اون برنجى رجا
أسارتدن گلدكدن صوڭره، إستانبولده چامليجه تپهسنده بر كوشكده، مرحوم برادرزادهم عبد الرحمن ايله برابر اوطورويوردق. بو حياتم، حياتِ دنيويه جهتنده بزم گبيلره أڭ مسعودانه بر حيات صاييلابيليردى. چونكه أسارتدن قورتولمشدم، دار الحكمتده مسلكِ علميهمه مناسب أڭ عالى بر طرزده نشرِ علمه موفّقيت واردى. بڭا توجّه ايدن حيثيت و شرف، حدّمدن چوق فضله ايدى. موقعجه إستانبولڭ أڭ گوزل يرى اولان چامليجهده اوطورويوردم. هم هر شيئم مكمّلدى. مرحوم برادرزادهم عبد الرحمن گبى غايت ذكى، فداكار، هم بر طلبه، هم خدمتكار، هم كاتب، هم أولادِ معنويهم برابردى.
دنياده هركسدن زياده كنديمى مسعود بيليركن آيينهيه باقدم؛ صاچمده، صقالمده بياض قيللرى گوردم. بردن أسارتده، قوستورمادهكى جامعدهكى إنتباهِ روحى ينه باشلادى. اونڭ أثرى اولارق، قلبًا مربوط اولديغم و مدارِ سعادتِ دنيويه ظن ايتديگم حالاتى، أسبابى تدقيقه باشلادم. هانگيسنى تدقيق ايتدمسه، باقدم كه؛ چوروكدر، علاقهيه دگمييور، آلداتييور. او صيرهلرده أڭ صداقتلى ظن ايتديگم بر آرقداشمده، اومولمدق بر صداقتسزلك و خاطره گلمز بر وفاسزلق گوردم. حياتِ دنيويهدن بر اوركمك گلدى. قلبمه ديدم: «عجبا بن بتون بتون آلدانمش مىيم؟ گورويورم كه؛ حقيقت نقطهسنده آجينهجق حالمزه، پك چوق إنسانلر غبطه ايله باقييورلر. بتون بو إنسانلر ديوانه مى اولمشلر، يوقسه شيمدى بن ديوانه مى اولويورم كه، بو دنياپرست إنسانلرى ديوانه گورويورم؟» هر نه ايسه...
بن، إختيارلغڭ ويرديگى شدّتلى إنتباه جهتنده، أڭ أوّل علاقهدار اولديغم فانى شيلرڭ فانيلگنى گوردم. كنديمه ده باقدم، نهايت عجزده گوردم. او وقت، بقا ايستهين و بقا توهّميله فانيلره مبتلا اولان روحم بتون قوّتيله ديدى كه: «مادام جسمًا فانىيم، بو فانيلردن بڭا نه خير گلهبيلير؟ مادام بن عاجزم، بو عاجزلردن نه بكلهيهبيليرم؟ بنم درديمه چاره بولاجق بر باقئِ سرمدى، بر قديرِ أزلى لازم.» دييهرك تحرّىيه باشلادم.
او وقت هر شيدن أوّل، أسكيدن بَرى تحصيل ايتديگم علمه مراجعت ايدوب، بر تسلّى، بر رجا آرامغه باشلادم. مع التأسّف او وقته قدر علومِ فلسفهيى، علومِ إسلاميه ايله برابر حوصلهمه طولديروب او علومِ فلسفهيى پك ياڭليش اولارق معدنِ تكمّل و مدارِ تنوّر ظن ايتمشدم. حالبوكه او فلسفى مسئلهلر روحمى چوق فضله كيرلتمش و ترقّياتِ معنويهمده أنگل اولمشدى.
بردن جنابِ حقّڭ رحمت و كرميله قرآنِ حكيمدهكى حكمتِ قدسيه إمداده يتيشدى. چوق رسالهلرده بيان ايديلديگى گبى؛ او فلسفى مسئلهلرڭ كيرلرينى ييقادى، تميزلتديردى.
أزجمله: فنونِ حكمتدن گلن ظلماتِ روحيه، روحمى كائناته بوغديرييوردى. هانگى جهته باقدم، نور آرادم؛ او مسئلهلرده نور بولامدم، تنفّس ايدهمدم. تا قرآنِ حكيمدن گلن و (لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ) جملهسيله درس ويريلن توحيد، غايت پارلاق بر نور اولارق بتون او ظلماتى طاغيتدى؛ راحتله نَفَس آلدم. فقط نفس و شيطان، أهلِ ضلالت و أهلِ فلسفهدن آلدقلرى درسه إستناد ايدهرك، عقل و قلبه هجوم ايتديلر. بو هجومدهكى مناظراتِ نفسيه لِلّٰهِ الحمد قلبڭ مظفّريتيله نتيجهلندى.
