فهرستهسيدر. تمثيلده خطا اولماسين، بر نوع پروغرامى حكمندهدر. ألبته عالمِ غيب، يعنى ماضى مستقبل، يعنى گچمش و گلهجك مخلوقاتڭ حياتِ معنويهلرى حكمنده اولان إنتظام و نظام و معلوميت و مشهوديت و تعيّن و أوامرِ تكوينيهيى إمتثاله مهيّا بر وضعيتده بولونملرينى، سرِّ حيات إقتضا ايدييور. ناصلكه بر آغاجڭ چكردكِ أصليسى و كوكى و منتهاسنده و ميوهلرندهكى چكردكلرى دخى؛ عينًا آغاج گبى بر نوع حياته مظهردرلر. بلكه آغاجڭ قوانينِ حياتيهسندن داها اينجه قوانينِ حياتى طاشييورلر. هم ناصلكه بو حاضر بهاردن أوّل گچمش گوزڭ بيراقديغى تخملر و كوكلر؛ بو بهار گيتدكدن صوڭره گلهجك بهارلرده بيراقهجغى چكردكلر، كوكلر؛ بو بهار گبى، جلوۀِ حياتى طاشييورلر و قوانينِ حياتيهيه تابعدرلر. عينًا اويله ده: شجرۀِ كائناتڭ بتون دال و بوداقلريله هر برينڭ بر ماضيسى و مستقبلى وار. گچمش و گلهجك طورلردن و وضعيتلرندن متشكّل بر سلسلهسى بولونور. هر نوع و هر جزئنڭ علمِ إلٰهيده مختلف طورلر ايله متعدّد وجودلرى، بر سلسلۀِ وجودِ علمى تشكيل ايدر و وجودِ خارجى گبى، وجودِ علمى دخى، حياتِ عموميهنڭ معنوى بر جلوهسنه مظهردر كه؛ مقدّراتِ حياتيه او معنيدار و جانلى ألواحِ قدريهدن آلينير.
أوت عالمِ غيبڭ بر نوعى اولان عالمِ أرواح، عينِ حيات و مادّۀِ حيات و حياتڭ جوهرلرى و ذاتلرى اولان أرواح ايله طولو اولماسى، ألبته ماضى و مستقبل دينيلن عالمِ غيبڭ بر ديگر نوعى ده و ايكنجى قسمى دخى جلوۀِ حياته مظهريتى ايستر و إستلزام ايدر. هم بر شيئڭ وجودِ علميسندهكى إنتظامِ أكمل و معنيدار وضعيتلرى و جانلى ميوهلرى، طورلرى، بر نوع حياتِ معنويهيه مظهريتنى گوسترر. أوت حياتِ أزليه گونشنڭ ضياسى اولان، بو مشهود جلوۀِ حيات، ألبته يالڭز بو عالمِ شهادته و بو زمانِ حاضره و بو وجودِ خارجىيه منحصر اولاماز. بلكه هر بر عالم، قابليتنه گوره او ضيانڭ جلوهسنه مظهردر و كائنات بتون عالملريله او جلوه