عزيز قارداشلرم!
محرم سرِّ (اِنَّٓا اَعْطَيْنَا)ده جفرله إستخراجم، عينًا مناظرات رسالهسنده «بر نور چيقهجق و گورهجگز» دييه غيبى مژدهلر گبى، إلهامى و حق بر حقيقتى، فكرمله اولان تطبيقاتمده بر قصور واردى. او قصور، بنى دوشونديرييوردى. مناظرات و سنوحات گبى رسالهلردهكى مژدۀِ نوريه ايسه، رسالۀِ نور تام حلّ ايتدى. گنيش دائرۀِ سياسيه يرينه، يوكسك بر دائرۀِ نوريه ايله او قصورى إزاله ايتديگى گبى، (اِنَّٓا اَعْطَيْنَا) سرِّ محرمنده، اون ايكى اون اوچ سنه صوڭره «إسلاميته ضربه وورانلرڭ باشلرنده اويله مدهش بر پاطلاييش اولاجق كه، قيامته قدر اونوتلميهجق» مئالندهكى إستخراجِ جفرى چوق گنيش بر دائرهده اولديغى حالده، نور مژدهسى سرّينڭ عكسنه اولارق طار بر دائرهده و خصوصى بر حكومتده تطبيق ايتمك صورتيله، فكرم او گنيش دائره يى إحاطه ايدهميهرك او حقيقتڭ صورتنى دگيشديرمش. حالبوكه او إستخراجڭ گوسترديگى عين تاريخده، او رژيمڭ مؤسِّسى و باشى دنيادن گوچدى، ضربهسنى يدى. و عين سنهده، پرده آلتنده بيلينمه ين و كُرۀِ أرضڭ أكثرينى و نوعِ بشرڭ قسمِ أعظمنى إستبدادى آلتنه آلان بر مدهش جريانڭ دوگومى و دوگمهسى و معنًا بيڭلر باشندن بر باشى و أڭ مدهشى اولان او گوچوب گيدن آدم، طوقات يديگى عين زمانده، داها سنه تمام اولمادن، او مدهش جريانڭ بتون باشلرى و طرفدارلرى اويله سماوى مدهش طوقاتلره و شدّتلى فورطنهلى مصيبتلره طوتولمهيه باشلاديلر؛ قيامته قدر عذابنى چكهجكلر و چكييورلر. و أديانِ سماويهيه و إسلاميته ايتدكلرى جنايتلرڭ جزاسنى، چوق گنيش بر دائرهده گورديلر و گورويورلر. ميمسز مدنيتڭ پيسلگى ايله دنيايى ملوّث ايتدكلرى ايچون، عين إستخراجڭ گوسترديگى تاريخده، او ميمسز مدنيتڭ باشنه ده اويله بر سماوى طوقات ايندى كه، أڭ قراڭلق وحشتدن داها آشاغى اينديردى.
الحاصل: سرِّ (اِنَّٓا اَعْطَيْنَا)ده چوق گنيش بر دائره، طار بر دائرهده تطبيق ايديلمش. نور مژدهسى ايسه؛ طار و معنوى فقط يوكسك بر دائره يى، گنيش و مادّى بر دائره صورتنده تصوير ايديلمشدى. جنابِ حقّه يوز بيڭ شكر ايدييورم كه؛ بو ايكى قصوريمى، قوّتلى بر إخطارِ معنوى ايله إصلاح ايتدى. (يُبَدِّلُ اللّٰهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ) سرّينه مظهر أيلدى. (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْكَائِنَاتِ).
❊ ❊ ❊
﴿بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ﴾
عزيز قارداشلرم!
أسكى سعيدڭ مطبوع أسكى أثرلرندن بريسى أليمه گچدى. مراق و دقّتله باقدم. بو گلن فقره قلبه گلدى. مناسبسه مكتوبات آخرنده يازيلسين.