چوق رسالهلرده قسمًا او مناظرهلر يازيلمش. اونلره إكتفا ايدوب، بوراده يالڭز بيڭده بر مظفّريتِ قلبيهيى گوسترمك ايچون، بيڭلر برهاندن بر تك برهان بيان ايدهجگم. تا كه، گنجلگنده حكمتِ أجنبيه ويا فنونِ مدنيه نامى آلتندهكى قسمًا ضلالت، قسمًا مالايعنيات مسئلهلريله روحنى كيرلتمش، قلبنى خسته ايتمش، نفسنى شيمارتمش بر قسم إختيارلرڭ روحنده تميزلك ياپسين. توحيد حقّنده شيطان و نفسڭ شرّندن قورتولسون. شويله كه:
علومِ فلسفيهنڭ وكالتى نامنه نفسم ديدى كه: بو كائناتدهكى أشيانڭ، طبيعتيله بو موجوداته مداخلهلرى وار. هر شى بر سببه باقار. ميوهيى آغاجدن، حبوباتى طوپراقدن ايستهملى. أڭ جزئى، أڭ كوچك بر شيئى ده اللّٰهدن ايستهمك و اللّٰهه يالوارمق نه ديمكدر؟
او وقت نورِ قرآن ايله سرِّ توحيد، شو گلهجك صورتده إنكشاف ايتدى. قلبم او متفلسف نفسمه ديدى:
«أڭ جزئى و أڭ كوچك شى؛ أڭ بيوك شى گبى، طوغريدن طوغرىيه بتون بو كائنات خالقنڭ قدرتندن گلير و خزينهسندن چيقار. باشقه صورتده اولاماز. أسباب ايسه بر پردهدر. چونكه أڭ أهمّيتسز و أڭ كوچك ظن ايتديگمز مخلوقلر، بعضًا صنعت و خلقت جهتنده أڭ بيوگندن داها بيوك اولور. سينك طاووقدن صنعتجه ايلرى گچمزسه ده، گرى ده قالماز. اويله ايسه بيوك كوچك تفريق ايديلميهجك. يا بتونى أسبابِ مادّيهيه تقسيم ايديلهجك وياخود بتونى بردن بر تك ذاته ويريلهجكدر. برنجى شق محال اولديغى گبى، بو شق واجبدر، ضروريدر.
چونكه بر تك ذاته، يعنى بر قديرِ أزلىيه ويريلسه؛ مادام بتون موجوداتڭ إنتظامات و حكمتلريله وجودى قطعى تحقّق ايدن علمى، هر شيئى إحاطه ايدييور.. و مادام علمنده هر شيئڭ مقدارى تعيّن ايدييور.. و مادام بِالمشاهده هر وقت هيچدن، نهايتسز سهولتله، نهايتسز صنعتلى مصنوعلر وجوده گلييور.. و مادام او قديرِ عليمڭ بر كبريت چاقار گبى أمرِ كُنْ فَيَكُونُ ايله هانگى شى اولورسه اولسون ايجاد ايدهبيلديگنى، حدسز قوّتلى دليللر ايله، چوق رسالهلرده بيان ايتديگمز و خصوصًا يگرمنجى مكتوب و يگرمى اوچنجى لمعهنڭ آخرنده إثبات ايديلديگى گبى، حدسز بر قدرتى وار؛ ألبته بِالمشاهده گورولن خارق العاده سهولت و قولايلق، او إحاطۀِ علميهدن و عظمتِ قدرتدن گلييور.
مثلا ناصلكه گوزه گورولمهين أجزالى بر مركّبله يازيلان بر كتابه، او يازىيى گوسترمگه مخصوص بر أجزا سورولسه؛ او قوجه كتاب، بردن هر بر گوزه وجودينى گوستروب كندينى اوقوتديرر. عينًا اويله ده؛ او قديرِ أزلينڭ علمِ محيطنده، هر شيئڭ صورتِ مخصوصهسى بر مقدارِ معيّن ايله تعيّن ايدييور. او قديرِ مطلق أمرِ كُنْ فَيَكُونُ ايله، او حدسز قدرتيله و نافذ إرادهسيله، او يازىيه سورولن أجزا گبى، غايت قولاى و سهولتله قدرتڭ بر جلوهسى اولان قوّتنى او ماهيتِ علميهيه سورر، او شيئه وجودِ خارجى ويرر؛ گوزه گوسترر، نقوشِ حكمتنى اوقوتديرر.
