مدنيتى زير و زبر ايدوب اويله بر قوصدى كه، ير يوزينى قانله بولاشديردى. إن شاء اللّٰه إستقبالدهكى إسلاميتڭ قوّتى ايله مدنيتڭ محاسنى غلبه ايدهجك، زمين يوزينى پيسلكلردن تميزليهجك، صلحِ عمومىيى ده تأمين ايدهجك.
أوت آوروپانڭ مدنيتى فضيلت و هدا اوستنه تأسيس ايديلمديگندن، بلكه هوس و هوا، رقابت و تحكّم اوزرينه بنا ايديلديگندن، شيمدىيه قدر مدنيتڭ سيّئاتى حسناتنه غلبه ايدوب، إختلالجى قوميتهلرله قورتلاشمش بر آغاج حكمنه گيرديگى جهتله؛ آسيا مدنيتنڭ غلبهسنه قوّتلى بر مدار، بر دليل حكمندهدر. و آز وقتده غلبه ايدهجكدر.
عجبا إستقباله قارشى أهلِ ايمان و إسلام ايچون بويله مادّى و معنوى ترقّياته وسيله و قوّتلى، صارصيلماز أسباب واركن و دمير يولى گبى إستقبال سعادتنه يول آچيلديغى حالده، ناصل مأيوس اولوب يأسه دوشويورسڭز و عالمِ إسلامڭ قوّۀِ معنويهسنى قيرييورسڭز؟ و يأس و اميدسزلكله ظن ايديورسڭز كه، دنيا هركسه و أجنبيلره ترقّى دنياسيدر، فقط يالڭز بيچاره أهلِ إسلام ايچون تدنّى دنياسى اولدى دييه پك ياڭليش بر خطايه دوشويورسڭز.
مادام مَيل الإستكمال (تكمّل مَيلى) كائناتده فطرتِ بشريهده فطرةً درج ايديلمش. ألبته بشرڭ ظلم و خطاسيله باشنه چابوق بر قيامت قوپمازسه؛ إستقبالده حق و حقيقت، عالمِ إسلامده نوعِ بشرڭ أسكى خطيئاتنه كفّارت اولاجق بر سعادتِ دنيويه ده گوسترهجك إن شاء اللّٰه...
أوت باقڭز، زمان خطِّ مستقيم اوزرينه حركت ايتمييور كه، مبدأ و منتهاسى بربرندن اوزاقلاشسين. بلكه كُرۀِ أرضڭ حركتى گبى بر دائره ايچنده دونويور. بعضًا ترقّى ايچنده ياز و بهار موسمى گوسترر. بعضًا تدنّى ايچنده قيش و فورطنه موسمى گوسترر.