أوّلا: حرّيتڭ اوچنجى سنهسنده عشائرلر آراسنده مشروطيتِ مشروعه يى عشائره تام بيلديرمك و قبول ايتديرمك ايچون أرطوش عشائرى ايچنده خصوصًا كودان و مامخورانه ويرديگى درس و ١٣٢٩ ده مطبعۀِ أبو الضياءده طبع ايديلن، قرق بر سنه أوّل طبع ايديلمش فقط مع التأسّف يگرمى اوتوز سنهدن بَرى آرايوردم، بولامامشدم. بو دفعه بريسى بر نسخه بولوب بڭا گوندرمش. بن ده أسكى سعيد قفاسنى آلوب و يڭى سعيدڭ سنوحاتيله دقّتله مطالعه ايتدم. آڭلادم كه، أسكى سعيد عجيب بر حسِّ قبل الوقوع ايله اوتوز قرق سنه صوڭره شيمدى وقوعه گلن وقوعاتِ مادّيه و معنويه يى حسّ ايتمش. و بدوى أكراد عشائرى پردهسى آرقهسنده، بو زمانڭ مدنى پردهسنى كنديلرينه ماسكه ياپان و وطنپرورلك پردهسى آلتنده دينسز و حقيقى بدوى و حقيقى مرتجع؛ يعنى بو ملّتى، إسلاميتدن أوّلكى عادتلرينه سَوق ايدن خائنلرى گورمش گبى اونلرله قونوشوب باشلرينه وورويور.
ثانيًا: او مطبوع أثرڭ يوز بشنجى صحيفهدن تا يوز طوقوزه قدر پارچهيه دقّتله باقدم. او زمانده عشائره درس ويرديگم او سؤاللر و جوابلر وقتنده مهمّ بر ولى ايچلرنده بولونويورمش. بنم ده خبرم يوق. او مقامده شدّتلى إعتراض ايتدى. ديدى:
«سن إفراط ايدييورسڭ، خيالى حقيقت گورييورسڭ، بزى ده تحقير ايدييورسڭ. آخر زماندر، گيتدكجه داها فنالاشهجق.» او وقت، اوڭا قارشى مطبوع كتابده بويله جواب ويرمش:
هركسه دنيا ترقّى دنياسى اولسون، يالڭز بزم ايچون مى تدنّى دنياسيدر؟ اويله مى؟ ايشته بن ده سزڭله قونوشميهجغم، شو طرفه دونويورم؛ مستقبلدهكى إنسانلرله قونوشهجغم.
أى يوزدن تا اوچ يوز سنهدن صوڭرهكى يوكسك عصرڭ آرقهسنده گيزلنمش، ساكتانه بنم سوزيمى ديڭله ين و بر نظرِ خفىِّ غيبى ايله بنى تماشا ايدن (سعيد، حمزه، عُمَر، عثمان، يوسف، أحمد و.س.) سزه خطاب ايدييورم.
