بتون موجودات گبى ذرّهلر و هر بر ذرّه، مبدأِ حركتنده «بسم اللّٰه» دير. چونكه نهايتسز، قوّتندن فضله يوكلرى قالديرر و بغداى دانهسى قدر بر چكردگڭ قوجه بر چام آغاجى گبى بر يوكى اوموزينه آلماسى گبى... هم وظيفهسنڭ ختامنده «الحمد لِلّٰهِ» دير. چونكه بتون عقولى حيرتده بيراقان حكمتلى بر جمالِ صنعت، فائدهلى بر حسنِ نقش گوسترهرك صانعِ ذو الجلالڭ مدايحنه بر قصيدۀِ مدحيه گبى بر أثر گوسترر. مثلا، نار و مصره دقّت ايت.
أوت تحوّلاتِ ذرّات؛ (حاشيه) عالمِ غيبدن اولان هر شيئڭ گچمش أصلنده
___
(حاشيه): ايكنجى مقصدڭ تحوّلاتِ ذرّاتڭ تعريفنه دائر اولان اوزون جملهنڭ حاشيهسيدر.
قرآنِ حكيمده «إمامِ مبين» و «كتابِ مبين»، مكرّر يرلرده ذكر ايديلمشدر. أهلِ تفسير، «ايكيسى بردر»؛ بر قسمى، «آيرى آيريدر» ديمشلر. حقيقتلرينه دائر بياناتلرى مختلفدر. خلاصه: «علمِ إلٰهينڭ عنوانلريدر» ديمشلر. فقط قرآنڭ فيضى ايله شويله قناعتم گلمش كه: «إمامِ مبين»، علم و أمرِ إلٰهينڭ بر نوعنه بر عنواندر كه، عالمِ شهادتدن زياده عالمِ غيبه باقييور. يعنى زمانِ حالدن زياده ماضى و مستقبله نظر ايدر. يعنى، هر شيئڭ وجودِ ظاهريسندن زياده أصلنه، نسلنه و كوكلرينه و تخملرينه باقار. قدرِ إلٰهينڭ بر دفتريدر. شو دفترڭ وجودى، يگرمى آلتنجى سوزده، هم اوننجى سوزڭ حاشيهسنده إثبات ايديلمشدر. أوت شو «إمامِ مبين»، بر نوع علم و أمرِ إلٰهينڭ بر عنوانيدر. يعنى، أشيانڭ مباديلرى و كوكلرى و أصللرى، كمالِ إنتظام ايله أشيانڭ وجودلرينى غايت صنعتكارانه إنتاج ايتمهسى جهتيله ألبته دساتيرِ علمِ إلٰهينڭ بر دفترى ايله تنظيم ايديلديگنى گوسترييور و أشيانڭ نتيجهلرى، نسللرى، تخملرى؛ ايلريده گلهجك موجوداتڭ پروغراملرينى، فهرستهلرينى تضمّن ايتدكلرندن ألبته أوامرِ إلٰهيهنڭ بر كوچك مجموعهسى اولديغنى بيلديرييورلر. مثلا: بر چكردك بتون آغاجڭ تشكيلاتنى تنظيم ايدهجك اولان پروغراملرى و فهرستهلرى و او فهرسته و پروغراملرى تعيين ايدن او أوامرِ تكوينيهنڭ كوچوجك بر مجسّمى حكمنده دينلهبيلير. الحاصل «إمامِ مبين»، ماضى و مستقبلڭ و عالمِ غيبڭ أطرافنده دال بوداق صالان شجرۀِ خلقتڭ بر پروغرامى، بر فهرستهسى حكمندهدر. شو معنادهكى «إمامِ مبين»، قدرِ إلٰهينڭ بر