أوت زمينڭ ديريلتيلمسنده، اوچ يوز بيڭ حشرڭ نمونهلرينى، بر قاچ گون ظرفنده ياپان، گوسترن قدرتِ فاطرهيه؛ ألبته إنسانڭ حشرى اوڭا گوره قولاى گلير. مثلا: گلينجك طاغنى و سبحان طاغنى بر إشارتله قالديران بر ذاتِ معجزنمايه، «شو درهدن، يولمزى قپايان شو قوجه طاشى قالديرهبيلير ميسڭ؟» دينلير مى؟ اويله ده: گوك و طاغ و يرى آلتى گونده ايجاد ايدن و اونلرى وقت بوقت طولديروب بوشالتان بر قديرِ حكيمه، بر كريمِ رحيمه: «أبد طرفندن إحضار ايديلوب سريلمش، كندى ضيافتنه گيدهجك يولمزى سدّ ايدن شو طوپراق طبقهسنى اوستمزدن قالديرهبيلير ميسڭ؟ يرى دوزلتوب بزى اوندن گچيرهبيلير ميسڭ؟» إستبعاد صورتنده سويلهنير مى؟
شو زمينڭ يوزنده ياز زماننده بر سكّۀِ توحيدى گوردڭ. شيمدى باق! غايت بصيرانه و حكيمانه زمينڭ يوزندهكى شو تصرّفاتِ عظيمۀِ بهاريه اوستنده، بر خاتمِ واحديت غايت آشكاره گورونويور. چونكه شو إجراآت، بر وسعتِ مطلقه ايچنده و او وسعتله برابر بر سرعتِ مطلقه ايله و او سرعت ايله برابر بر سخاوتِ مطلقه ايچنده گورونن إنتظامِ مطلق و كمالِ حسنِ صنعت و مكمّليتِ خلقت؛ اويله بر خاتمدر كه، غيرِ متناهى بر علم و نهايتسز بر قدرت صاحبى اوڭا صاحب اولابيلير. أوت گورويورز كه؛ بتون ير يوزنده بر وسعتِ مطلقه ايچنده بر ايجاد، بر تصرّف، بر فعاليت وار. هم او وسعت ايچنده، بر سرعتِ مطلقه ايله ايشلهنيور. هم او سرعت و وسعتله برابر بر سهولتِ مطلقه ايچنده ايشلر ياپيلييور. هم او سهولت، سرعت و وسعتله برابر تكثيرِ أفرادده بر سخاوتِ مطلقه گورونويور. هم او سخاوت و سهولت و سرعت و وسعتله برابر، هر بر نوعده، هر بر فردده گورونن بر إنتظامِ مطلق و غايت ممتاز بر حسنِ صنعت و غايت مستثنا بر مكمّليتِ خلقت ايله برابر غايت سخاوت ايچنده بر إنتظامِ تام وار. و او تكثيرِ أفراد ايچنده بر مكمّليت و غايت بر سرعت ايچنده بر حسنِ سنعت و نيهايت إختلاط ايچنده بر إمتيازِ أتمّ و غايت مبذوليت ايچنده غايت قيمتدار أثرلر و غايت گنيش دائره ايچنده تام بر موافقت و غايت سهولت ايچنده غايت صنعتكارانه بديعهلرى ايجاد ايتمك، بر آنده، هر يرده، بر