عاشق و مشتاقلردن، عارف دلاّللردن خالى بيراقميهجقدر. ايشته جامعيتى طولاييسيله إنسانِ كامل، خلقِ أفلاكه علّۀ غائيه اولديغى گبى، خلقِ كائناته ده ثمره و نتيجه اولمشدر.
إعلم أيّها العزيز! أشيا آراسندهكى توافق، صانعڭ واحد أحد اولديغنه دلالت ايتديگى گبى، آرالرنده بولونان منتظم تخالف ده، صانعڭ مختار و حكيم اولديغنه شهادت ايدر. مثلا: حيوانلرڭ بِالخاصّه إنسانلرڭ أساس أعضالرندهكى توافق، بِالخاصّه چيفت أعضالردهكى تماثل، خالقڭ وحدتنه برهان اولديغى گبى، كيفيتلر و شكللردهكى تخالف ده خالقڭ إختيار و حكمتنه دلالت ايدر.
إعلم أيّها العزيز! مخلوقاتڭ أڭ ظالمى إنساندر. إنسان، كندى نفسنه اولان شدّتِ محبّتدن طولايى كنديسنه خدمتى و منفعتى اولان شيلرى هم سَور، هم قيمت ويرر. ثمرهسندن إستفاده گورديگى شيلره عبد و كوله اولور. عكس حالده نه سَور و نه قيمت ويرر. و كذا حياتڭ ايجادنده علّۀِ غائيهنڭ يالڭز حيات اولديغنى بيلير. جنابِ حقّڭ ايجاد ايتديگى «حىّ»لرده هدف إتّخاذ ايتديگى بيڭلرجه حكمتلرندن خبرى يوق. عجبا إمكان و إحتمالدن خارج ميدر كه، عالمده گورونن شو أشياىِ خارقه داها غريب، داها خارقه و داها معجزه ملكوتى، برزخى، مثالى شيلره بعض نمونه و بعض أساسلر اولماسين؟
إعلم أيّها العزيز! جنابِ حق كائناتى تشكيل ايدن ذرّاتى، شريعتِ فطريهسنه مسخّر و مطيع و أوامرِ تكوينيهسنه ده منقاد و ممتثل قيلمشدر. بر آرى، «كُنْ» أمرينه إمتثالاً مطلوب بر شكله گيرديگى گبى، هر هانگى بر حيوان ده عين أمره إمتثالاً إراده ايديلن وضعيتلره گيرر.