمريقانڭ أڭ يوكسك فن و فلسفه مكتبلرنده ييللرجه اوقويوب إكمالِ تحصيل ايتمش اولان ذكالى و عقللى فن و فلسفه متخصّصلرينه حقيقى و إستفادهلى درس ويرهرك، مادّه و ذرّهلرڭ حقيقت و ماهيتلرينى آڭلاتييور؛ شعورسز و إدراكسز اولان بو بسيط شيلردن ذىحيات و صاحبِ إدراك قوصقوجه عالم و دنيانڭ ناصل طوغديغنى و ناصل اولديغنى گوستروب اونلرڭ إدراكسز و بصيرتسز باشلرينه چارپييور و هر برينى حيرتلره دوشورييورسڭ. و بو حقيقتلرى أڭ اُمّى و عامى بر چوجق و إختيار و هيچ مكتب و مدرسه گورمهمش طلبهلرينه ده قولايجه بيلديرييورسڭ.
هله بر دستِ غيبى طرفندن بسيط بر مادّهنڭ، كمالِ إنتظام و إعتنا ايله چاليشديريلارق بر تك شيدن بر چوق شيلر ياپابيلمهسى گبى حقيقى تعبيرِ وجيزهلرڭ گوڭللره فرحلق و إنشراحله برابر دڭزلر طولوسى معلومات ويرييور.
بو وضوح و وسعت و بو گونش گبى پارلاق دليللر و صراحت و إشارتلر هپ سنڭ أثرِ كرامتِ علميه و نوريهڭدر. بتون أللر و ديللرده كمالِ إشتها و إشتياقله ديڭلنوب اوقونهجق و يازيلوب ياييلاجق أڭ طاتلى و أڭ حلاوتلى أڭ جاذبهدار و أڭ رونقدار يگانه أثرِ متين و نورِ مبين آنجق سنسڭ.
مكتبلرڭ مدرسهيه و مدرسهلرڭ تكيهلره اويميان آيرى و غيرى علوم و فنوننى يكنسق بر حاله گتيرهرك و طالبِ علم و أسرارِ جهانى يكديل و يك زبان ايدهرك، وحدتِ إسلام و إنسانيهيى ألده طوتوب برلك و برابرلك نورينى نشر ايدهجك ينه سنسڭ. بتون دنيايه علمِ ظاهر و باطن سنڭ منبعڭ و معدنڭ اولان قرآندن طاغيلوب ياييلارق نظامِ عالمڭ إستقرارى و وقتِ مرهوننه قدر إمتدادينه و عباد اللّٰه الصالحينڭ إستراحت و إستعلاسنه مدار و مؤثّر اولاجق ينه سنسڭ.
أى نورِ قرآن و أى حقيقتِ ايمان! مادام كه بوگون اوچ يوز أللى ميليون إسلامڭ پيشوالغنى قرآن نامنه درعهده ايدييورسڭ. او حالده عصرلردن بَرى أهلِ إسلام آراسنه گيرمش و يرلشمش اولان كوتو إعتقاد و إختلافلرى قالديرهرق، حكم سورن فتنه و فسادى، نفاق و شقاقى دخى كوكندن قوروتوب سوادِ أعظم اولان بو اُمّتِ مرحومۀِ محمّديهيى (عصم) بيوك بر كتله و بر فرقۀِ ناجيه حالنده قرآنڭ جناحِ رأفت و رحمتى آلتنده إن شاء اللّٰه تا صبحِ محشره قدر نورِ قرآنله صاقلايهجقسڭ.
