بولونهجقدى. جمادات، برر جنازه صورتنى گوسترهجكدى. حيوان و إنسانلر، أيتام گبى زوال و فراقڭ قورقوسندن واويلالره دوشهجكلردى. و كائناته، حركاتيله، تنوّعيله و تغيّراتيله، نقوشيله تصادفه باغلى بر اويونجق نظريله باقيلاجقدى. بِالخاصّه إنسانلر، حيوانلردن داها آشاغى، ذليل و حقير اولاجقلردى.
ايشته، او ذاتڭ تلقين ايتديگى ايمان نظريله كائناته باقيلمديغى تقديرده، كائنات بويله قورقونج، ظلماتلى بر شكلده گورونهجكدى. فقط او مرشدِ كاملڭ گوزيله و ايمان گوزلگيله باقيليرسه؛ هر طرف نورلى، ضيادار، جانلى، حياتلى، سَويملى، سَوْگيلى بر وضعيتده عرضِ ديدار ايدهجكدر.
أوت كائنات ايمان نوريله ماتمِ عمومى يرى اولمقدن چيقوب مسجدِ ذكر و شكر اولمشدر. بربرينه دشمن تلقّى ايديلن موجودات، بربرينه أحباب و قارداش اولمشلردر. جنازه و ئولو شكلنى گوسترن جمادات، انسيتلى برر حياتدار و لسانِ حاليله خالقنڭ آياتنى ناطق برر مسخّر مأمورى شكلنه گيرييورلر. آغلايان، متشكّى و أيتام قيافتنده گورونن إنسان، عبادتنده ذاكر، خالقنه شاكر صفتنى طاقينييور. و كائناتڭ حركات، تنوّعات، تغيّرات و نقوشى عبثيتدن قورتولويور. ربّانى مكتوبلر، آياتِ تكوينيهيه صحيفهلر، أسماءِ إلٰهيهيه آيينهلر صورتنه إنقلاب ايدرلر.
خلاصه: ايمان نوريله عالم اويله ترقّى ايدر كه: «حكمتِ صمدانيه كتابى» نامنى آلييور. و إنسان، ذليل و فقير و عاجز حيوانلرڭ صيرهسندن چيقار؛ ضعفنڭ قوّتيله، عجزينڭ قدرتيله، عبوديتنڭ شوكتيله، قلبنڭ شعاعيله، عقلنڭ حشمتِ ايمانيهسيله خلافت و حاكميتڭ ذروهسنه يوكسلمشدر. حتّى عجز، فقر، إحتياج و عقل اونڭ سقوطنه أسباب ايكن، صعود و يوكسلمسنه سبب اولورلر. ظلماتلى، قراڭلقلى بر مزارِ أكبر صورتنده گورونن زمانِ ماضى، أنبيا و أوليانڭ ضياسيله ضيادار و نورانى گورونمگه باشلار. قراڭلقلى گيجه شكلنده اولان إستقبال، قرآنڭ