چوق كلاملر، جزئى و كلّى مسئلهمزى إخطار و تحقّقنه إشارت ايدرلر. مثلا «اللّٰه أكبر»ڭ بر وجهِ معناسى، جنابِ حقّڭ قدرتى و علمى هر شيئڭ فوقنده بيوكدر، هيچ بر شى دائرۀِ علمندن چيقاماز، تصرّفِ قدرتندن قاچاماز و قورتولاماز. و قورقديغمز أڭ بيوك شيلردن داها بيوكدر. ديمك حشرى گتيرمكدن و بزى عدمدن قورتارمقدن و سعادتِ أبديهيى ويرمكدن داها بيوكدر. هر عجيب و طورِ عقلڭ خارجندهكى هر شيدن داها بيوكدر كه، (مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ) آيتنڭ صراحتِ قطعيهسيله نوعِ بشرڭ حشرى و نشرى، بر تك نفسڭ ايجادى قدر او قدرته قولاى گلير. بو معنا إعتباريلهدر كه، ضربِ مَثل حكمنده بيوك مصيبتلره و بيوك مقصدلره قارشى، هركس «اللّٰه بيوكدر، اللّٰه بيوكدر» دير.. كندينه تسلّى و قوّت و نقطۀِ إستناد ياپار.
أوت ناصلكه طوقوزنجى سوزده، بو كلمه ايكى آرقداشيله بتون عباداتڭ فهرستهسى اولان نمازڭ چكردكلرى و خلاصهلرى و ايچنده و تسبيحاتنده تكرار ايله نمازڭ معناسنى تقويه ايچون «سبحان اللّٰه» «الحمد لِلّٰهِ» «اللّٰه أكبر» اوچ معظّم حقيقتلره و إنسانڭ كائناتده گورديگى مدارِ حيرت، مدارِ شكران و مدارِ عظمت و كبريا، عجيب و گوزل و بيوك، پك چوق فوق العاده شيلردن آلديغى حيرت و لذّت و هيبتدن نشئت ايدن سؤاللرينه پك قوّتلى جواب ويرديگى گبى، اون آلتنجى سوزڭ آخرنده ايضاح ايديلن شو: ناصل بر نفر، بايرامده بر مشير ايله برابر حضورِ پادشاهه گيرر؛ سائر وقتده، ضابطنڭ مقاميله اونى طانير. عينًا اويله ده؛ هر آدم حجّده بر درجه وليلر گبى جنابِ حقّى «ربّ الأرض و ربّ العالمين» عنوانى ايله طانيمغه باشلار. و او كبريا مرتبهلرى قلبنه آچيلدقجه، روحنى إستيلا ايدن مكرّر و حرارتلى حيرت سؤاللرينه ينه «اللّٰه أكبر» تكراريله عمومنه جواب ويرديگى مِثللو؛ اون اوچنجى لمعهنڭ آخرنده ايضاحى بولونان كه، شيطانلرڭ أڭ