«نه ايسترسهڭز بندن صوريڭز، خبر ويرهيم سزه. صورڭ بڭا ماضيدن، حالدن و إستقبالدن.» دييه أصحابِ عِظام آراسنده كندينى عالمه إعلان و هر مشكلى ايضاح و بيان و (اَنَا مَدٖينَةُ الْعِلْمِ وَعَلِىٌّ بَابُهَا) حديثِ شريفنى إثبات و عيان ايدن ناشرِ علم و عرفان و واقفِ أسرارِ قرآن جنابِ حضرتِ حيدر ايله (سَلُونٖى قَبْلَ اَنْ تَفْقِدُونٖى فَاِنَّهُ لَايُحَدِّثُ اَحَدٌ بَعْدٖى) دييه باغيران مجتهدلر سرتاجى إمامِ جعفردن صوڭره إسلام دنياسندهسڭ. او ذاتلرڭ فيضندن گلوب بو عصرده تمثّل ايدهرك (سَلُونٖى عَمَّا شِئْتُمْ) دييه هايقيران و هر معمّايى آچان، هر حائلى قالديران و هر مانعهيى آشان اوچ مناديدن أى رسالۀِ نور بر اوچنجيسى سنڭ شخصيتِ معنويهڭدر. مظهر اولديغڭ إسمِ رحيم و حكيم و بديعڭ جلوهلريله نورِ صافى و سرمديسيله، بو مرآتِ معلّا و مصفّاڭدن عالمه نه جلوه و جنبشلر و نهلر سير ايتديروب نهلر گوسترييورسڭ.
قرآنڭ ايمان حقيقتلرى قارشيسنده پريلر پشنده، روحانى و مَلكلر، بابا اوغل، باى و گدا، يار و أغيار حلقۀِ تدريس و أنوارنده عين صفده ديز ديزه اوطوروب و هپ سنى ديڭلهيوب روحلره هدا و شفا و سرورى سندن آلييورلر.
ايشته رسالۀِ نورڭ بر خادمى و ترجمانى اولان استادم، اللّٰهڭ عبدى، إمامِ علىنڭ معنوى ولدى و غوثِ أعظمڭ مريديدر. حقّڭ نصرتى، شاهِ ولايتڭ همّتى و عبد القادر گبى بر سلطانڭ معاونتى ايله مؤيّد و مكرّمدر. هنوز خدمتِ قرآنيه و نوريهده ايشى ختامه ايرمهمش و هنوز قلمِ قضا بو جهانِ فانيدن عالمِ باقيه سير و سياحتنه مساعده ويرمهمش اولاجق كه عالملرڭ سندى، إنس و جنّڭ سيّدى حضرتِ محمّد عليه الصلاة والسلامڭ مدديله، او هر زهرى شكر و هر شكرى كوثر ياپييور. بو صورتله حزن و ملال بلوطلرى أرييوب طاغيلييور.
نور قپوسنده طوروب جاهل و عالمه، اُمّى و عارفه، ظالم و مظلومه، مؤمن و منكِره، دوست و دشمنه، ايى و كوتويه، حيوان و حشراته و بتون ذىروحه نور صاچان قرآن و ايمان خدمتنده بولونوب أصفيا و أتقيا نشانلرينى طاشييان بو مبارك و آيينهمثال نور شاكردلرڭ و معنوى شخصيتڭ ايچون سزى بتون أهلِ ايمان و قرآنڭ تقدير و تبريكنه لايق و سزا گورويورم.
أى قرآنڭ ترجمانى! نظرِ دقّت و إمعانله سنڭ بو مرآتِ مجلّا اولان رسالۀِ نورڭ شخصِ معنويسنه باقان أهلِ عبرت و أربابِ بصيرت ايستهسه او آيينهده رسولِ هاشمى عليه الصلاة والسلامى سير ايدهبيلير. حتّى داها كسكين بر نظرله باقسه او محبوبِ إلٰهينڭ گوموش آلننى، پارلاق و گونش يوزينى گوروب وجهِ پاكنده دستِ قدرتله يازيلوب پارلايان (قُلْ هُوَ اللّٰهُ) سورۀِ شريفهسنى عالم دگل، بر اُمّى ده اولسه اوقويوب آڭلار.