تاريخ دينيلن ماضى درهلرندن سزڭ يوكسك إستقبالڭزه اوزانان تلسز تلغراف ايله سزڭ ايله قونوشويورم. نه ياپه يم عجله ايتدم، قيشده گلدم. سز إن شاء اللّٰه جنّتآسا بر بهارده گليرسڭز. شيمدى أكيلن نور تخملرى، زمينڭزده چيچك آچاجقلر. سزدن شونى رجا ايدرم كه، ماضى قطعهسنه گچمك ايچون گلديگڭز وقت مزاريمه اوغرايڭز. او چيچكلرڭ بر قاچ دانهسنى مزار طاشى دينيلن، كميكلريمى مسافر ايدن طوپراغڭ قپوجيسنڭ باشنه طاقيڭز. (يعنى إختيار رسالهسنڭ اون اوچنجى رجاسنده بيان ايتديگى گبى، مدرسة الزهرانڭ مكتبِ إبتدائيسى و وانڭ يكپاره طاشى اولان قلعهسنڭ آلتنده بولونان خورخور مدرسهمڭ وفات ايتمهسى و آناطوليده بتون مدرسهلرڭ قپاتيلماسى ايله وفات ايتمهلرينه إشارت ايدهرك عمومنڭ بر مزارِ أكبرى حكمنده اولماسنه بر علامت اولارق، او عظمتلى مزاره عظمتلى وان قلعهسى مزار طاشى اولمش. أى يوز سنه صوڭره گلنلر! شو قلعهنڭ باشنده بر مدرسۀِ نوريه چيچگنى ياپيڭز. جسمًا ديريلمهمش، فقط روحًا باقى و گنيش بر هيئتده ياشايان مدرسة الزهرايى جسمانى بر صورتده بنا ايديڭز، ديمكدر.) ذاتًا أسكى سعيد أكثر حياتى او مدرسهنڭ خياليله گيتمش و او مطبوع رسالهنڭ يوز قرق يدنجى صحيفهدن تا يوز أللى يدنجى صحيفهيه قدر مدرسة الزهرانڭ تأسيسنه و فائدهلرينه دائر أهمّيتلى حقيقتلرى يازمش.
بر فالِ خيردر كه؛ يگرمى بش سنهلك دهشتلى و مدرسهلرى ئولديرن إستبدادڭ قيريلماسى ايله معارف وكيلى توفيق، وانده شرق اونورسيتهسى نامنده مدرسة الزهرايى إنشا ايتمهسنه قرار ويرمهسى و اميدڭ خارجنده رئيس جلال دخى مهمّ مسئلهلر ايچنده توفيقڭ فكرينه إشتراك ايتمهسى، أسكى سعيدڭ قرق سنه أوّلكى سوزى و رجاسى طوغرى چيقهجغنى گوسترييور.
شيمدى قرق بش سنه أوّلكى جوابنڭ ايضاحنده اوچ حقيقت بيان ايديلهجك.
برنجيسى: أسكى سعيد بر حسِّ قبل الوقوع ايله ايكى عجيب حادثه يى حسّ ايتمش، فقط رؤياىِ صادقه گبى تعبيره محتاج ايمش. ناصل بر قيرمزى پرده ايله بياض ويا سياه بر شيئه باقيليرسه قيرمزى گورونور. او ده سياستِ إسلاميه پردهسيله او حقيقته باقمش. حقيقتڭ صورتى بر درجه شكلنى دگيشديرمش. او حاضر بيوك ولى دخى او ياڭليشنى گوروب او جهتده شدّتله إعتراض ايتمش. ايشته او حقيقت ايكى قسمدر:
برنجيسى: بو عثمانلى ئولكهسنده بيوك بر پارلاق نور چيقهجق، حتّى حرّيتدن أوّل پك چوق دفعه طلبهلره تسلّى ويرمك ايچون «بر نور چيقهجق، گورديگمز بتون فنالقلره قارشى بو وطنه سعادت تأمين ايدهجك» دييوردى. ايشته قرق سنه صوڭره رسالۀِ نور او حقيقتى كور گوزلره دخى گوستردى.
ايشته نورڭ ظاهرًا، كميةً طار جهتنه باقميهرق حقيقت جهتنده كيفيةً گنيش و فوق العاده منفعتنى حسّ ايتمهسى صورتيله هم ده سياست نظريله بتون مملكتِ عثمانيهده اولاجق گبى إفاده ايتمش. او بيوك ولى، اونڭ طار دائره يى گنيش تصوّرندن اوڭا إعتراض ايتمش. هم او ذات حقلى، هم أسكى سعيد بر درجه حقليدر. چونكه رسالۀِ نور ايمانى قورتارماسى جهتيله او طار دائرهسى مادام حياتِ باقيه و أبديه يى ايمانله قورتارييور. بر ميليون طلبهسى، بر ميليار حكمندهدر. يعنى بر ميليون دگل، بلكه بيڭ إنسانڭ حياتِ أبديهسنى تأمينه چاليشمق، بر ميليار إنسانڭ حياتِ فانيۀِ دنيويه و مدنيتنه چاليشمقدن داها قيمتدار و معنًا داها گنيش اولماسى؛ أسكى سعيدڭ او رؤياىِ صادقه گبى اولان حسِّ قبل الوقوع ايله او طار دائره يى بتون عثمانلى مملكتڭى إحاطه ايدهجگنى گورمش. بلكه إن شاء اللّٰه او گوروش، يوز سنه صوڭره نورلرڭ أكديگى تخملرڭ سنبللنمهسى ايله عينًا او گنيش دائره نور دائرهسى اولاجق، اونڭ ياڭليش تعبيرينى صحيح گوسترهجك.
