فورطنهلى بر هوانڭ چارپماسيله دوريلمهسندن، هر بريسندن آلينان مقدار قدر يالڭز او مقدار آقسين، برابر گيتسينلر و طوپلانوب او معجونى تشكيل ايتسينلر؟ عجبا بوندن داها خرافه، محال، باطل بر شى وار مى؟ أشك مضاعف بر أشكلگه گيرسه، صوڭره إنسان اولسه، «بو فكرى قبول ايتمهم» دييه قاچاجقدر.
ايشته بو مثال گبى؛ هر بر ذىحيات، ألبته ذىحيات بر معجوندر و هر بر نبات، حياتدار بر ترياق گبيدر كه؛ چوق متعدّد أجزالردن، چوق مختلف مادّهلردن، غايت حسّاس بر ئولچو ايله آلينان مادّهلردن تركيب ايديلمشدر. أگر أسبابه، عناصره إسناد ايديلسه و «أسباب ايجاد ايتدى» دينيلسه؛ عينًا أجزاخانهدهكى معجونڭ، شيشهلرڭ دوريلمهسندن وجود بولماسى گبى، يوز درجه عقلدن اوزاق، محال و باطلدر.
الحاصل: شو أجزاخانۀِ كبراىِ عالمده، حكيمِ أزلينڭ ميزانِ قضا و قدريله آلينان موادِّ حياتيه، حدسز بر