و بِالخاصّه بو ايكنجى موقفڭ خاتمهسندن أوّل ايكنجى تمثيلڭ نتيجهسنده ذاتِ أقدسِ إلٰهيهدن هيچ بر شى صاقلانمديغنى و هيچ بر شى اوندن گيزلنهمديگنى، هيچ بر فرد اوندن اوزاق قالماديغنى، هيچ بر شخص كلّيتِ قدسيه كسب ايتمهدن اوڭا ياناشهمديغنى و ربوبيتنده و تصرّفنده بر ايش، بر ايشه مانع اولماديغنى و هيچ بر ير اونڭ حضورندن خالى قالماديغنى، هر شيده باقار و ايشيتير سمع و بصرينڭ جلوهسى بولونديغنى، سلسلۀِ أشيا أمرلرينڭ سرعتِ جريانلرينه برر تل، برر طمار حكمنه گچديگنى، أسباب و وسائط صِرف ظاهرى بر پرده اولديغنى، هيچ بر يرده بولونمديغى حالده هر يرده علم و قدرتيله بولونديغنى، هيچ بر تحيّز و تمكّنه محتاج اولماديغنى و اوزاقلق و گوچلك و طبقاتِ وجودڭ پردهلرى اونڭ قربيتنه و تصرّفنه و شهودينه مانع اولماديغنى و مادّيلرڭ، ممكنلرڭ، كثيفلرڭ، كثيرلرڭ، محدودلرڭ خاصّهلرى اونڭ دامنِ عزّتنه ياناشهمديغنى و تغيّر و تبدّل و تحيّز و تجزّى گبى أمرلردن مجرّد، منزّه، مبرّا و مقدّس اولديغنى غايت گوزل بر صورتده إثبات ايدر. بو ايكنجى موقفڭ خاتمهسنده سرِّ أحديته دائر عربىّ العباره غايت مهمّ بر پارچه ترجمهسيله برابر غايت پارلاق بر صورتده چوق مسائلِ مهمّهيى إفاده ايدر. خصوصًا إنسانڭ محاسبۀِ أعمالى ايچون حشر و نشرى ياپمق، قوجه كائناتى تغيير و تبديل و تخريب و تعمير ايتمك سرّينى بيان ايدر.
اوچنجى موقف:
﴿وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَٓا اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ ﴾ ﴿اِنَّ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ لَهِىَ الْحَيَوَانُ﴾
آيتلرينڭ مئالندهكى يوزر آياتڭ مهمّ بر حقيقتنى غايت مهمّ بر موازنه ايله بيان ايدر. أهلِ ضلالت حقّنده حياتِ دنيويه نه قدر مدهش نتيجهلر گتيرديگنى و أهلِ هدايت حقّنده نه قدر گوزل نتيجهلر و غايهلر ويرديگنى گوسترر. خصوصًا، محبّت حقّندهكى ثمراتِ دنيويه و اُخرويه؛ أهلِ ضلالت ايچون نه قدر أليم، أهلِ هدايت ايچون نه قدر خوش اولديغنى گوسترر. بو