ايكنجى حقيقت: قرق سنه أوّل أسكى سعيد بو مطبوع كتابتلرنده، إشارات الإعجازڭ باشدهكى إفادۀِ مرامنده و سائر أثرلرنده مصرّانه و مكرّرًا طلبهلرينه دييوردى كه: هم مادّى، هم معنوى بيوك بر زلزلۀِ إجتماعى و بشرى اولاجق. بنم دنيا تركى ايله إنزوامى و مجرّد قالمامى غبطه ايدهجكلر دييوردى. حتّى حرّيتڭ برنجى سنهسنده إستانبولده جامع الأزهرڭ رئيسِ علماسى اولان شيخ بخيت حضرتلرى (ر.ح.) إستانبولده أسكى سعيده صوردى:
﴿مَا تَقُولُ فٖى حَقِّ هٰذِهِ الْحُرِّيَّةِ الْعُثْمَانِيَّةِ وَالْمَدَنِيَّةِ الْاَوْرُوبَائِيَّةِ﴾
سعيد جوابًا ديمش:
﴿اِنَّ الْعُثْمَانِيَّةَ حَامِلَةٌ بِدَوْلَةٍ اَوْرُوبَائِيَّةٍ فَسَتَلِدُ يَوْمًا مَا وَالْاَوْرُوبَا حَامِلَةٌ بِالْاِسْلَامِيَّةِ فَسَتَلِدُ يَوْمًا مَا﴾
يعنى: عثمانلى حكومتندهكى حرّيته نه دييورسڭ و آوروپا حقّنده فكرڭ نهدر؟ او وقت أسكى سعيد ديمش: عثمانلى حكومتى آوروپا ايله حاملهدر، آوروپا گبى بر حكومتى طوغوراجق. آوروپا ده إسلاميته حاملهدر، او ده بر إسلام دولتى طوغوراجق. شيخ بخيته سويلهمش. او علّامه ذات ديمش: بن ده تصديق ايدييورم. برابرنده گلن خواجهلره ديدى: بن بونڭله مناظره ايدوب غلبه ايدهمم.
برنجى تولّدى گوزيمزله گوردك. بر چاريك عصر آوروپادن داها ديندن اوزاق.
ايكنجى تولّد ده إن شاء اللّٰه يگرمى اوتوز سنه صوڭره چيقهجق. چوق أمارهلرله هم شرقده هم غربده آوروپا ايچنده بر إسلام دولتى چيقهجق.
