سعادتى قزانديران ايمان نعمتنى ويرن، ألبته و هر حالده او دارِ سعادتى خلق ايدن و ايمانى اوڭا آناختار ياپان بر ذاتِ ذو الجلالڭ نعمتى اولابيلير. باشقهسى بو درجه بيوك بر نعمتڭ منعمى اولارق معبوديتڭ أڭ بيوك پنجرهسنى قپايوب، أڭ أهمّيتلى وسيلهسنى قاپاماز و چالاماز.
الحاصل: شجرۀِ خلقتڭ أڭ منتهاسندهكى أڭ جزئى أحوال و ثمرات، ايكى جهتله توحيده و وحدته إشارت و شهادت ايدرلر:
برنجيسى:
ربوبيتڭ كائناتدهكى مقصدلرى اونلرده تجمّع و غايهلرى اونلرده تمركز و أكثر أسماءِ حسنىنڭ جلوهلرى و ظهورلرى و تعيّنلرى و خلقتِ موجوداتڭ نتيجهلرى و فائدهلرى اونلرده إجتماع ايتديگندن، اونلرڭ هر بريسى، بو تمركز نقطهسندن دير: بن بتون كائناتى خلق ايدن ذاتڭ مالىيم، فعلىيم، أثرىيم.
ايكنجى جهت ايسه:
او جزئى ميوهنڭ قلبى، هم حديثجه ظهرِ قلب دينيلن إنسانڭ حافظهسى، أكثر أنواعڭ بر چشيد مختصر فهرستهسى و بر كوچك نمونه خريطهسى و شجرۀِ كائناتڭ بر معنوى چكردگى و أكثر أسماءِ إلٰهيهنڭ اينجهجك بر آيينهسى اولديغى؛ هم او قلبڭ و حافظهنڭ أمثاللرى و سكّهلرى بر طرزده بولونان بتون قلبلرڭ و حافظهلرڭ كائنات يوزنده مستوليانه إنتشارلرى، ألبته بتون كائناتى قبضۀِ تصرّفنده طوتان بر ذاته باقار و يالڭز اونڭ أثرىيم و اونڭ صنعتىيم ديرلر.
الحاصل: ناصلكه بر ميوه، فائدهليلگى جهتيله، تمام آغاجنڭ مالكنه باقار. و چكردگى جهتيله، بتون او آغاجڭ أجزا و أعضا و ماهيتنه نظر ايدر. و بتون أمثالنده عينى بولونان يوزندهكى سكّهسى جهتيله، او آغاجڭ بتون ميوهلرينى تماشا ايدر: «بز برز و بر ألدن چيقمشز، بر تك ذاتڭ مالىيز. و بريمزى ياپان، ألبته عموممزى او ياپار.» ديرلر. اويله ده دائرۀِ كثرتڭ نهايتلرندهكى ذىحيات و