أى معجزهٔ قرآنى و أى نورِ رحمانى! شيمدى بنى برآز ده ترجمان و سركاتبڭ، ناشرِ أفكار و كاشفِ أسرار اولان استادڭ حضورِ عالى و عرفانڭه چيقار و اونڭله قونوشدير.
ايشته ياشاديغى بر كوچك و متواضع بر قولبه عادتا چيريلچيپلاق. بر صو دستيسى و بر قوپا، كوچك بر غاز اوجاغى و بر چينقو چناق، ساده بسيط بر ياتاق. غايت لزوملى و محدود بر قاچ أشيادن ماعدا بر شى گورونمييور.
آنجق بر كيلو قدر اولان آيلق أرزاقى و زاد و ذخيرهسى پاكت حالنده كاغدده صاريلى، بر چيويده آصيلى طورييور. بر سجّاده و أجزاىِ نوريهلرى وار. ملك و مال، أولاد و عيالدن هيچ بر أثر و ير يوزنده تحتِ تملّك و تصرّفنده بر قاريش ير يوق. ايشته اونڭ زائل و فانى اوطه و أشياسى، ايشته اونڭ مجرّد و منزوى شخصيتى و ايشته اونڭ آجى و أليم حياتى. يگرمى كسور ييلدن بَرى وقتنى منفى و محبوس گچرمكده اولديغى حالِ پرملالى! شو إشكنجه و أذا، تويلرى اورپرتوب جگرلرى دلييور. بو صبر و تحمّلڭ نهدن هپسنه فائق؟ هانگى إمامِ معصومڭ و هانگى مجتهدِ مظلومڭ أجرِ عظيمى ايله مقايسه و موازنه ايديلهجك؟
بو جلوه و چلّهلر اولماسه ايدى، نور فابريقهلرڭ حركت و فعاليته گچميهجك مى ايدى؟ بو تعرّض و تسميملر ياپيلماسه ايدى، بو نفى و إنزوالر اولماسه ايدى، عجبا خزينۀِ رحمتِ إلٰهيه جوش و خروشه گلميهجك مى ايدى؟ استادڭ شو حالِ ألمناكى، گوزلردن قانلى ياشلر دوكهرك إنسانى آغلاتديرييور. فقط او، بو حالندن ممنون، متشكّى دگل. او، ذرّه قدر فتور دگل، بِالعكس سُرور و حضور طويويور. او، بو يوقلق ايچنده توكنمز بر وارلغه قاووشييور.
او ذاتًا وراثت طريقيله كنديسنه و مسلگنه موافق گلمهين و علما صنفنه ياقيشميان، مالڭ كيرى ديمك اولان زكاتى قبول ايدوب أصلا آلمديغى گبى؛ أخذ و قبولدن بر ضررِ دينى و بر محذورِ شرعى اولميان و مسنون اولان هديه و بهيهلرى ده قبول ايتمكدن چكينمش و قاچنمشدر.
حتّى حكومتِ جمهوريهنڭ، كنديسنه تعيين و تخصيص ايتمك ايستديگى معاشى و بيڭلر ليرا صرفيله شخصنه عائد ياپديرمق قرارنده اولديغى مكمّل أوى دخى ايستهممش، ردّ ايتمشدر. داها أوّل مختلف سمتلرده تكليف اولونان مملكتڭ عمومى واعظى و مبعوثلق گبى يوكسك معاشلى مأموريتلرى ده قبول ايتمكدن إمتناع و إستنكاف ايتمشدر.
او هيچ دنيا و أهلِ دنيايه و مال و متاعه باقمييور. او هيچ سياست و إختلافله اوغراشمييور، خرقه و فرقه پشنده قوشمييور. و بويله اولانلرى ده سومييور. و آنجق قبر قپوسنده طوروب (اَنْتُمْ اَعْلَمُ بِاُمُورِ دُنْيَاكُمْ) دييهرك ثروتِ أبديه و سعادتِ سرمديه ايچون چاليشييور. او، جهلڭ هادمى و نورڭ خادميدر.
