دردنجى نقطه: عالم ايچون تك بر يوز، بر جهت دگل، پك چوق عمومى و مختلف وجهلر واردر. و فائدهلرى تأمين ايدن، كثرتله عمومى و متداخل يعنى بربرى ايچنده جهتلر واردر. و إستفاده يوللرينڭ ده أنواعًا درلو درلو طريقلرى واردر. مثلا سنڭ گوزل بر باغچهڭ واردر. او باغچه، بر جهتدن سنڭ إستفادهڭه تخصيص ايديلديگى گبى، ديگر بر جهتدن ده خلقى فائدهلنديرر. مثلا او باغچهنڭ حُسننه، گوزللگنه هر باقان بر ذوق آلير، بر إنشراح پيدا ايدر؛ بونده بر مانع يوقدر. كذالك إنسانڭ بش ظاهرى، بش باطنى اولمق اوزره اون دانه حاسّهسى و طويغوسى واردر. إنسان بو طويغولريله و كذا جسميله، روحيله، قلبيله دنيانڭ هر بر جزئندن إستفاده ايدهبيلير؛ مانع يوقدر.
بشنجى نقطه: بو آيتله ديگر بعض آيتلردن آڭلاشيلييور كه؛ بو بيوك دنيا، إنسان ايچون ياراديلمشدر. و ياراديليشنده، إنسانڭ إستفادهسى علّۀِ غائيه اولارق نظره آلينمشدر. حالبوكه أرضدن پك بيوك اولان زحلڭ، مثلا بشرى فائدهلنديرن، يالڭز زينتى و ضعيف بر ضياسيدر. بو جزئى فائده ايچون نه صورتله بشر اوڭا علّۀِ غائيه اولور؟
الجواب: بر فائدهيى تعقيب ايدن آدم، بتون فكرينى، خيالنى او فائدهيه حصر ايدر و اوندن ماعدا بر شيئه باقماز و هر شيئه كندى حسابنه باقار، كيمسهيى نظره آلماز، حتّى كنديسنى علّۀِ غائيه ظن ايدر. بناءً عليه بو گبى آدمه قارشى مقامِ إمتنانده سويلهنيلن او گبى كلاملرده مبالغه يوقدر. أوت بيڭلرجه حكمتلر ايچون ياراديلان زحلڭ هر بر حكمتنده بيڭلرجه جهتلر و هر بر جهتنده بيڭلرجه إستفاده ايدنلر بولونديغى حالده، «خلقتنده او آدمڭ إستفادهسى، علّۀِ غائيهدن بر جزء اولارق دوشونولمشدر» دينيليرسه نه مانعى وار؟ چونكه علّۀِ غائيه، دائما بسيط بر شيدن عبارت دگلدر.