كتابنڭ أشيادهكى جلوهسنى، عكسنى، مثالنى حسّ ايتمشلر؛ حاشا «طبيعت» ناميله تسميه ايتمشلر، كورلتمشلر. ايشته إمامِ مبينڭ إملاسى ايله، يعنى قدرڭ حكميله و دستوريله قدرتِ إلٰهيه، ايجادِ أشياده هر برى برر آيت اولان سلسلۀِ موجوداتى، «لوحِ محو إثبات» دينيلن زمانڭ صحيفۀِ مثاليهسنده يازييور، ايجاد ايدييور، ذرّاتى تحريك ايدييور. ديمك حركاتِ ذرّات او كتابتدن، او إستنساخدن؛ موجودات، عالمِ غيبدن عالمِ شهادته و علمدن قدرته گچمهلرنده بر إهتزازدر، بر حركاتدر.
امّا «لوحِ محو إثبات» ايسه، ثابت و دائم اولان لوحِ محفوظِ أعظمڭ دائرۀِ ممكناتده، يعنى موت و حياته، وجود و فنايه دائما مظهر اولان أشياده متبدّل بر دفترى و يازار بوزار بر تختهسيدر كه، حقيقتِ زمان اودر. أوت هر شيئڭ بر حقيقتى اولديغى گبى، زمان ديديگمز، كائناتده جريان ايدن بر نهرِ عظيمڭ حقيقتى دخى «لوحِ محو إثبات»دهكى كتابتِ قدرتڭ صحيفهسى و مركّبى حكمندهدر.
﴿لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ﴾
ايكنجى سؤال:ميدانِ حشر نرهدهدر؟
الجواب:
﴿وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ﴾
خالقِ حكيمڭ هر شيده گوسترديگى حكمتِ عاليه، حتّى تك كوچك بر شيئه، چوق بيوك حكمتلرى طاقماسيله تصريح درجهسنده إشارت ايدييور كه: كُرۀِ أرض، سرسريانه، بادِ هوا عظيم بر دائرهيى چيزمييور. بلكه مهمّ بر شى أطرافنده دونويور و ميدانِ أكبرڭ دائرۀِ محيطهسنى چيزييور، گوسترييور و بر مشهرِ عظيمڭ أطرافنده گزوب، محصولاتِ معنويهسنى اوڭا دور ايدييور كه؛ ايلريده او مشهرده، أنظارِ ناس اوڭنده گوستريلهجكدر. ديمك يگرمى بش بيڭ سنهيه قريب بر دائرۀِ محيطهنڭ ايچنده،