İçeriğe atla
مكتوبات
يگرمى آلتنجى مكتوب · Sayfa 473

عالمده هر بر شى، بتون أشيايى كندى خالقنه ويرر. و دنياده هر بر أثر، بتون آثارى كندى مؤثّرينڭ أثرلرى اولديغنى گوسترر. و كائناتده هر بر فعلِ ايجادى، بتون أفعالِ ايجاديه‌يى كندى فاعلنڭ فعللرى اولديغنى إثبات ايدر. و موجوداته تجلّى ايدن هر بر إسم، بتون أسمايى كندى مسمّاسنڭ إسملرى و عنوانلرى اولديغنه إشارت ايدر. ديمك هر بر شى، طوغريدن طوغرى‌يه بر برهانِ وحدانيتدر و معرفتِ إلٰهيه‌نڭ بر پنجره‌سيدر. أوت هر بر أثر، خصوصًا ذى‌حيات اولسه، كائناتڭ كوچك بر مثالِ مصغّريدر و عالمڭ بر چكردگيدر و كُرۀِ أرضڭ بر ميوه‌سيدر. اويله ايسه؛ او مثالِ مصغّرى، او چكردگى، او ميوه‌يى ايجاد ايدن، هر حالده بتون كائناتى ايجاد ايدن ينه اودر. چونكه ميوه‌نڭ موجدى، آغاجنڭ موجدندن باشقه‌سى اولاماز. اويله ايسه هر بر أثر، بتون آثارى مؤثّرينه ويرديگى گبى.. هر بر فعل دخى؛ بتون أفعالى، فاعلنه إسناد ايدر. چونكه گورويورز كه، هر بر فعلِ ايجادى، أكثر موجوداتى إحاطه ايده‌جك درجه‌ده گنيش و ذرّه‌دن شموسه قدر اوزون برر قانونِ خلّاقيتڭ اوجى اولارق گورونويور. ديمك او جزئى فعلِ ايجادى صاحبى كيم ايسه، او موجوداتى إحاطه ايدن و ذرّه‌دن شموسه قدر اوزانان قانونِ كلّى ايله باغلانان بتون أفعالڭ فاعلى اولمق گركدر. أوت بر سينگى إحيا ايدن، بتون هوامى و كوچك حيواناتى ايجاد ايدن و أرضى إحيا ايدن ذات اولاجقدر. هم مولوى گبى ذرّه‌يى دونديرن كيم ايسه، متسلسلاً موجوداتى تحريك ايدوب، تا شمسى سيّاراتيله گزديرن عين ذات اولمق گركدر. چونكه قانون بر سلسله‌در، أفعال اونڭ ايله باغليدر.

ديمك ناصل هر بر أثر، بتون آثارى مؤثّرينه ويرر و هر بر فعلِ ايجادى، بتون أفعالى فاعلنه مال ايدر. عينًا اويله ده: كائناتده‌كى تجلّى ايدن هر بر إسم، بتون إسملرى كندى مسمّاسنه إسناد ايدر و اونڭ عنوانلرى اولديغنى إثبات ايدر.