أگر بتون أشيا بردن او قديرِ أزلىيه و عليمِ كلّ شيئه ويريلمزسه؛ او وقت سينك گبى أڭ كوچك بر شيئڭ وجودينى، دنيانڭ أكثر نوعلرندن خصوصى بر ميزان ايله طوپلامق لازم گلمكله برابر، او كوچك سينگڭ وجودنده چاليشان ذرّهلر او سينگڭ سرِّ خلقتنى و كمالِ صنعتنى بتون دقائقيله بيلمكله اولابيلير.
چونكه أسبابِ طبيعيه ايله أسبابِ مادّيه، بِالبداهه و عموم أهلِ عقلڭ إتّفاقيله، هيچدن ايجاد ايدهمز. اويله ايسه، هر حالده اونلر ايجاد ايتسه، ألبته طوپلايهجق. مادام طوپلايهجق، هانگى ذىحيات اولورسه اولسون، أكثر عناصر و أنواعندن نمونهلر، ايچنده واردر. عادتا كائناتڭ بر خلاصهسى، بر چكردگى حكمندهدر. ألبته او حالده بر چكردگى بتون بر آغاجدن، بر ذىحياتى بتون روىِ زميندن اينجه ألكله ألهيوب و أڭ حسّاس بر ميزان ايله ئولچوب طوپلاتديرمق لازم گلييور.
و مادام أسبابِ طبيعيه جاهلدر، جامددر؛ بر علمى يوقدر كه بر پلان، بر فهرسته، بر مودهل، بر پروغرام تقدير ايتسين، اوڭا گوره معنوى قالبه گلن ذرّاتى أريتوب دوكسون؛ تا طاغيلماسين، إنتظامنى بوزماسين. حالبوكه هر شيئڭ شكلى، هيئتى حدسز طرزلرده اولابيلديگى ايچون، حدسز حدّ و حسابه گلمز أشكاللر، مقدارلر ايچنده، بر تك شكل و مقدارده سيل گبى آقان عناصرڭ ذرّهلرى طاغيلميهرق، منتظمًا، مقدارسز، قالبسز بربرى اوستنده كتله حالنده طورديرمق و ذىحياته منتظم بر وجود ويرمك؛ نه درجه إمكاندن، إحتمالدن، عقلدن اوزاق اولديغى گورونويور. ألبته كيمڭ قلبنده كورلك يوقسه، گورور.
أوت بو حقيقته بناءً
﴿اِنَّ الَّذٖينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ﴾
بو آيتِ عظيمهنڭ سرّيله (حاشيه) بتون أسبابِ مادّيه طوپلانسه، اونلرڭ إختيارلرى ده اولسه، بر تك سينگڭ وجودينى و او وجودڭ جهازاتنى ميزانِ مخصوصله طوپلايامازلر. طوپلاسهلر ده، او وجودڭ مقدارِ معيّنهسنده طورديرهمازلر. طورديرسهلر ده، دائما تازهلنمكده اولان و او وجوده گلوب چاليشان ذرّاتى، منتظمًا چاليشديرامازلر. اويله ايسه؛ بِالبداهه أسباب، بو أشيايه صاحب چيقامازلر. ديمك صاحبِ حقيقيلرى باشقهدر.
___
(حاشيه): يعنى اللّٰهدن باشقه بتون چاغيرديغڭز و عبادت ايتديگڭز شيلر طوپلانسهلر، بر سينگى خلق ايدهمزلر.
___
أوت اويله بر صاحبِ حقيقيلرى وار كه؛
﴿مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ﴾
آيتنڭ سرّيله، بتون زمينڭ يوزندهكى ذىحياتى، بر سينگڭ إحياسى قدر قولاى ياپار. بر بهارى، بر تك چيچك قولايلغنده ايجاد ايدر. چونكه طوپلامغه محتاج دگل. أمرِ كُنْ فَيَكُونه مالك اولديغندن و هر بهارده حدسز موجوداتِ بهاريهنڭ مادّۀِ عنصريهسندن باشقه، حدسز صفات و أحوال و أشكاللرينى هيچدن ايجاد ايتديگندن و علمنده هر شيئڭ پلانى، مودهلى، فهرستهسى و پروغرامى تعيّن ايتديگندن و بتون ذرّات اونڭ علم و قدرتى دائرهسنده حركت ايتدكلرندن، كبريت چاقار گبى هر شيئى نهايت قولايلقله ايجاد ايدر. و هيچ بر شى، ذرّه مقدار حركتنى شاشيرماز. سيّارات مطيع بر اوردوسى اولديغى گبى، ذرّات دخى منتظم بر اوردوسى حكمنه گچر.