اوچنجى حقيقت: هم أسكى سعيد، هم يڭى سعيد هم مادّى هم معنوى بيوك بر حادثه عثمانلى مملكتنده بيوك و دهشتلى و تخريباتجى بر زلزلۀِ بشريه عثمانلى مملكتنده اولاجق دييه حسِّ قبل الوقوع ايله، أسكى سعيد مكرّر و مصرّانه خبر ويرييوردى. حالبوكه او حسّ ايله نور مسئلهسنڭ عكسى ايله غايت گنيش دائره يى طار گورمش. زمان اونى ايكنجى حربِ عمومى ايله تام تصديق ايتديگى حالده، اونڭ او چوق گنيش دائره يى عثمانلى مملكتنده گورديگنى شويله تعبير ايدييور كه:
ايكنجى حربِ عمومى بشره ايتديگى تخريباتِ عظيمه گرچه چوق گنيشدر. فقط حياتِ دنيويهيه و بقاسز مدنيته باقديغى جهتنده عثمانليدهكى تخريباته نسبةً طاردر. عثمانليدهكى معنوى زلزله حياتِ أبديه و سعادتِ باقيهنڭ ضررينه بر تخريبات و بر زلزلۀِ معنويۀِ إسلاميه معنًا او ايكنجى حربِ عموميدن داها دهشتلى اولماسندن أسكى سعيدڭ او سهوينى تصحيح ايدييور و رؤياىِ صادقهسنى تام تعبير ايدييور و او حسِّ قبل الوقوعنى گوزلره گوسترييور. و او معترض أهلِ ولايتى ظاهرًا حقلى فقط حقيقةً أسكى سعيدڭ او حسّى داها حقلى اولديغنى إثباتله، او ولى ذاتڭ إعتراضنى تام ردّ ايدييور.
سعيد النورسى
❊ ❊ ❊
خلوصى بگڭ فقرهلرى
رسالۀِ نور مكتوبلرندن بو مكتوبڭزڭ بندهكى تأثيرلرينى خلاصةً عرض ايده يم:
صحّت و عافيتڭزڭ دوامى، شكريمى؛ بو گبى مسائلڭ حلّنى ايسته ينلرڭ وجودى، اميديمى؛ نظرمده علم صاييلهجق هر شيئى سزدن اوگرنديگم ايچون، بو وسيله ايله حقيقت ساحهسندهكى معلوماتمى؛ حَسْبَ الْبشريه فتور حاصل اولويورسه، شوقمى؛ خسته بر طلبهڭز اولديغمدن قرآنڭ أجزاخانهسندن ويرديگڭز بو علاجلريڭزله صحّتمى، مطبخۀِ قرآندن إنتخاب بيورديغڭز بو غدالرله بتون حاسّهلريمڭ قوّتنى، حياتڭ بش درجهسنى ده تعليم، موتڭ إعتبارى بر كيفيت اولديغنى تفهيم، إعدامِ أبدينڭ متصوّر اولاميهجغنه قلبمى تقويم بيوردقدن صوڭره، اللّٰه ايچون محبّتڭ هر حالده بو حيات درجهلرنده ده دوام ايدهرك حياتِ باقيهده باقى ميوهسنى ويرهجگنى إشارت بيورمقله مدّتِ حياتمى نهايتسز آرتيرمغه سبب اولمشدر.
رسالۀِ نور ايله إهدا بيورديغڭز دعالر، ذاتًا هر گون سَوْگيلى استادى دوشونمگه كافى گلمكدهدر. قرآنڭ نهايتسز فيوضاتندن، توكنمز خزينهسندن عنايتِ حقله ايدنديگڭز و تبليغه مأذون اولديغڭز معنالرى، جوهرلرى گوسترمكله، بيلديرمكله ده بو بيچاره و مشتاق طلبه و قارداشڭزه صوڭنه قدر درس ويرمك ايستديگڭزى إظهار ايدييورسڭز كه؛ بو صورتله ده أبدًا و تشكّرله گوزيمڭ اوڭندن، خيالمدن آيريلمامقلغڭز تأمين ايديلمش اولويور. (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖى)
❊ ❊ ❊
مواصلتمڭ ايلك گيجهسى پدريمڭ مسافرلرينه تخصيص أيلديگى اوطهيه دوام ايدن ذواته؛ متوكّلًا على اللّٰه، آقشام ايله ياتسو آراسنده رسالۀِ نورى اوقومغه باشلادم.
