طائفۀِ مخلوقاتى برر كتابِ رحمانى و هر بر باغچهيى، برر فرمانِ سبحانى صورتنه چويرهرك، او آغاج مكتوبنه، چيچكلرى عددنجه مُهرلر و ميوهلرى صاييسنجه إمضالر و ياپراقلرى مقدارنجه طرّهلر باصيلمش و او نوع و طائفه كتابنه دخى، اونڭ كاتبنى گوسترمك، بيلديرمك ايچون فردلرى عددنجه خاتملر باصيلمش. و او باغچه فرماننه، اونڭ سلطاننى طانيتديرمق، تعريف ايتمك ايچون او باغ ايچنده بولونان نبات، آغاج، حيوان صاييسنجه سكّهلر باصيلمش. حتّى هر بر آغاجڭ مبدئنده و منتهاسنده و اوستنده و ايچنده (هُوَ الْاَوَّلُ وَالْاٰخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ) إسملرينڭ إشارت ايتدكلرى درت سكّۀِ توحيد وار:
إسمِ أوّل ايله إشارت ايديلديگى گبى:
هر بر ميوهدار آغاجڭ منشأِ أصليسى اولان چكردك (حاشيه) اويله بر صندوقچهدر كه، او آغاجڭ پروغرامنى و فهرستهسنى و پلاننى.. و اويله بر تزگاهدر كه، اونڭ جهازاتنى و لوازماتنى و تشكيلاتنى.. و اويله بر ماكينهدر كه، اونڭ إبتدادهكى اينجهجك وارداتنى و لطيفانه مصارفنى و تنظيماتنى طاشييور.
و إسمِ آخرله إشارت ايديلديگى گبى:
هر بر آغاجڭ نتيجهسى و ميوهسى اويله بر تعريفهنامهدر كه، او آغاجڭ أشكالنى و أحوالنى و أوصافنى و اويله بر بياننامهدر كه، اونڭ وظيفهلرينى و منفعتلرينى و خاصّهلرينى و اويله بر فذلكهدر
___
(حاشيه): أسكى زماندن بَرى ضربِ مَثل اولارق عمومڭ ديلنده و لسانِ ناسده گزن شو «چكردكدن يتيشمه» سوزى بو رسالهنڭ مؤلّفنه بر إشارتِ غيبيۀِ عُرفيه دينيلهبيلير. چونكه رسالۀِ نور خادمى اولان شخص قرآنڭ فيضيله، چكردك و چيچكده توحيد ايچون ايكى معراجِ معرفت كشف ايدهرك طبيعيّونلرى بوغان عين يرده آبِ حيات بولمش و چكردكدن حقيقته و نورِ معرفته يتيشمش و بو ايكى شيئڭ رسالۀِ نورده زياده تكرارلرى بو حكمته بناءًدر.