زمين، خصوصًا بهار و ياز زماننده مصنوعاتِ صغيرهنڭ طائفهلرينه اويله شعشعهلى و بربرى آرقهسنده بايراملردر كه، طبقاتِ عاليهده اولان روحانياتى و ملائكهلرى و سكنۀِ سماواتى سيره جلب ايدهجك بر جاذبهدارلق گورونويور و أهلِ تفكّر ايچون اويله شيرين بر مطالعهگاه اولويور كه، عقل تعريفندن عاجزدر. فقط بو ضيافتِ إلٰهيه و بايرامِ ربّانيهدهكى إسمِ رحمٰن و محيىنڭ تجلّيلرينه مقابل إسمِ قهّار و مميت، فراق و موت ايله قارشيلرينه چيقييورلر. شو ايسه (وَسِعَتْ رَحْمَتٖى كُلَّ شَىْءٍ) رحمتنڭ وسعتِ شمولنه ظاهرًا موافق دوشمييور. فقط حقيقتده بر قاچ جهتِ موافقتى واردر. بر جهتى شودر كه:
صانعِ كريم، فاطرِ رحيم، هر بر طائفهنڭ رسمِ گچيد نوبتى بيتدكدن و او رسمِ گچيددن مقصود اولان نتيجهلر آليندقدن صوڭره، أكثريت إعتباريله دنيادن، مرحمتكارانه بر طرز ايله تنفير ايدوب اوصانديرييور، إستراحته بر مَيل و باشقه بر عالمه گوچمگه بر شوق إحسان ايدييور و وظيفۀِ حياتدن ترخيص ايديلدكلرى زمان، وطنِ أصليلرينه بر ميلانِ شوقأنگيز، روحلرنده اويانديرييور. هم او رحمانڭ نهايتسز رحمتندن اوزاق دگل كه، ناصل وظيفه اوغرنده، مجاهده ايشنده تلف اولان بر نفره شهادت رتبهسنى ويرييور و قربان اولارق كسيلن بر قويونه، آخرتده جسمانى بر وجودِ باقى ويرهرك صراط اوستنده، صاحبنه براق گبى بر بينكلك مرتبهسنى ويرمكله مكافاتلانديرييور. اويله ده، سائر ذىروح و حيواناتڭ دخى، كنديلرينه مخصوص وظيفۀِ فطريۀِ ربّانيهلرنده و أوامرِ سبحانيهنڭ إطاعتلرنده تلف اولان و شدّتلى مشقّت چكن ذىروحلرڭ، اونلره گوره بر چشيد مكافاتِ روحانيه و اونلرڭ إستعدادلرينه گوره بر نوع اجرتِ معنويه، او توكنمز خزينۀِ رحمتنده بعيد دگل كه بولونماسين. دنيادن گيتمهلرندن پك چوق اينجنمهسينلر، بلكه ممنون اولسونلر. (لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ)