______
نظيرسز بر علاّمه اولان بديع الزمان، داها گنج ياشنده گورونن مستثنا ذكا و علمندن ده آڭلاشيلديغى گبى، سائر أمثاللرى فوقنده كنديسنه آيريجه حكمتِ قرآنيه تعليم ايديلمشدى. كنديسى، عصرِ حاضرڭ إحتياجنى قارشيلايهجق، زمانڭ علمى و أدبى سويهسنڭ فوقنده بتون دنيايه قرآنڭ معجزه اولديغنى إثبات و هركسى إقناع ايدهبيلهجك بر قابليت، متانت، أمل و فداكارلق طاشييوردى.
بر بغداى دانهسى قدر چام چكردگندن طاغ گبى بر آغاجڭ ظهورى، قدرتِ إلٰهيهيى آچيقجه گوسترديگى گبى؛ مادّى هيچ بر قوّته صاحب اولميان، بِالعكس مظلوم و بر نوع أللرى قوللرى باغلى بر وضعيتده بديع الزمانڭ چكردكمثال حياتى و خدمتيله تاريخڭ أڭ دهشتلى بر دورنده هم آناطولى، هم عالمِ إسلام، هم دنيانڭ أكثريسنه ده مادّةً تأثير ايدهجك و ذهنيتلرينى دگيشديرهجك معنوى كلّى و جهانشمول بر إنكشافڭ ظهورى؛ عينًا بر قدرتِ مطلقه و إستخدامِ إلٰهى و سَوقِ ربّانى ايله اولديغى عقله و قلبه گورونمكدهدر.
فى الحقيقه بر أثرنده تحديثِ نعمت صورتنده خدمتِ ايمانيهيه عائد عنايتِ إلٰهيهدن بحث ايدركن شويله دير:
«أسكى حربِ عموميده و داها أوّللرنده بر واقعۀِ صادقهده گورويورم كه: آرارات طاغى دينيلن مشهور آغرى طاغنڭ آلتندهيم. بردن او طاغ، مدهش إنفلاق ايتدى. طاغلر گبى پارچهلرى، دنيانڭ هر طرفنه طاغيتدى. او دهشت ايچنده باقدم كه، مرحوم والدهم يانمدهدر. ديدم:
- آنا قورقمه، جنابِ حقّڭ أمريدر. او هم رحيمدر، هم حكيمدر.
بردن او حالتده ايكن، باقدم كه مهمّ بر ذات بڭا آمرانه دييور كه:
- إعجازِ قرآنى بيان ايت.
اوياندم، آڭلادم كه: بر بيوك إنفلاق اولاجق. او إنفلاق و إنقلابدن صوڭره، قرآن أطرافندهكى سورلر قيريلهجق. طوغريدن طوغرىيه قرآن، كندى كندينى مدافعه ايدهجك. و قرآنه هجوم ايديلهجك؛ إعجازى، اونڭ چليك بر زرهى اولاجق. و شو إعجازڭ بر نوعنى شو زمانده إظهارينه، حدّيمڭ فوقنده اولارق بنم گبى بر آدم نامزد اولاجق و نامزد اولديغمى آڭلادم.»