بو گبى إجتهادلر، سماوى دگل آنجق أرضى إجتهادلردر. بو گبى إجتهادلر ايله خالقِ سماوات و أرضڭ حكملرنده ياپيلان تصرّفات مردوددر.
مثلا: بعض غافللر، خطبهنڭ توركجه اوقونماسنى إستحسان ايدييورلر كه، خلقڭ بِالخاصّه سياسى أحوالدن خبرلرى اولسون. حالبوكه بو گبى أحوالِ سياسيه يالاندن، حيلهدن، شيطانى فكرلردن خالى دگلدر. خطبه مقامى ايسه، أحكامِ إلٰهيهنڭ تبليغى ايچون إتّخاذ ايديلمش بر مقامدر.
سؤال: عوامِ ناس عربيدن خبردار دگلدر، فهم ايدهمز؟
جواب: عوامِ ناس، ضروريات و مسلّماتِ دينيهيه محتاجدر. و خطبه مقامى ده بو گبى حكملرڭ تبليغى ايچوندر. بو حكملر كسوۀِ عربيه ايچنده تفصيلاً دگلسه ده إجمالاً عوامِ ناسه معلوم و معروفدر. مع هذا لسانِ عربده بولونان شهامت، يوكسكلك، مزيت، سطوت ديگر لسانلرده يوقدر...
إعلم أى غفلتلى، صاغير و كور اولارق، ظلمتلر ايچنده أسبابه عبادت ايدن أحمقلر! جنابِ حقّڭ وجوبِ وجود و وحدتنه، كائناتڭ مركّباتى و ذرّاتنڭ أللى بش وجهله ياپدقلرى شهادتلرڭ بر وجهنى يازاجغم. شويله كه:
أشيانڭ ايجادى، يا نفسلرينه ويا أسبابه اولان إسنادى، حيرت و إستغرابى موجبدر. بو ده ردّ و إنكارى ايجاب ايدر. بو دخى ضلالتلرى إنتاج ايدر. بو ايسه إضطراباتِ روحيه و تشوّشاتِ عقليهيه سبب اولور. بو ده روحلرى و عقللرى فرار ايتديرمكله واجب الوجوده إلتجا ايتمگه مجبور ايدر. زيرا هر مشكلات، اونڭ قدرتيله حلّ اولور. و آچيلماز دوگوملر، اونڭ إرادهسيله آچيلير. و قلبلر اونڭ ذكريله مطمئن اولور. بو حقيقتى شويله بر موازنه ايله ايضاح ايدهجگم. شويله كه: