İçeriğe atla
سوزلر
يگرمى آلتنجى سوز · Sayfa 623

كوچك بر سند إستنساخ ايده‌رك، إنسانڭ ألنه ويروب، دماغنڭ جيبنه قويمش. تا، محاسبه وقتنده اونڭله خاطرلاتسين. هم تا مطمئن اولسون كه؛ بو فنا و زوال هرج و مرجنده بقا ايچون پك چوق آيينه‌لر وار كه، قديرِ حكيم زائللرڭ هويتلرينى اونلرده ترسيم ايدوب إبقا ايدييور. هم بقا ايچون پك چوق لوحه‌لر وار كه، حفيظِ عليم فانيلرڭ معنالرينى اونلرده يازييور.

الحاصل: مادام أڭ بسيط و أڭ آشاغى درجۀِ حيات اولان نباتات حياتى، بو درجه قدرڭ نظامنه تابعدر. ألبته أڭ يوكسك درجۀِ حيات اولان حياتِ إنسانيه، بتون تفرّعاتيله قدرڭ مقياسيله چيزيلمشدر و قلميله يازيلييور. أوت ناصل قطره‌لر، بلوطدن خبر ويرر؛ رشحه‌لر، صو منبعنى گوسترر؛ سندلر، جزدانلر، بر دفترِ كبيرڭ وجودينه إشارت ايدرلر. اويله ده: شو مشهوديمز اولان، ذى‌حياتلرده‌كى إنتظامِ مادّى اولان بديهى قدر و إنتظامِ معنوى و حياتى اولان نظرى قدرڭ رشحه‌لرى، قطره‌لرى، سندلرى، جزدانلرى حكمنده اولان ميوه‌لر، نطفه‌لر، تخملر، چكردكلر، صورتلر، شكللر؛ بِالبداهه «كتابِ مبين» دينلن إراده و أوامرِ تكوينيه‌نڭ دفترينى و «إمامِ مبين» دينلن علمِ إلٰهينڭ بر ديوانى اولان لوحِ محفوظى گوسترر.

نتيجۀِ مرام: مادام بِالمشاهده گورويورز كه، هر بر ذى‌حياتڭ نشو و نما زماننده، ذرّه‌لرى أگرى بوگرى حدودلره گيدر، طورور. ذرّه‌لر يولنى دگيشديرر. او حدودلرڭ نهايتلرنده برر حكمت، برر فائده، برر مصلحتى ثمره ويررلر. بِالبداهه او شيئڭ مقدارِ صوريسى، بر قدر قلميله ترسيم ايديلمشدر. ايشته مشهود، بديهى قدر، او ذى‌حياتڭ معنوى حالاتنده دخى بر قدر قلميله چيزيلمش منتظم ميوه‌دار حدودلرى، نهايتلرى وار اولديغنى گوسترر. قدرت مصدردر، قدر مسطردر. قدرت او معانى كتابنى، او مسطر اوستنده يازار. مادام مادّى و معنوى قدر قلميله ترسيم ايديلمش مثمر حدودلر، حكمتلى نهايتلر اولديغنى قطعيًا آڭلايورز. ألبته هر بر