مناسباتڭى كائناتده گوروب اويله وضعيت آلييورلر. سن ظاهرى و باطنى طويغولرڭله، او ذرّهلرڭ، او خارقه وضعيتنه گوره إستفاده ايدرسڭ.
أگر سن وجودڭدهكى ذرّهلرى، قديرِ أزلينڭ قانونيله حركت ايدن كوچوجك مأمورلرى ويا بر اوردوسى ويا قلمِ قدرڭ اوجلرى، هر بر ذرّه بر قلم اوجى ويا قلمِ قدرتڭ نقطهلرى، هر بر ذرّه بر نقطه اولديغنى قبول ايتمزسهڭ؛ او وقت سنڭ گوزڭده چاليشان هر بر ذرّهيه اويله بر گوز لازم كه، سنڭ مجموعِ جسديڭڭ هر طرفنى گورمكله برابر، مناسبتدار اولديغڭ بتون كائناتى دخى گورهجك بر گوزى و بتون سنڭ ماضى و مستقبل و نسل و أصلڭ و عناصريڭڭ منبعلرينى و رزقڭڭ معدنلرينى بيلهجك، طانييهجق يوز داهى قدر بر عقل ويرمك لازم گلييور. سنڭ گبى بو مسئلهلرده ذرّه قدر عقلى اولميانڭ بر ذرّهسنه بيڭ أفلاطون قدر بر علم و شعور ويرمك، بيڭ درجه ديوانهجه بر خرافهجيلكدر!..