مادام او قدرتِ أزليهيه إستنادًا حركت ايدييورلر و او علمِ أزلينڭ دستوريله چاليشييورلر؛ ايشته او أثرلر، او قدرته گوره وجوده گلير. يوقسه او كوچك، أهمّيتسز شخصيتلرينه باقمقله او أثرلر كوچولمز. او قدرته إنتساب قوّتيله بر سينك، بر نمرودى گبرتير. قارينجه، فرعونڭ سراينى خراب ايدر. ذرّه گبى كوچك چام تخمى، طاغ گبى قوجه بر چام آغاجنڭ يوكنى اوموزنده طاشييور. بو حقيقتى چوق رسالهلرده إثبات ايتديگمز گبى، ناصلكه بر نفر، عسكرلك وثيقهسيله پادشاهه إنتساب نقطهسنده يوز بيڭ دفعه كندى قوّتندن فضله، بر شاهى أسير ايتمك گبى أثرلره مظهر اولور. اويله ده هر شى، او قدرتِ أزليهيه إنتسابيله، يوز بيڭ دفعه أسبابِ طبيعيهنڭ فوقنده معجزاتِ صنعته مظهر اولابيلير.
الحاصل: هر شيئڭ نهايت درجهده هم صنعتلى، هم سهولتلى وجودى گوسترييور كه، محيط بر علم صاحبى اولان بر قديرِ أزلينڭ أثريدر. يوقسه يوز بيڭ محال ايچنده، دگل وجوده گلمك، بلكه إمكان دائرهسندن چيقوب، إمتناع دائرهسنه گيرهجك و ممكن صورتندن چيقوب، ممتنع ماهيتنه گيرهجك و هيچ بر شى وجوده گلميهجك، بلكه ده وجوده گلمهسى محال اولاجقدر.
ايشته بو غايت اينجه و غايت قوّتلى و غايت درين و غايت ظاهر بر برهان ايله شيطانڭ موقّت بر شاكردى و أهلِ ضلالتڭ و أهلِ فلسفهنڭ بر وكيلى اولان نفسم صوصدى. و لِلّٰهِ الحمد، تام ايمانه گلدى. و ديدى كه:
أوت بڭا اويله بر خالق و ربّ لازم كه، أڭ كوچك خاطراتِ قلبمى و أڭ خفى نيازيمى بيلهجك و أڭ گيزلى إحتياجِ روحمى يرينه گتيرديگى گبى، بڭا سعادتِ أبديهيى ويرمك ايچون، قوجه دنيايى آخرته تبديل ايدهجك و بو دنيايى قالديروب آخرتى يرينه قوراجق، هم سينگى خلق ايتديگى گبى سماواتى ده ايجاد ايدهجك، هم گونشى سمانڭ يوزينه بر گوز اولارق چاقديغى گبى بر ذرّهيى ده گوز ببگمده يرلشديرهجك بر قدرته مالك اولسون. يوقسه سينگى خلق ايدهمهين، خاطراتِ قلبمه مداخله ايدهمز، نيازِ روحمى ايشيدهمز.. سماواتى خلق ايتمهين، سعادتِ أبديهيى بڭا ويرهمز. اويله ايسه بنم ربّم اودر كه؛ هم خاطراتِ قلبمى إصلاح ايدر، هم جوِّ هوايى بلوطلرله بر ساعتده طولديروب بوشالتديغى گبى، دنيايى آخرته تبديل ايدوب، جنّتى ياپوب، قپوسنى بڭا آچار؛ «هايدى گير» دير.
ايشته أى نفسم گبى بدبختلق نتيجهسنده بر قسم عمرينى نورسز فلسفى و أجنبى فنوننه صرف ايدن إختيار قارداشلرم! قرآنڭ لسانندهكى متماديًا (لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ) فرمانِ قدسيسندن نه قدر قوّتلى و نه قدر حقيقتلى و هيچ بر جهتده صارصيلماز و زدهلنمز و تغيّر ايتمز قدسى بر ركنِ ايمانىيى آڭلايڭز كه، ناصل بتون معنوى ظلماتى طاغيتير و معنوى يارهلرى تداوى ايدر.
بو اوزون ماجرايى، إختيارلغمڭ رجا قپولرى ايچنده درجى، عادتا إختيارمله اولمادى. ايستهمييوردم، بلكه اوصانديرهجق دييه چگينييوردم. فقط، بڭا يازديرلدى دييهبيليرم. (هر نه ايسه، صدده دونويورم.)
