شيمديكى شرقليلر، او زماندهكى شرقليلردر. بو مسئلهده سلفلرم، شيخ جمال الدينِ أفغانى، علاّمهلردن مصر مفتيسى مرحوم محمّد عبده، مفرط عالملردن على سعاوى، خواجه تحسين و إتّحادِ إسلامى هدف طوتان نامق كمال و سلطان سليمدر كه، ديمش:
إختلاف و تفرقه أنديشهسى
كوشۀ قبرمده حتّى بىقرار أيلر بنى.
إتّحادكن صولتِ أعدايى دفعه چارهمز
إتّحاد ايتمزسه ملّت، داغدار أيلر بنى...
ياووز سلطان سليم
بن ظاهرًا بوڭا تشبّث ايتدم، ايكى مقصدِ عظيم ايچون:
برنجيسى: او إسمى تحديد و تخصيصدن خلاص ايتمك و عموم مؤمنلره شمولنى إعلان ايتمك. تا كه، تفرقه دوشمهسين و أوهام چيقماسين.
ايكنجيسى: بو گچن مصيبتِ عظيمهيه سببيت ويرن فرقهلرڭ إفتراقنڭ، توحيد ايله اوڭنه سد اولمقدى. وا أسفا كه، زمان فرصت ويرمدى. سيل گلدى، بنى ده ييقدى. هم ديردم: بر يانغين اولسه، بر پارچهسنى سوندورهجگم. فقط خواجهلق ألبسهم ده ياندى. و عهدهسندن گلهمديگم بر يالانجى شهرت ده مع الممنونيه رفع اولدى.
بن كه، عادى بر آدمم. بويله مجلسِ مبعوثان و أعيان و وكلانڭ أڭ مهمّ وظيفهلرينى دوشونديرهجك بر أمرى، عهدهمه آلدم. ديمك جنايت ايتدم(!)...
....