﴿خَتَمَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوبِهِمْ وَعَلٰى سَمْعِهِمْ وَعَلٰٓى اَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظٖيمٌ﴾
مقدّمه:
بو آيتڭ اوزرنده طورمق ايجاب ايدييور. أهلِ إعتزال، أهلِ جبر، أهلِ سنّت و الجماعت گبى أهلِ كلامڭ شو آيتِ عظيمهنڭ آلتنده ياپدقلرى محاربۀِ علميهلرينى ديڭلهيهلم. زيرا بو گبى فكرى حربلر، أهلِ نظرى دقّته دعوت ايدر. بناءً عليه اونلرڭ بو آيتده تعقيب ايتدكلرى جهتلرى قونترول لازمدر. أوت أهلِ سنّت و الجماعتڭ صراطِ مستقيم اوزرينه اولديغنى، اوتهكيلرڭ يا إفراطه ويا تفريطه معروض قالدقلرينى إثبات ايچون، بعض مناسبتلرڭ ذكرى لازمدر:
برنجيسى: تحقّق ايتمش حقائقدندر كه؛ تأثيرِ حقيقى، يالڭز و يالڭز اللّٰهڭدر. اويله ايسه، أهلِ إعتزالڭ عبده ويرديگى تأثيرِ حقيقى خلافِ حقيقتدر.
ايكنجيسى: اللّٰه حكيمدر، اويله ايسه ثواب و عقاب عبث دگلدر؛ آنجق إستحقاقه گورهدر. اويله ايسه، إضطرار و جبر يوقدر.
اوچنجيسى: هر شيئڭ برى ملك، ديگرى ملكوت؛ يعنى برى طيش، ديگرى ايچ اولمق اوزره ايكى جهتى واردر. ملك جهتى، بعض شيلرده گوزلدر، بعض شيلرده ده چركين گورونور؛ آيينهنڭ آرقه يوزى گبى. ملكوت جهتى ايسه، هر شيده گوزلدر و شفّافدر. آيينهنڭ طيش يوزى گبى. اويله ايسه، چركين گورونن