صاچ و صقالمدهكى بياض قيللرڭ و بر وفادارڭ صداقتسزلگى نتيجهسنده او شعشعهلى و ظاهرًا طاتلى و سوسلى إستانبولڭ حياتِ دنيويهسنڭ أذواقندن بڭا بر نفرت گلدى. نفس، مفتون اولديغى أذواقڭ يرنده معنوى أذواق آرادى. بو أهلِ غفلتڭ نظرنده صوغوق و آغير و ناخوش گورونن إختيارلقده، بر تسلّى، بر نور ايستدى. فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ جنابِ حقّه يوز بيڭ شكر اولسون، بتون او حقيقتسز، طاتسز، عاقبتسز أذواقِ دنيويه يرينه؛ حقيقى، دائمى و طاتلى أذواقِ ايمانيهيى (لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ) ده و نورِ توحيدده بولديغم گبى.. أهلِ غفلتڭ نظرنده صوغوق و ثقيل گورونن إختيارلغى، او نورِ توحيد ايله چوق خفيف و حرارتلى و نورلى گوردم.
أى إختيار و إختيارهلر! مادام سزلرده ايمان وار و مادام ايمانى ايشيقلانديران و إنكشاف ايتديرن نماز و نياز وار؛ إختيارلغڭزه أبدى بر گنجلك نظريله باقهبيليرسڭز. چونكه اونڭله أبدى بر گنجلك قزانهبيليرسڭز. حقيقى صوغوق و ثقيل و چركين و ظلمتلى و ألملى اولان إختيارلق ايسه؛ أهلِ ضلالتڭ إختيارلقلريدر، بلكه ده اونلرڭ گنجلكلريدر. اونلر آغلامالى، اونلر «وا أسفا وا حسرتا» ديمهلى. سزلر، أى محترم ايمانلى إختيارلر! «اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ» دييوب مسرورانه شكر ايتمهليسڭز.
اون ايكنجى رجا
بر زمان إسپارطه ولايتنڭ بارلا ناحيهسنده نفى نامى آلتنده، إشكنجهلى بر أسارتله يالڭز و كيمسهسز بر كويده إختلاطدن و مخابرهدن منع ايديلمش بر وضعيتده هم خستهلق، هم إختيارلق، هم ده غربت ايچنده غايت پريشان بر حالده ايكن؛ جنابِ حق كمالِ مرحمتندن، قرآنِ حكيمڭ نكتهلرينه، سرلرينه دائر بنم ايچون مدارِ تسلّى بر نور إحسان ايتمشدى. اونڭله او آجى، أليم، حزين وضعيتمى اونوتمغه چاليشييوردم. وطنمى، أحبابمى، أقاربمى اونوتهبيلييوردم. فقط وا حسرتا بريسنى اونوتهمييوردم. او ده هم برادرزادهم، هم معنوى أولادم، هم أڭ فداكار طلبهم، هم أڭ جسور بر آرقداشم اولان مرحوم عبد الرحمن ايدى. آلتى يدى سنه أوّل بندن آيريلمشدى. نه او بنم يريمى بيلييور كه يارديمه قوشسون، تسلّى ويرسين و نه ده بن اونڭ وضعيتنى بيلييوردم كه، اونڭله مخابره ايدهيم، دردلشهيم. بنم بو إختيارلق وضعيتى زمانمده؛ اويله فداكار، صادق بريسى بڭا لازمدى.
صوڭره بردن بريسى بڭا بر مكتوب ويردى. مكتوبى آچدم گوردم كه: عبد الرحمانڭ ماهيتنى تام گوسترر بر طرزده بر مكتوب كه، او مكتوبڭ بر قسمى يگرمى يدنجى مكتوبڭ فقرهلرى ايچنده، اوچ ظاهر كرامتى گوسترر بر طرزده درج ايديلمشدر. او مكتوب بنى چوق آغلاتديرمش و الآن ده آغلاتديرييور. مرحوم عبد الرحمن او مكتوبله پك جدّى و صميمى بر صورتده؛ دنيانڭ أذواقندن نفرت ايتديگنى و أڭ بيوك مقصدى بڭا يتيشوب كوچكلگنده بنم اوڭا باقديغم گبى، او ده إختيارلغمده بڭا خدمت ايتمكدى. هم دنياده بنم حقيقى وظيفهم اولان نشرِ أسرارِ قرآنيهده، مقتدر قلميله بڭا يارديم ايتمكدى. حتّى مكتوبنده يازييوردى: «يگرمى اوتوز رسالهيى بڭا گوندر، هر بريسندن يگرمى اوتوز نسخه يازوب و يازديرهجغم.» دييوردى.
