سهولت، وحدتدن و بر تك ذاتڭ ايشلرى اولماسندن ايلرى گلييور. يوقسه دگل اوجوزلق و چوقلق و چابوقلق و قولايلق و قيمتدارلق، بلكه شيمدى بش پاره ايله آلينان بر ميوه، بش يوز ليرا ايله آلينميهجقدى؛ بلكه بولونميهجق درجهده نادر اولاجقدى. و شيمدى ساعتى قورمق و ألكتريقڭ دوگمهلرينه طوقونمقله ايشلهين منتظم ماكينهلر گبى وجودلرى، ايجادلرى قولاى و آسان اولان ذىحيات شيلر؛ إمتناع درجهسنده صعوبتلى، مشكلاتلى اولاجق و بر گونده و بر ساعتده و بر دقيقهده بتون جهازات و شرائطِ حياتيله وجوده گلن بر قسم حيوانلر بر سنهده، بلكه بر عصرده، بلكه هيچ گلميهجك ايدى.
سراج النورڭ يوز يرنده أڭ معنّد بر منكِرى دخى صوصديرهجق بر قطعيتله إثبات ايديلمش كه: بتون أشيا بر تك ذاتِ واحدِ أحده ويريلسه، بر تك شى گبى قولاى و چابوق و اوجوز اولور. أگر أسبابه و طبيعته دخى حصّه ويريلسه، بر تك شيئڭ ايجادى بتون أشيا قدر چتين و گج و أهمّيتسز و بهالى اولاجق. بو حقيقتڭ برهانلرينى گورمك ايسترسهڭ يگرمنجى و اوتوز اوچنجى مكتوبلره و يگرمى ايكنجى و اوتوز ايكنجى سوزلره و طبيعته دائر يگرمى اوچنجى و إسمِ أعظمه دائر اوتوزنجى لمعهلره و بِالخاصّه اوتوزنجى لمعهنڭ إسمِ فرد و إسمِ قيّومه دائر دردنجى و آلتنجى نكتهلرينه باقسهڭ گورهجكسڭ كه، ايكى كرّه ايكى درت ايدر قطعيتنده بو حقيقت إثبات ايديلمشدر. بوراده، او يوزر برهانلرندن بر دانهسنه إشارت ايديلهجك. شويله كه:
أشيانڭ ايجادى، يا عدمدن اولور، يا تركيب صورتنده سائر عناصردن و موجوداتدن طوپلانير. أگر بر تك ذاته ويريلسه، او وقت هر حالده او ذاتڭ هر شيئه محيط بر علمى و هر شيئه مستولى بر قدرتى بولونهجق. و بو صورتده اونڭ علمنده صورتلرى و وجودِ علميلرى بولونان أشيايه وجودِ خارجى ويرمك و ظاهر بر عدمدن