İçeriğe atla
مثنوئِ نوريه
قطره‌ · Sayfa 75

و كذا كون و وجودده، إمكان، كثرت، إنفعال مرتبه‌لرى واردر. إمكان مرتبه‌سى، وجوب مرتبه‌سنه باقار و اونى إستلزام ايدر. كثرت مرتبه‌سى، وحدت مرتبه‌سنه ناظردر، اونى إقتضا ايدر. إنفعال مرتبه‌سى، فاعليت مرتبه‌سنه متوقّفدر. بو مرتبه‌لر آراسنده‌كى إستلزام، بِالضروره واجب، واحد، فعّال بر خالقى إقتضا و إستلزام ايدر.

و كذا باقييورز كه، كائناتده هر هانگى بر شى، حدِّ كماله واصل اولماينجه حركت ايتمكدن طورمييور. كمالنه واصل اولديغى زمان حركتى ترك ايدوب سكونده اوطورور. بوندن آڭلاشيلييور كه، وجود كمالى ايستر، كمال ده ثبوتى إقتضا ايدر. اويله ايسه، وجودڭ وجودى كمال ايله‌در. كمالڭ كمالى ده دوام ايله اولور. اويله ايسه، بر واجبِ سرمدى، كاملِ مطلق وار كه، ممكناتڭ بتون كمالاتى، اونڭ نورِ كمالنڭ جلوه‌لرينه برر گولگه‌در. اويله ايسه جنابِ حق ذاتنده، صفاتنده، أفعالنده كاملِ مطلقدر.

و كذا هر شيئڭ باطنى ظاهرندن داها لطيف، داها شفّافدر. بو ايسه، صانعڭ او شيدن خارج و بعيد اولمامسنه دلالت ايدر. او شيئڭ سائر أشيا ايله نظام و موازنه‌سنڭ صانعى طرفندن تأمين ايديلديگى جهتله ده، صانعڭ او شيده داخل اولمامسنى إقتضا ايدر. اويله ايسه، بر مصنوعڭ ذاتنه باقيليرسه، صانعڭ علم و حكمتى گورونور. غيريسيله برلكده باقيليرسه، صانعڭ فوق الكلّ بر سمع و بصره مالك اولديغى گورونور. بو حقيقتدن آڭلاشيلدى كه: صانعِ عالم، عالمده داخل اولماديغى گبى عالمدن خارج ده دگلدر. علمى و قدرتى ايله هر شيئڭ ايچنده اولديغى گبى، هر شيئڭ فوقنده‌در. بر شيئى گورديگى گبى، بتون أشيايى ده برابر گورور.