سَوْگيلى استادم! أوّلجه عرض ايتديگم وجهله بن آرتيق بر شى ايچون ياشاديغمى ظن ايدييورم. او ده، استادم اولان دلّالِ قرآنڭ وظيفۀِ مأمورۀِ معنويهسنى ايفاده كنديلرينه پك جزئى بر يارديم و قرآن حسابنه جزئى بر خدمتكارلقدن عبارتدر. اوراده بولونديغڭز مدّتجه حضرتِ قرآندن حقيقتِ ايمان و إسلام حسابنه واقع اولاجق إستخراج و تجلّياتدن محروم بيراقيلمامقلغمى خاصّةً إسترحام ايدييورم.
إن شاء اللّٰه مستجاب اولان دعاڭزله اللّٰه ذو الجلال، رسالۀِ نور خدمتنده اُميد و آرزو ايتديگم نتيجهيه واصل، مرحوم و مغفور عبد الرحمن گبى آخر نَفَسده ايمان و توفيق و سعادتِ باقيهده ايكى جهان سَرْورى نبىِّ أكرممز محمّدًا المصطفى (صلّى اللّٰه تعالى عليه و سلّم) أفنديمزه و سز محترم استاديمڭ آرقهسنده و ياقيننده قومشولق ويرمك صورتيله أعمالِ حقيقيهيه نائل بيورر.
❊ ❊ ❊
أوت إسلاميت گبى بر عالى طريقتم، عجز و فقرى اللّٰهه قارشى بيلمك گبى بر مشربم، سيّد المرسلين گبى بر رهبرم، قرآنِ عظيم الشان گبى بر مرشدم، بر دقيقهده مرتبۀِ ولايته ايريشمك گبى علوى بر نتيجه آلمق ممكن اولان عسكرلك گبى بر مسلگم وار.
استادم بڭا و ديڭله ين هر ذوى العقوله، «طريقت زمانى دگل، ايمانى قورتارمق زمانيدر، بش وقت نمازينى حقّيله أدا ايت، نمازڭ نهايتندهكى تسبيحلرى ياپ، إتّباعِ سنّت ايت، يدى كبائرى ايشلهمه!» درسنى ويرمشدر. بن گرك بو ديرسه، گرك رسالۀِ نور ايله ويريلن درسلره، قرآندن إستنباط بيورهرق گوسترديگى حقيقتلره قارشى اللّٰهڭ توفيقيله جان و دلدن بلى ديدم، تصديق ايتدم. و بڭا بويلهجه حقيقت درسنى ويرن بو ذاته ده عمرمده ايلك دفعه اولارق استاد ديدم. خطا ايتمدم، إصابت ايتدم.
❊ ❊ ❊
گوڭل ايستردى كه، او معظّم سوزلره سونوك يازيلرمله برآز اوزون جواب يازه يم. فقط بوڭا موفّق اولامييورم. قابليتمڭ آزلغى، إستعداديمڭ قيصهلغى، إقتداريمڭ نقصانلغيله برابر عهدهمه ويريلمش اولان بر قاچ مادّى وظيفهلرڭ تحتِ تأثيرنده دماغم مشغول و عادتا مشبوع اولديغندن، او مبارك جوهرلريڭزه مقابل عادى بونجق بيله إبراز ايدهميهجگم.
بيلييورسڭز كه، چوق إفادهلرمده سزى تقليد ايتديگمڭ برنجى سببى، مربوطيتِ خالصانهمڭ؛ ايكنجيسى، قدرتِ قلميهمڭ كفايتسزلگيدر. فقط مبارك يگرمى دردنجى سوزده مثالى گچن فقير گبى، بن ده ديرم: أى سَوْگيلى استادم، أگر گوجم يتسه، أليمدن گلسه بتون او نورلى سوزلر عيارنده كلمهلردن مركّب جملهلرله سزه معروضاتده بولونمق ايسترم. فقط بيلييورسڭز كه، يوق. نيّتمه گوره معامله بيوريڭز.
خلوصى
❊ ❊ ❊