او مكتوب، بڭا دنيايه قارشى قوّتلى بر اُميد ويردى. دها درجهسنده ذكايه مالك و حقيقى أولادڭ چوق فوقنده بر صداقت و إرتباطله بڭا خدمت ايدهجك بويله جسور بر طلبهمى بولدم دييه؛ او إشكنجهلى أسارتى، او كيمسهسزلگى، او غربتى، او إختيارلغى اونوتدم. او مكتوبدن أوّل ايمانِ بِالآخرته دائر طبع ايتديرديگم اوننجى سوزڭ بر نسخهسى ألنه گچمشدى. گويا او رساله اوڭا بر ترياق ايدى كه؛ آلتى يدى سنه ظرفنده آلديغى بتون معنوى يارهلرينى تداوى ايتدى. غايت قوّتلى و پارلاق بر ايمان ايله أجلنى بكلهيور گبى بڭا او مكتوبى يازمش.
بر ايكى آى صوڭره عبد الرحمن واسطهسيله ينه مسعودانه بر حياتِ دنيويه گچيرمك تصوّرنده ايكن «وا حسرتا» بردن اونڭ وفات خبرينى آلدم. بو خبر او درجه بنى صارصدى كه، بش سنهدر داها او تأثير آلتندهيم. او وقت بولونديغم إشكنجهلى أسارت و يالڭزلق و غربت و إختيارلق و خستهلغم؛ اون درجه اونلرڭ فوقنده بڭا بر فرقت، بر رقّت، بر حزن ويردى. بنم مرحومه والدهمڭ وفاتيله خصوصى دنيامڭ ياريسى، اونڭ وفاتيله وفات ايتمش دييوردم. عبد الرحمانڭ وفاتيله ده، باقى قالان اوتهكى يارى دنيام ده وفات ايتدى گوردم. دنيادن بتون بتون علاقهم كسيلدى. چونكه او دنياده قالسه ايدى؛ هم دنيادهكى وظيفۀِ اُخرويهمڭ قوّتلى بر مدارى و بندن صوڭره تام يريمه گچهجك بر خير الخَلَف و هم ده بو دنياده أڭ فداكار بر مدارِ تسلّى، بر آرقداشم اولابيليردى.. و أڭ ذكى بر طلبهم، بر مخاطب و رسالۀِ نور أجزالرينڭ أڭ أمين بر صاحبى و محافظى اولوردى.
أوت إنسانيت إعتباريله بويله بر ضايعات، بنم گبى إنسانلره چوق حرقتليدر، يانديرييور. گرچه ظاهرًا تحمّله چاليشييوردم، فقط روحمده شدّتلى فورطنه واردى. أگر آرا صيره قرآنڭ نورندن گلن تسلّى تسكين ايتمهسيدى، بنم ايچون طايانمق ممكن اولاميهجقدى. او زمان بارلا درهلرينه، طاغلرينه يالڭز گيدوب گزييوردم. خالى يرلرده اوطوروب او تأثّراتِ حزينه ايچنده، أسكى زمانده عبد الرحمن گبى صادق طلبهلرمله گچيرديگم مسعودانه حيات لوحهلرى سينهما گبى خيالمدن گچدكجه، إختيارلق و غربتڭ ويرديگى سرعتِ تأثّر مقاومتمى قيرييوردى. بردن
﴿كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُونَ﴾
آيتِ قدسيهنڭ سرّى إنكشاف ايتدى. بڭا
﴿يَا بَاقٖى اَنْتَ الْبَاقٖى يَا بَاقٖى اَنْتَ الْبَاقٖى﴾
ديديرتدى و اونڭله حقيقى تسلّى ويردى. أوت بن او خالى درهده، او حزين حالتده، بو آيتِ قدسيهنڭ سرّيله، مرقات السنّة رسالهسنده إشارت ايديلديگى گبى، كنديمى اوچ بيوك جنازه باشنده گوردم:
برى: أللى بش ياشمه قدر، أللى بش ئولمش و حياتِ عمرمده دفن ايديلمش سعيدلرڭ قبرى اوستنده، بر مزار طاشى اولارق كنديمى گوردم.
ايكنجى جنازه: زمانِ آدمدن (عس) بَرى، بنم همجنسم و نوعم وفات ايدوب ماضى قبرنده دفن ايديلمش اولان او بيوك جنازهنڭ باشنده مزار طاشى حكمنده اولان بو عصرڭ يوزنده گزر، قارينجه گبى كوچك بر ذىحيات صورتنده كنديمى گوردم.
