ألبته جنابِ حقّڭ حشمتلى بر قوماندانى، حقيقى اولارق قونوشديرر، تسبيحات ياپديرر. بونڭله برابر هر جبلڭ بر شخصِ معنويسى بولونديغنى و اوڭا مناسب برر تسبيح و برر عبادتى اولديغنى، أسكى سوزلرده بيان ايتمشز. ديمك هر طاغ، إنسانلرڭ لسانيله عكسِ صدا سرّيله تسبيحات ياپدقلرى گبى، كندى ألسنۀِ مخصوصهلريله دخى خالقِ ذو الجلاله تسبيحاتلرى واردر.
(وَالطَّيْرَ مَحْشُورَةً ۞ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ) جملهلريله حضرتِ داود و سليمان عليهما السلامه، قوشلر أنواعنڭ لسانلرينى، هم إستعدادلرينڭ ديللرينى، يعنى هانگى ايشه يارادقلرينى، اونلره جنابِ حقّڭ إحسان ايتديگنى شو جملهلر گوسترييورلر. أوت مادام حقيقتدر. مادام روىِ زمين، بر سفرۀِ رحماندر، إنسانڭ شرفنه قورولمشدر. اويله ايسه، او سفرهدن إستفاده ايدن سائر حيوانات و طيورڭ چوغى إنسانه مسخّر و خدمتكار اولابيلير. ناصلكه أڭ كوچكلرندن بال آريسى و ايپك بوجگنى إستخدام ايدوب إلهامِ إلٰهى ايله عظيم بر إستفاده يولنى آچارق و گوگرجينلرى بعض ايشلرده إستخدام ايدهرك و پاپاغان مِثللو قوشلرى قونوشديرهرق، مدنيتِ بشريهنڭ محاسننه گوزل شيلرى علاوه ايتمشدر. اويله ده، باشقه قوش و حيوانلرڭ إستعداد ديلى بيلينيرسه، چوق طائفهلرى وار كه؛ قرنداشلرى حيواناتِ أهليه گبى، برر مهمّ ايشده إستخدام ايديلهبيليرلر. مثلا: چكرگه آفتنڭ إستيلاسنه قارشى؛ چكرگهيى ييمهدن محو ايدن صيغيرجق قوشلرينڭ ديلى بيلينسه و حركاتى تنظيم ايديلسه، نه قدر فائدهلى بر خدمتده اجرتسز اولارق إستخدام ايديلهبيلير.
ايشته قوشلردن شو نوع إستفاده و تسخيرى و تلفون و فونوغراف گبى جامداتى قونوشديرمق و طيوردن إستفاده ايتمك؛ أڭ منتها حدودينى شو آيت