چوق تغدّى ايتدكلرى حالده قاذوراتسز اولويورلر. أڭ يوكسك طبقۀِ حيات اولان جنّت أهلى، نهدن قاذوراتسز اولماسين؟
سؤال:
أحاديثِ شريفهده دينلمشدر كه: «بعض أهلِ جنّته، دنيا قدر بر ير ويريلييور، يوز بيڭلر قصر، يوز بيڭلر حورى إحسان ايديلييور.» بر تك آدمه بو قدر شيلرڭ نه لزومى وار، نه إحتياجى وار، ناصل اولابيلير و نه ديمكدر؟
الجواب:
أگر إنسان يالڭز جامد بر وجود اولسه ايدى وياخود يالڭز معدهدن عبارت نباتى بر مخلوق اولسه ايدى وياخود يالڭز مقيّد، آغير و موقّت و بسيط بر ذاتِ جسمانيه و بر جسمِ حيوانيدن عبارت اولسه ايدى؛ اويله چوق قصرلره، چوق حوريلره لايق و مالك اولمازدى. فقط إنسان، اويله جامع بر معجزۀِ قدرتدر كه؛ حتّى شو دنياىِ فانيده، شو قيصه بر عمرده، شو إنكشاف ايتمهمش بعض لطائفنڭ إحتياجى جهتيله بتون دنيانڭ سلطنتى، ثروتى و لذائذى ويريلسه بلكه حرصى طوق اولميهجقدر. حالبوكه أبدى بر دارِ سعادتده، نهايتسز إستعداده مالك، نهايتسز إحتياجلر لسانيله، نهايتسز آرزولر أليله، نهايتسز بر رحمتڭ قپوسنى چالان بر إنسان؛ ألبته أحاديثده بيان اولونان إحساناتِ إلٰهيهيه مظهريتى معقولدر و حقدر و حقيقتدر. و شو حقيقتِ علويهيه بر تمثيل دوربينيله رصد ايدهجگز. شويله كه:
بو دره باغچهسى گبى، (حاشيه) شو بارلا باغ و باغچهلرينڭ هر برينڭ آيرى آيرى مالكى بولونديغى حالده؛ بارلاده غداسى إعتباريله آنجق بر آووج يمه مالك اولان هر بر قوش، هر بر سرچه، هر بر آرى «بتون بارلانڭ باغ و بوستانلرى، بنم نزهتگاهم و سيرانگاهمدر» دييهبيلير. بارلايى ضبط ايدوب دائرۀِ ملكنه داخل
___
(حاشيه): سكز سنه كمالِ صداقتله بو فقيره خدمت ايدن سليمانڭ باغچهسيدر كه، بر ويا ايكى ساعت ظرفنده شو سوز اوراده يازيلدى.