قارداشلريمڭ و مسجد آرقداشلريمڭ آرزولرى و ايستهملرى اوزرينه او محاورهيى يازييورم. شويله كه:
بتون طبيعتپرست، أسبابپرست و مشرك گبى عموم أنواعِ أهلِ شركڭ و كفرڭ و ضلالتڭ توهّم ايتدكلرى شريكلرڭ نامنه بر شخص فرض ايدييورز كه؛ او شخصِ فرضى، موجوداتِ عالمدن بر شيئه ربّ اولمق ايستهيور و حقيقى مالك اولمق دعوا ايتمكدهدر.
ايشته او مدّعى، أوّلا موجوداتڭ أڭ كوچگى اولان بر ذرّهيه راست گلير. اوڭا ربّ و حقيقى مالك اولمقده اولديغنى؛ ذرّهيه، طبيعت لسانيله، فلسفه ديليله سويلر. او ذرّه دخى، حقيقت لسانيله و حكمتِ ربّانى ديليله دير كه: «بن حدسز وظيفهلرى گورويورم. آيرى آيرى هر مصنوعه گيروب ايشلهيورم، بتون او وظائفى بڭا گورديرهجك، سنده علم و قدرت وارسه.. هم، بنم گبى حدّ و حسابه گلمهين ذرّات ايچنده برابر گزوب (حاشيه) ايش گورويورز. أگر بتون أمثالم او ذرّهلرى ده إستخدام ايدوب أمر تحتنه آلاجق بر حكم و إقتدار سنده وارسه.. هم كمالِ إنتظام ايله جزء اولديغم موجودلره، مثلا قاندهكى كريواتِ حمرايه حقيقى
___
(حاشيه): أوت متحرّك هر بر شى، ذرّاتدن سيّاراته قدر، كنديلرنده اولان سكّۀِ صمديت ايله وحدتى گوستردكلرى گبى؛ حركاتلريله دخى، گزدكلرى بتون يرلرى وحدت نامنه ضبط ايدرلر. كندى مالكنڭ ملكنه إدخال ايدرلر. حركت ايتمهين مصنوعات ايسه، نباتاتدن نجومِ ثوابته قدر، برر مُهرِ وحدانيت حكمندهدرلر كه؛ بولونديغى مكانى، كندى صانعنڭ مكتوبى اولديغنى گوستررلر. ديمك هر بر نبات، هر بر ميوه، برر مُهرِ وحدانيت، برر سكّۀِ وحدتدرلر كه؛ مكانلرينى و وطنلرينى، وحدت نامنه صانعلرينڭ مكتوبى اولديغنى گوستررلر.
الحاصل: هر بر شى، حركتيله بتون أشيايى وحدت نامنه ضبط ايدر. ديمك بتون ييلديزلرى ألنده طوتميان، بر تك ذرّهيه ربّ اولاماز.