ذاتڭ تهديدينى گوسترن جهنّم گبى بر عذاب مأمورى، ئوفكهسندن و غيظندن پارچهلانمق وضعيتنى آلماسى و (تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ) سويلهمسى، سويلتمسى، او ذاتڭ ترهيبى نه درجه دهشتلى اولديغنى گوسترر.
مقامِ مدحڭ بيڭلر مثاللرندن، باشنده (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ) اولان بش سورهده بياناتِ قرآنيه گونش گبى پارلاق، (حاشيه) ييلديز گبى زينتلى، سماوات و زمين گبى حشمتلى، مَلكلر گبى سَويملى، دنياده ياورولره رحمت گبى شفقتلى، آخرتده جنّت گبى گوزلدر.
مقامِ ذمّ و زجرده بيڭلر مثاللرندن مثلا:
﴿اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَاْكُلَ لَحْمَ اَخٖيهِ مَيْتًا﴾
آيتنده ذمّى آلتى درجه ذمّ ايدر. غيبتدن آلتى درجه شدّتله زجر ايدر. شويله كه: معلومدر: آيتڭ باشندهكى همزه، صورمق (آيا) معناسندهدر. او صورمق معناسى، صو گبى آيتڭ بتون كلمهلرينه گيرر.
ايشته برنجى همزه ايله دير: آيا، سؤال و جواب محلّى اولان عقلڭز يوق مى كه، بو درجه چركين بر شيئى آڭلامييور؟
ايكنجيسى: (يُحِبُّ) لفظى ايله دير: آيا، سَوْمك، نفرت ايتمك محلّى اولان قلبڭز بوزولمش مى كه، أڭ منفور بر ايشى سَور؟
اوچنجيسى: (اَحَدُكُمْ) كلمهسيله دير: جماعتدن حياتنى آلان حياتِ إجتماعيه و مدنيتڭز نه اولمش كه، بويله حياتڭزى زهرلهين بر عملى قبول ايدر؟
دردنجيسى: (اَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ) كلاميله دير: إنسانيتڭز نه اولمش كه، بويله جاناوارجهسنه آرقداشنى ديشله پارچهلامايى ياپييورسڭز؟
بشنجيسى: (اَخٖيهِ) كلمهسيله دير: هيچ رقّتِ جنسيهڭز، هيچ صلۀِ رحمڭز يوق مى كه، بويله چوق جهتلرله قارداشڭز اولان بر مظلومڭ شخصِ معنويسنى إنصافسزجه ديشلهيورسڭز؟ هيچ عقلڭز
___
(حاشيه): شو تعبيراتده او سورهلردهكى بحثلره إشارت وار.