قرآنِ كريمده متشابهات واردر ديدكلرى برنجى شبههلرينه جواب: أوت قرآنِ كريم، عمومى بر معلّم و بر مرشددر. حلقۀِ درسنده اوطوران، نوعِ بشردر. نوعِ بشرڭ أكثريسى عوامدر. مرشدڭ نظرنده أقلّ، أكثره تابعدر. يعنى عمومى إرشادينى أقلّڭ خاطرى ايچون تخصيص ايدهمز. مع هذا عوامه ياپيلان قونوشمالردن خواص حصّهلرينى آليرلر. عكسى حالده عوام، يوكسك قونوشمالرى آڭلايهمديغندن محروم قالير. و كذا عوامِ ناس، الفت ايتدكلرى اسلوبلردن و افادهلرڭ چشيدلرندن و دائما خياللرنده بولونان ألفاظ، معانى و عبارهلردن فكرلرينى آييرامدقلرندن، چيپلاق حقيقتلرى و عقلياتى فهم ايدهمزلر. آنجق او يوكسك حقائقڭ، اونلرڭ الفت ايتدكلرى إفادهلر ايله آڭلاتيلماسى لازمدر. فقط قرآنڭ بويله إفادهلرينڭ حقيقت اولديغنه إعتقاد ايتمهمليدرلر كه؛ جسميت و جهتيت گبى محال شيلره ذاهب اولماسينلر. آنجق او گبى إفادهلره، حقائقه گچمك ايچون بر وسيله نظريله باقيلماليدر. مثلا جنابِ حقّڭ كائناتده اولان تصرّفنڭ كيفيتى، آنجق بر سلطانڭ تختِ سلطنتنده ياپديغى تصرّفله تصوير ايديلهبيلير. بوڭا بناءًدر كه؛ (اَلرَّحْمٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوٰى) آيتنده كنايه طريقى إختيار ايديلمشدر.
حسّياتى بو مركزده اولان عوامِ ناسه ياپيلان إرشادلرده، بلاغت و إرشادڭ إقتضاسنجه، عوامڭ فهملرينه مراعات، حسّياتنه إحترام، فكرلرينه و عقللرينه گوره يورومك لازمدر. ناصلكه بر چوجقله قونوشان، كنديسنى چوجقلشديرر و چوجقلر گبى چات پات ايدهرك قونوشور كه، چوجق آڭلايهبيلسين. عوامِ ناسڭ فهملرينه گوره إفاده ايديلن قرآنِ كريمڭ اينجه حقيقتلرى، (اَلتَّنَزُّلَاتُ الْاِلٰهِيَّةُ اِلٰى عُقُولِ الْبَشَرِ) ايله آڭيلمقدهدر. يعنى إنسانلرڭ فهملرينه گوره جنابِ حقّڭ خطاباتنده ياپديغى بو تنزّلاتِ إلٰهيه، إنسانلرڭ ذهنلرينى حقائقدن تنفير ايدوب