أگر دنيايى ايستهسه و ديلهسه ايدى، كنديسنه صونولان هديه و بهيهلرى، زكات و صدقهلرى و تبرّع و تبرّكلرى آلسه ايدى بوگون بر ميليون ثروت صاحبى اولوردى. فقط او، طبقى جنابِ عُمَرڭ ديديگى گبى «صيرتمه فضله يوك آليرسهم، نفسِ ناطقۀِ كائناتڭ قلبى و اللّٰهڭ حبيبى محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلامه و يارانى اولان كامل و واصللره يتيشهمهم و يارى يولده قاليرم.» دييور. «بتون أشيا و أفلاكى سنڭ ايچون ياراتدم حبيبم!» فرماننه قارشى «بن ده سنڭ ايچون اونلرڭ هپسنى ترك و فدا ايتدم!» دييه ويريلن جوابِ حضرتِ رسالتپناهىيه إتّباع و إمتثالًا، او ده دنيا و مافيهايى و محبّت و سوداسنى ترك، حتّى تركى ده ترك ايدهرك بتون خدمت و همّتنى و شو عمرِ نازنيننى أنوارِ قرآنيهنڭ إنتشارينه صرف و حصر ايتمشدر.
ايشته بونڭ ايچون شيمديكى چكديگى بتون زحمتلر، رحمت و ياپديغى خدمتلر، حكمت اولمش.
«لطف و قهرى شيءِ واحد بيلمهين چكدى عذاب
اول عذابدن قورتولوب سلطان اولان آڭلار بزى.»
مصرئِ نيازى گبى ديين بو ترجمان، هر شيئى خوش گورهرك قطرهيى عمّان، آدمى إنسان و قرآندن آلديغى نورينى عالمه سلطان أيلهمشدر.
عالمِ إنسانيت و إسلاميت و حرمينِ شريفَيْنه عصرلرجه خدمت ايدن بو قهرمان تورك ملّتنى چوق سومهسنده و حياتنڭ مهمّ بر قسمنى هپ توركلرله مسكون اولان حواليده گچيرمهسنده بيوك حكمتلر، معنا و ملاحظهلر اولسه گركدر.
آبِ روىِ حبيبِ أكرم ايچون
كربلاده روان اولان دم ايچون
شبِ فرقتده آغلايان گوز ايچون
راهِ عشقده سورونن يوز ايچون
رسالۀِ نوره و استاده و إسلامه ظفر وير يا ربّ، آمين!
أى رسالۀِ نور! سنى سوندورمك ايستهين بدبختلرڭ نجمِ إستقبالى سونسون. عزّت و إقبالى و شان و شرفى عكسنه دونسون. سن سونمز و ئولمز بر نورسڭ.
بوين بالا، گوزڭ شهلا، گورن مجنون سنى ليلا
سوزڭ فرشده، گوزڭ عرشده، گوڭل مفتون سڭا جانا
نقابڭ نور، نگاهڭ نور، كتابڭ نور سنڭ أى نور
باغڭ نورس، خويڭ مونس، ئوزڭ إدريس فردِ يكتا
آچيلمش گُل، ئوتر بلبل، يوزنده وار ظريف بر تُلْ
يازيلمش اوستنه نوردن (قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰى)
سڭا جانڭ فدا ايتمز مى سندن هم گورنلر حق
سوزڭ حق هم مسلگڭ حق هم مقامڭ كعبة العليا.
﴿يُرٖيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَاللّٰهُ مُتِمُّ نُورِهٖ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ﴾
استادم أفنديم حضرتلرى!
بن، بو يازيلرى رسالۀِ نورڭ ألى و قلمى و ديلى و بو حقير قلبمه اوندن صيچرايان بر قيغلجيم پارچهسيله يازدم. قبولنى رجا ايدر و حرمتله أللريڭزدن اوپر، دعالريڭزى بكلهرم أفنديم.
دعاڭزه محتاج طلبهڭز
حسن فيضى
(مرحوم)
* * *