گيدر، كُرۀِ أرضه (حاشيه ١) ينه أسباب نامنه و طبيعت لسانيله دير كه: «بويله سرسرى گزديگڭدن، صاحبسز اولديغڭى گوسترييورسڭ. اويله ايسه، سن بنم اولابيليرسڭ.» او وقت كُرۀِ أرض، حق نامنه و حقيقت ديليله، گوك گورولتيسى گبى بر صدا ايله اوڭا دير كه: «خلط ايتمه... بن، ناصل سرسرى، صاحبسز اولابيليرم؟ بنم ألبسهمى و ألبسهمڭ ايچندهكى أڭ كوچك بر نقطهيى، بر ايپى إنتظامسز بولمش ميسڭ و حكمتسز و صنعتسز گورمش ميسڭ كه، بڭا صاحبسز، سرسرى ديرسڭ. أگر حركتِ سنويهم ايله تقريبًا يگرمى بش بيڭ سنهلك (حاشيه ٢) بر مسافهده، بر سنهده گزديگم و كمالِ ميزان و حكمتله وظيفۀِ خدمتمى گورديگم او دائرۀِ عظيمهيه حقيقى مالك اولابيليرسهڭ و قارداشلرم و بنم گبى وظيفهدار اولان اون سيّارهيه و گزدكلرى بتون دائرهلره و بزم إماممز و بز اونڭله باغلى و جاذبۀِ رحمتله اوڭا طاقيلى اولديغمز گونشى ايجاد ايدوب، يرلشديرهجك و صاپان طاشى گبى بنى و سيّارات ييلديزلرى اوڭا باغلايهجق و كمالِ إنتظام و حكمتله دونديروب إستخدام ايدهجك بر نهايتسز حكمت و نهايتسز قدرت سنده وارسه، بڭا ربوبيت دعوا ايت؛ يوقسه هايدى جهنّم اول، گيت! بنم ايشم وار.
___
(حاشيه ١): الحاصل: ذرّه، او مدّعىيى كريواتِ حمرايه حواله ايدر. كريواتِ حمرا اونى حجيرهيه، حجيره دخى بدنِ إنسانه، بدنِ إنسان ايسه نوعِ إنسانه، نوعِ إنسان اونى ذىحيات أنواعندن طوقونان أرضڭ گوملگنه، أرضڭ گوملگى دخى كُرۀِ أرضه، كُرۀِ أرض اونى گونشه، گونش ايسه بتون ييلديزلره حواله ايدر. هر برى دير: «گيت، بندن يوقاريدهكنى ضبط ايدهبيليرسهڭ صوڭره گل بنم ضبطمه چاليش. أگر اونى مغلوب ايتمزسهڭ، بنى أله گچيرهمزسڭ.» ديمك، بتون ييلديزلره سوزينى گچيرهمهين، بر تك ذرّهيه ربوبيتنى ديڭلتهمز.
(حاشيه ٢): بر دائرهنڭ تقريبًا نصفِ قطرى، يوز سكسان ميليون كيلومتره اولسه؛ او دائره (كنديسى) تقريبًا يگرمى بش بيڭ سنهلك مسافه اولور.