İçeriğe atla
مثنوئِ نوريه
حباب · Sayfa 135

آرقداش! بو گبى أبلهلرى إقناع و إشكاللرينى دفع ايچون، درت شيئڭ بيلينمسى لازمدر:

برنجيسى: جنابِ حقّڭ ربوبيتنڭ كماليله علاقه‌دار اولان هر شى اونى توصيف ايدر. فقط او شيئڭ، ربوبيتنه مظهر اولديغى مناسبتيله، كمالنڭ ده محلِّ تجلّيسى اولور. فقط، او كمال ايله متّصف اولاماز.

ايكنجيسى: هر شيدن جنابِ حقّڭ نورينه بر قپو آچيلير. بو قپولردن بريسنڭ قپانماسى، غيرِ متناهى سائر قپولرڭ ده قپانمسنى إستلزام ايتمز. فقط، هپسنڭ بر مفتاح ايله آچيلمه‌سى ممكندر.

اوچنجيسى: علمِ محيطدن إنعكاس ايدن قدر، هر شيده أسماءِ نوريه‌دن بر حصّه ترسيم ايتمشدر.

دردنجيسى:

﴿اِنَّمَٓا اَمْرُهُٓ اِذَٓا اَرَادَ شَيْئًا اَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ۞

مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ

بو آيتلرڭ صراحتنه‌ گوره، هر شيئڭ وجودى «كُنْ» أمريله باغلى اولديغى گبى؛ بتون أشيانڭ ايجاد و صوڭره‌دن إحيالرى، بر نفسِ واحده‌نڭ ايجاد و إحياسى گبيدر. ديمك ايجاد جنابِ حقّه إسناد ايديليرسه، بو قدر راحت و قولاى اولور. امّا أسبابه ويا أشيانڭ كنديلرينه إسناد ايديلديگى زمان، بتون عقلانڭ و أبلهلرڭ حكملرندن نشئت ايدن محالاتى قبول ايتمه‌لرى لازم گلير.

إعلم أيّها العزيز! قرآنِ معجز البيان، حقيقتلرى ضروبِ أمثال ايله بيان ايدييور. چونكه دائرۀِ الوهيته عائد حقائقِ مجرّده، دائرۀِ ممكناتده آنجق مثاللر ايله تمثّل و توضّح ايدر. ممكن و مسكين اولان إنسان ده، دائرۀِ إمكانده مثاللره باقه‌رق، فوقنده بولونان دائرۀِ وجوبڭ شئوناتنى، أحوالنى دوشونور.