اوچنجى جنازه ايسه: إنسانلر گبى هر سنه دنيا يوزنده سيّار بر دنيانڭ وفاتيله بيوك دنيا ده بو آيتڭ سرّيله وفات ايدهجگى، خيالمڭ اوڭنده تجسّم ايتدى.
ايشته عبد الرحمانڭ وفاتنڭ حزنندن گلن بو دهشتلى معنايى بتون بتون آيدينلاتديرهجق و حقيقى تسلّى و سونمز نور ويرهجك بو آيتِ كريمه، معناىِ إشاريسيله إمداده يتيشدى.
﴿فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِىَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ
وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظٖيمِ﴾
أوت بو آيت بيلديردى كه: مادام جنابِ حق وار، او هر شيئه بدلدر. مادام او باقيدر، ألبته او كافيدر. بر تك جلوۀِ عنايتى، بتون دنيا يرينى طوتار. و بر جلوۀِ نورى، مذكور اوچ بيوك جنازهيه معنوى حيات ويرر. جنازهلر اولماديغنى، بلكه وظيفهلرينى بيتيرمش، باشقه عالملره گيتمش اولدقلرينى گوسترييور.
اوچنجى لمعهده بو سرّڭ ايضاحى گچديگندن اوڭا إكتفاءً بوراده يالڭز ديرم كه: (كُلُّ شَىْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ... اِلٰى اٰخِر) آيتنڭ مئالنى گوسترن ايكى دفعه (يَا بَاقٖى اَنْتَ الْبَاقٖى يَا بَاقٖى اَنْتَ الْبَاقٖى!) بنى، غايت أليم او حزين حالتدن قورتاردى. شويله كه:
برنجى دفعه (يَا بَاقٖى اَنْتَ الْبَاقٖى) ديدم، دنيا و دنيادهكى عبد الرحمن گبى حدسز علاقهدار اولديغم أحبابلرڭ زوالندن و رابطهلرڭ قوپماسندن نشئت ايدن حدسز معنوى يارهلر ايچنده بر عملياتِ جرّاحيه نوعنده بر تداوى باشلادى.
ايكنجى دفعه (يَا بَاقٖى اَنْتَ الْبَاقٖى) جملهسى؛ بتون او حدسز، معنوى يارهلره هم مرهم، هم ترياق اولدى. يعنى سن باقيسڭ؛ گيدن گيتسين، سن يترسڭ. مادام سن باقيسڭ، زوال بولان هر شيئه بدل بر جلوۀِ رحمتڭ كافيدر. مادام سن وارسڭ، سنڭ وارلغڭه ايمان ايله إنتسابنى بيلن و سرِّ إسلاميتله او إنتسابه گوره حركت ايدن إنسانه هر شى وار. فنا و زوال، موت و عدم بر پردهدر، بر تازهلنمكدر؛ آيرى آيرى منزللرده گزمك حكمندهدر دييه دوشونوب، تماميله او حرقتلى، فرقتلى، حزين، أليم، قراڭلقلى، دهشتلى حالتِ روحانيه؛ سرورلى، نشئهلى، لذّتلى، نورلى، سَويملى، انسيتلى بر حالته إنقلاب ايتدى. لسانم و قلبم، بلكه لسانِ حال ايله بتون ذرّاتِ وجودم «الحمد لِلّٰهِ» ديديلر.
ايشته او جلوۀِ رحمتڭ بيڭدن بر جزئى شودر كه: بن او حزنگاهم اولان درهدن و او حزنأنگيز حالتدن بارلايه دوندم. باقدم كه، قلهاوڭلى مصطفى نامنده بر گنج، بندن علمِ حاله عائد آبدست و نمازه دائر بر قاچ مسئلهيى صورمق ايچون گلمش. او وقت مسافرلرى قبول ايتمديگم حالده، اونڭ روحندهكى إخلاص و ايلريده رسالۀِ نوره ايدهجگى قيمتدار خدمتى، (حاشيه-١) گويا حسِّ قبل الوقوع ايله روحم او گنجڭ روحنده اوقودى. اونى گرىيه چويرمدم، قبول ايتدم. (حاشيه-٢)
___
(حاشيه-١): ايشته او مصطفىنڭ كوچك قارداشى اولان كوچك على كندى گوزل، صحّتلى قلميله يدى يوزدن زياده نور رسالهلرينى يازمقله تماميله بِالفعل بر عبد الرحمن اولديغى گبى، متعدّد عبد الرحمانلرى ده يتيشديردى.
(حاشيه ٢): الحقّ، او يالڭز قبوله دگل، بلكه إستقباله لايق (❊) اولديغنى گوستردى.
(❊): رسالۀِ نورڭ برنجى شاكردى مصطفىنڭ إستقباله لياقتنه دائر استاديمڭ حكمنى تصديق ايدن بر حادثه: قربان عرفهسندن بر گون أوّل استادم گزمگه گيدهجكدى. آت گتيرمك اوزره بنى گوندرديگى زمان، استاديمه ديدم: «سن آشاغىيه اينمه، بن قپويى آرقهسندن اورتوب اودونلقدن چيقهجغم.» استادم: «خاير» ديدى؛ «سن قپودن چيق» دييهرك آشاغىيه ايندى. بن قپودن چيقدقدن صوڭره قپويى آرقهسندن سورگولهدى. بن گيتدم، كنديسى ده يوقارىيه چيقدى. صوڭره ياتمش... بر مدّت صوڭره قلهاوڭلى مصطفى، حاجى عثمانله برابر گلمشلر. استادم هيچ كيمسهيى قبول ايتمييوردى و ايتميهجكدى. خصوصًا او وقت ايكى آدمى برابر هيچ ياننه آلماز، گرى چويرردى. حالبوكه بو مقامده بحث ايديلن قارداشمز قلهاوڭلى مصطفى، حاجى عثمانله گلنجه، قپو گويا لسانِ حال ايله اوڭا ديمش كه: «استادڭ سنى قبول ايتميهجك فقط بن سڭا آچيلاجغم» دييهرك آرقهسندن سورگولنمش قپو كندى كندينه مصطفىيه آچيلمش. ديمك استاديمڭ اونڭ حقّنده «مصطفى إستقباله لايقدر» دييه سويلهديگى سوزى إستقبال گوسترديگى گبى، قپو ده بوڭا شاهد اولمشدر.
خسرو
___
صوڭره تبيّن ايتدى كه، رسالۀِ نور خدمتنده و بندن صوڭره خير الخَلَف اولارق، بر وارثِ حقيقى وظيفهسنى تام يرينه گتيرهجك اولان عبد الرحمن يرينه، جنابِ حق مصطفىيى نمونه اولارق بڭا گوندرمش كه؛ سندن بر عبد الرحمن آلدم، مقابلنده بو گورديگڭ مصطفى گبى اوتوز عبد الرحمن او وظيفۀِ دينيهده سڭا هم طلبه، هم برادرزاده، هم أولادِ معنوى، هم قارداش، هم فداكار آرقداش ويرهجگم. أوت لِلّٰهِ الحمد اوتوز عبد الرحمانى ويردى.
او وقت ديدم: أى آغلايان قلبم! مادام بو نمونهيى گوردڭ و اونڭله او معنوى يارهلرڭ أڭ مهمّنى تداوى ايتدى؛ سائر بتون سنى متأثّر ايدن يارهلرى ده تداوى ايدهجگنه قناعتڭ گلمليدر.
ايشته أى بنم گبى إختيارلق زماننده غايت سَوْديگى أولادينى ويا أقرباسنى غائب ايدن و بلنه يوكلنمش إختيارلغڭ آغير يوكيله برابر فراقدن گلن آغير غملرى ده باشنه يوكلهنن إختيار قارداشلر و إختياره همشيرهلر! بنم وضعيتمى آڭلاديڭز كه سزڭكندن چوق شدّتلى ايكن، مادام بويله بر آيتِ كريمه تداوى ايتدى، شفا ويردى؛ ألبته قرآنِ حكيمڭ أجزاخانۀِ قدسيهسنده، عموم دردلريڭزه شفا ويرهجك علاجلرى واردر. أگر ايمان ايله اوڭا مراجعت ايدوب و عبادتله او علاجلرى إستعمال ايتسهڭز، بلڭزده و باشڭزدهكى او إختيارلغڭ و غملرڭ آغير يوكلرى غايت خفيفلشهجكدر.
بو مبحثڭ اوزون يازيلماسنڭ سرّى ايسه، مرحوم عبد الرحمانه زياده دعاىِ رحمت ايتديرمك دوشونجهسيدر. سزى اوصانديرماسين. هم سزى بلكه زياده متألّم ايدهجك أڭ آجيقلى و نفرت ويروب اوركوتهجك أڭ دهشتلى يارهمى، غايت ناخوش، أليم بر صورتده سزه گوسترمكدن مقصدم: قرآنِ حكيمڭ قدسى ترياقى نه درجه خارق العاده بر علاج و پارلاق بر نور اولديغنى گوسترمكدر.