İçeriğe atla
شعاعلر
اون بشنجى شعاع · Sayfa 936

ممكن و محتمل اولان شيلرڭ وجود و عدملرى، بر سبب بولونمازسه مساويدر، فرقلرى يوقدر. بو إمكان و مساواتده آز چوق، بيوك كوچك بردرلر. ايشته مخلوقات ممكندرلر و إمكان دائره‌سنده وجود و عدملرى مساوى اولماسندن، واجب الوجودڭ حدسز قدرتِ أزليه‌سى بر تك ممكنه وجود ويرمه‌سى قولايلغنده بتون ممكناتڭ وجودى، عدمڭ موازنه‌سنى بوزار، هر شيئه لايق بر وجودى گيديرر. و وظيفه‌سى بيتمش ايسه، ظاهرى وجود لباسنى چيقارييور، صورتا عدمه، بلكه دائرۀِ علمده‌كى معنوى وجوده گوندرر. ديمك أشيا، قديرِ مطلقه ويريلسه؛ بهار بر چيچك قدر، بتون إنسانلرڭ حشرده إحيالرى بر نفس قدر قولاى اولور. أگر أسبابه إسناد ايديلسه، بر چيچك بر بهار قدر و بر سينك بتون حيوانات قدر مشكلاتلى اولور.

هم ناصلكه إنتظام سرّيله، بر قوجه سفينه ويا طيّاره‌يى بر پارمغى دوگمه‌سنه طوقونمق ايله حركته گتيرمه‌سى، بر ساعتڭ زنبرگنه آناختارله پارمق طوقونمسيله حركته گيرمه‌سى درجه‌سنده قولاى و راحتدر. عينًا اويله ده؛ علمِ أزلينڭ دستورلريله و حكمتِ سرمديه‌نڭ قانونلريله و إرادۀِ ربّانيه‌نڭ كلّى جلوه‌لرى و معيّن اصوللريله هر شيئه كلّى و جزئى، بيوك كوچك، آز چوق بر معنوى قالب، بر خصوصى مقدار، بر خاص حدود ويريلديگندن، تام إنتظامِ علمى و إراده قانونى ايچنده‌درلر. ألبته قديرِ مطلق حدسز قدرتيله منظومۀِ شمسيه‌يى چويرمه‌سى و أرض سفينه‌سنى مدارِ سنويسنده گزديرمه‌سى، بر جسدده قانى و قانده‌كى كريواتِ حمرا و بيضايى و او كره‌جكلرده‌كى ذرّه‌لرى نظاملى، حكمتلى چويرمه‌سى درجه‌سنده سهولتلى و قولايدر كه؛ بر إنسانى كائنات سيستمنده خارقه جهازلريله بر قطره صودن بردن زحمتسز ياراتير. ديمك او أزلى و حدسز قدرته إسناد ايديلسه؛ بو كائناتڭ ايجادى، بر إنسانڭ ايجادى قدر سهولت پيدا ايدر، قولاى اولور. أگر