بلكه أهلِ ضلالتڭ و غفلتڭ حياتى، بلكه وجودى، بلكه كائناتى؛ بولونديغى گوندر. بتون گچمش زمان و كائناتلر، اونڭ ضلالتى نقطهسنده معدومدر، ئولمشدر. عقل علاقهدارلغى ايله اوڭا ظلمتلر، قراڭلقلر ويرييور. گلهجك زمانلر ايسه، إعتقادسزلغى جهتيله ينه معدومدر. و عدمله حاصل اولان أبدى فراقلر، متماديًا اونڭ فكر يوليله حياتنه ظلمتلر ويرييورلر. أگر ايمان حياته حيات اولسه؛ او وقت هم گچمش، هم گلهجك زمانلر ايمانڭ نوريله ايشيقلانير و وجود بولور. زمانِ حاضر گبى روح و قلبنه ايمان نقطهسنده علوى و معنوى أذواقى و أنوارِ وجوديهيى ويرييور. بو حقيقتڭ، إختيار رسالهسنده يدنجى رجاده ايضاحى وار. اوڭا باقماليسڭز.
ايشته حيات بويلهدر. حياتڭ لذّتنى و ذوقنى ايسترسهڭز، حياتڭزى ايمان ايله حياتلانديريڭز و فرائضله زينتلنديريڭز و گناهلردن چكينمكله محافظه ايديڭز. هر گون و هر يرده و هر وقت وفياتلرڭ گوستردكلرى دهشتلى حقيقتِ موت ايسه، سزه (باشقه گنجلره سويلهديگم گبى) بر تمثيل ايله بيان ايدييورم:
مثلا، بوراده گوزيڭز اوڭنده بر دار آغاجى ديكيلمش. اونڭ ياننده بر پيانقو (فقط پك بيوك بر إكراميه بيلتلرى ويرن) دائرهسى وار. بز بورادهكى اون كيشى على كلّ حال، ايستر ايستهمز، هيچ باشقه چاره يوق، اورايه دعوت ايديلهجگز، بزى چاغيرهجقلر. و چاغيرمه زمانى گيزلى اولماسندن هر دقيقه، يا «گل إعدام بيلتنى آل، دار آغاجنه چيق!» وياخود «گل، ميليونلر آلتون قزانديران بر إكراميه بيلتى سڭا چيقمش گل، آل!» ديمهلرينى بكلركن، بردن قپويه ايكى آدم گلدى. برى يارى چيپلاق گوزل و آلداتيجى بر قادين، ألنده ظاهرًا غايت طاتلى، فقط زهرلى بر حلوا گتيروب يديرمك ايستهيور. ديگر برى ده؛ آلداتماز و آلدانماز جدّى بر آدم، او قادينڭ آرقهسندن گيردى. ديدى كه: «سزه بر طلسم، بر درس گتيردم.