هم نوعِ إنسانڭ اوچدن بريسنى تشكيل ايدن گنجلر غليانده اولان هوساتلرينه مغلوب و هر وقت باشلرينه آلامدقلرى جرئتكار عقللريله آخرته ايمانى غيب ايتسهلر و جهنّم عذابنى تخطّر ايتمزلرسه حياتِ إجتماعيهده أهلِ ناموسڭ مالى و عِرضى و ضعيفلرڭ و إختيارلرڭ راحتى و حيثيتى بوزولور. بعضًا بر دقيقه لذّت ايچون مسعود بر خانهنڭ سعادتنى محو ايدر، جاناوار بر حيوان حكمنه گچر. أگر ايمانِ آخرت اونڭ إمدادينه گلسه چابوق عقلنى باشنه آلير. گرچه حكومت خفيهلرى بنى گورمييورلر، فقط جهنّم گبى بر زندانى بولونان پادشاهِ ذو الجلالڭ ملائكهلرى بنى گورويورلر، فنالقلريمى قيد ايدييورلر. بن باشى بوش دگلم، وظيفهدار بر يولجىيم. بن ده اونلر گبى إختيار و ضعيف اولاجغم دير. بردن ظلمًا تجاوز ايتمك ايستديگى آدملره قارشى بر شفقت و بر مرحمت بسلهمگه باشلار.
خلاصه: بو حقيقتلرڭ حياتِ إجتماعيهيه عائد بر نمونهسى شودر كه: أگر ايمانِ آخرت بر شهرده و او بيوك عائله أفرادنده حكم ايتمزسه گوزل أخلاقڭ أساسلرى اولان إخلاص، صميميت، فضيلت، حميت، فداكارلق، رضاىِ إلٰهى، ثوابِ اُخروى يرينه غرض، منفعت، ساختهكارلق، خودكاملق، تصنّع، ريا، رشوت، آلداتمق گبى حاللر ميدان آلير. ظاهرى آسايش و إنسانيت آلتنده آنارشيلك و وحشت معنالرى حكم ايدر. او حياتِ شهريه زهرلهنير. چوجقلر هايلازلغه، گنجلر سرخوشلغه، قويلر ظلمه، إختيارلر آغلامغه باشلارلر. بوڭا قياسًا مملكت دخى بر خانهدر. وطن ده بر ملّى عائلهنڭ خانهسيدر. أگر ايمانِ آخرت بو گنيش خانهلرده حكم ايتسه بردن صميمى حرمت و جدّى مرحمت و رشوتسز حميت و معاونت و حيلهسز خدمت و معاشرت و رياسز إحسان و فضيلت و أنانيتسز بيوكلك و مزيت او حياتده إنكشافه باشلارلر. چوجقلره دير: «جنّت وار، هايلازلغى بيراق.» قرآن درسيله تمكين ويرر. گنجلره دير: «جهنّم وار، سرخوشلغى بيراق.» عقللرينى باشلرينه گتيرر. ظالمه دير: «شدّتلى عذاب وار، طوقات ييهجكسڭ.» عدالته